Artikel Deviantie; hoofdstuk 8 afwijkend gedrag en conflict:
8.1 Deviantie als gedrag:
Deviantie: afwijkend gedrag. Niet alleen diefstal, geweld of fraude maar het is
ruimer dan het juridische begrip criminaliteit. Het is namelijk ook mogelijk dat
afwijkend gedrag, vooral wanneer zich dat verduurzaamt tot deviant gedrag,
voortkomt uit de sociale verhoudingen binnen de samenleving. Want lang niet
altijd is deviant gedrag het gedrag van abnormale individuen: vaak is het
normale gedrag van mensen als reactie op bepaalde maatschappelijke situaties
die men 'abnormaal' zou moeten noemen.
Afwijkend gedrag wordt meestal negatief gewaardeerd. Dit kan variëren van
irritatie tot morele verontwaardiging. Men vreest dat bij afwijkend gedrag de
eenheid van de samenleving of groep bedreigd wordt. Maar dikwijls gebeurt het
tegenovergestelde: doordat de leden van een samenleving of groep de rijen
sluiten tegenover de overtreders, kan het gevoel van saamhorigheid toenemen.
Conformeren: Men heeft zowel in het dagelijks leven als in de wetenschap tot
voor kort sterk de nadruk gelegd op het belang van opvoeding en internalisatie.
Daardoor is men de effecten van deze op conformeren gerichte acties gaan
overschatten. Afwijkend gedrag wordt dan problematisch, iets wat om een
verklaring vraagt
De term conformisten spreekt voor zichzelf: zij aanvaarden zowel de waarden of
doeleinden als de daarvoor maatschappelijk geaccepteerde middelen. De
vernieuwers ('innovators') aanvaarden wel de waarden/doelen, maar proberen
die met andere middelen dan de geijkte na te streven.
De ritualisten houden traditioneel vast aan de sociaal geaccepteerde patronen,
maar de waarden in kwestie zijn hen in wezen onverschillig. De rebellen willen
zowel andere waarden/doelen nastreven als nieuwe middelen daartoe
aanwenden. Op een of andere manier voelen deze vier typen zich wel betrokken
bij hun samenleving of groep. Dat geldt niet voor het laatste type: de
onttrekkers ('retreatists'). Zij doen eenvoudig niet meer mee, zij onttrekken zich
aan het sociale leven: eventueel emigreren zij of gaan ze over naar een andere
groep. Of ze stichten zelf een eigen leefgemeenschap, buiten de samenleving
waartoe zij eerst behoorden
8.2 Deviantie als sociaal proces:
Pluralistic Ignorance: (Meervoudige onwetendheid) Niet iedereen die een
norm overtreedt geldt dus automatisch als deviant: iemand kan zijn afwijkend
gedrag weten te verheimelijken en in zijn omgeving gelden als een brave burger.
Maar die brave burger voelt zich vaak wel schuldig voor zijn stiekeme gedrag en
beseft niet dat hij niet de enige is.
Etikettering: Zo'n etiket is dus een soort 'definitie van de situatie' die - eenmaal
gegeven - het verdere handelen van mensen mede gaat bepalen en dan als self-
fulfilling prophecy gaat functioneren. Bv in delen van de samenleving waar
homo’s niet worden geaccepteerd apart gedrag en apart uiterlijke en innerlijke
kenmerken aan homo’s toegeschreven. Een etiket plakken dus.
Blaming the victim: Soms worden bepaalde etiketten gebruikt ter
rechtvaardiging van ongelijke machtsverhoudingen door de schuld te verleggen
naar de slachtoffers van die ongelijke verhoudingen. Bv vrouwen die het
slachtoffer zijn geworden van ongewenste intimiteiten; ze zal het er wel naar
8.1 Deviantie als gedrag:
Deviantie: afwijkend gedrag. Niet alleen diefstal, geweld of fraude maar het is
ruimer dan het juridische begrip criminaliteit. Het is namelijk ook mogelijk dat
afwijkend gedrag, vooral wanneer zich dat verduurzaamt tot deviant gedrag,
voortkomt uit de sociale verhoudingen binnen de samenleving. Want lang niet
altijd is deviant gedrag het gedrag van abnormale individuen: vaak is het
normale gedrag van mensen als reactie op bepaalde maatschappelijke situaties
die men 'abnormaal' zou moeten noemen.
Afwijkend gedrag wordt meestal negatief gewaardeerd. Dit kan variëren van
irritatie tot morele verontwaardiging. Men vreest dat bij afwijkend gedrag de
eenheid van de samenleving of groep bedreigd wordt. Maar dikwijls gebeurt het
tegenovergestelde: doordat de leden van een samenleving of groep de rijen
sluiten tegenover de overtreders, kan het gevoel van saamhorigheid toenemen.
Conformeren: Men heeft zowel in het dagelijks leven als in de wetenschap tot
voor kort sterk de nadruk gelegd op het belang van opvoeding en internalisatie.
Daardoor is men de effecten van deze op conformeren gerichte acties gaan
overschatten. Afwijkend gedrag wordt dan problematisch, iets wat om een
verklaring vraagt
De term conformisten spreekt voor zichzelf: zij aanvaarden zowel de waarden of
doeleinden als de daarvoor maatschappelijk geaccepteerde middelen. De
vernieuwers ('innovators') aanvaarden wel de waarden/doelen, maar proberen
die met andere middelen dan de geijkte na te streven.
De ritualisten houden traditioneel vast aan de sociaal geaccepteerde patronen,
maar de waarden in kwestie zijn hen in wezen onverschillig. De rebellen willen
zowel andere waarden/doelen nastreven als nieuwe middelen daartoe
aanwenden. Op een of andere manier voelen deze vier typen zich wel betrokken
bij hun samenleving of groep. Dat geldt niet voor het laatste type: de
onttrekkers ('retreatists'). Zij doen eenvoudig niet meer mee, zij onttrekken zich
aan het sociale leven: eventueel emigreren zij of gaan ze over naar een andere
groep. Of ze stichten zelf een eigen leefgemeenschap, buiten de samenleving
waartoe zij eerst behoorden
8.2 Deviantie als sociaal proces:
Pluralistic Ignorance: (Meervoudige onwetendheid) Niet iedereen die een
norm overtreedt geldt dus automatisch als deviant: iemand kan zijn afwijkend
gedrag weten te verheimelijken en in zijn omgeving gelden als een brave burger.
Maar die brave burger voelt zich vaak wel schuldig voor zijn stiekeme gedrag en
beseft niet dat hij niet de enige is.
Etikettering: Zo'n etiket is dus een soort 'definitie van de situatie' die - eenmaal
gegeven - het verdere handelen van mensen mede gaat bepalen en dan als self-
fulfilling prophecy gaat functioneren. Bv in delen van de samenleving waar
homo’s niet worden geaccepteerd apart gedrag en apart uiterlijke en innerlijke
kenmerken aan homo’s toegeschreven. Een etiket plakken dus.
Blaming the victim: Soms worden bepaalde etiketten gebruikt ter
rechtvaardiging van ongelijke machtsverhoudingen door de schuld te verleggen
naar de slachtoffers van die ongelijke verhoudingen. Bv vrouwen die het
slachtoffer zijn geworden van ongewenste intimiteiten; ze zal het er wel naar
