Consensus-benadering
- Definitie op basis van overeenstemming
- Leden van de samenleving zijn het eens over wat criminaliteit is
- Definitie van criminaliteit reflecteert de ideeën van de samenleving als geheel
- Theoretici: Emile Durkheim
- Kritiek: consensus is afhankelijk van sociale en historische context, om wiens
moraliteit en morele verontwaardiging gaat het?
Conflict-benadering
- Mensen verschillen samenleving bestaat uit verschillende groepen, met
verschillende belangen, die in conflict zijn met elkaar
- Definities van criminaliteit bepaald door machtige groepen, die ze gebruiken om hun
eigen belangen te behartigen en hun machtige positie te behouden
- Machtelozen zijn vaker ‘slachtoffer van wetgeving’
Sub-stromingen:
- Marxistische / kritische conflict-benadering
Macht bepaald door rijkdom / klasse
Criminaliteit gedefinieerd als gedragingen die rijken bedreigen (straatroof)
- Pluralistische conflict-benadering
Groepen / macht ook bepaald door o.a. religie, etniciteit, gender (naast
rijkdom / klasse)
Groepen strijden om dominantie en zetten daarbij wetgeving in
- Hedendaagse benaderingen
In plaats van bestaande groepen, wordt situationele context benadrukt
Sociale constructie van criminaliteit
- Integratieve benaderingen
Hagan’s pyramide van criminaliteit
Prisma van criminaliteit Lanier et al.
Economische benaderingen
, 1. Klassieke theorie
2. Rational choice theory (rationele keuze theorie)
3. Routine-activities theory (routine activiteiten theorie)
4. Deterrence theory
Kerngedachten economische benaderingen:
- Mensen als rationele wezens, nadruk ligt op vrije wil
- Gedrag is een uitkomst van rationele keuzes (keuzes gemaakt op basis van
afweging van de kosten en baten van bepaald gedrag)
- Straffen beïnvloeden deze afweging (want beïnvloeden (mogelijke) kosten van
crimineel gedrag)
- Afschrikkende werking van straffen is afhankelijk van 3 factoren/voorwaarden:
1. Zekerheid (certainty) = weten dat er zeker een straf zal volgen
2. Zwaarte (severity) = straf hoog genoeg om op te wegen tegen baten
3. Snelheid (celerity) = hoe sneller straf krijgen, des te groter de afschrikking
Klassieke theorie:
De klassieke theorie gaat er van uit dat criminaliteit (mede) voortkomt uit een individuele
(economische) keuze van personen. De straf moet gericht zijn op de ernst van de daad en
niet op de persoon van de dader. Het doel is NIET om inzicht te krijgen in ‘root causes’
(oorzaken) van crimineel gedrag, maar gericht op de rol van straffen bij het voorkomen
van criminaliteit.
- Mensen zijn rationeel, hedonistisch, afweging van kosten en baten
- Theoretici: Beccaria (3 voorwaarden) en Bentham
- Kritiek: idee dat alle mensen volledig gelijk zijn en dus voor gelijke vergrijpen gelijk
gestraft moeten worden, gaat voorbij aan vraag: waarom begaan sommigen
criminaliteit en anderen niet/minder?
- Revisies: neoklassieke theorie (meer rekening met individuele verschillen), justice
theory, rationele keuzetheorie, routine activiteiten theorie
Rationele keuze theorie:
Aanpassingen of verfijning van klassieke theorie. Gaat uit van ‘limited rationality’ oftewel
‘bounded rationality’. Dit betekent dat beslissingen rondom crimineel gedrag nooit volledig
rationeel en grond overwogen zijn.
- Overeenkomst klassieke theorie: afweging ingeschatte kosten en baten, crimineel
gedrag vertonen als baten hoger zijn dan de kosten
- Verschil: mate van rationaliteit die theorieën toeschrijven aan individuen
- Verschillende individuele en omgevingsfactoren beïnvloeden keuzes
- Je kunt criminaliteit niet los te zien van de context, behoeften en omstandigheden
- Een crimineel is niet ‘stabiel’, maar onderhevig aan de behoefte en omstandigheden
van het moment
- Theoretici: Clarke, Cornish en Becker
Routine activiteiten theorie:
- Definitie op basis van overeenstemming
- Leden van de samenleving zijn het eens over wat criminaliteit is
- Definitie van criminaliteit reflecteert de ideeën van de samenleving als geheel
- Theoretici: Emile Durkheim
- Kritiek: consensus is afhankelijk van sociale en historische context, om wiens
moraliteit en morele verontwaardiging gaat het?
Conflict-benadering
- Mensen verschillen samenleving bestaat uit verschillende groepen, met
verschillende belangen, die in conflict zijn met elkaar
- Definities van criminaliteit bepaald door machtige groepen, die ze gebruiken om hun
eigen belangen te behartigen en hun machtige positie te behouden
- Machtelozen zijn vaker ‘slachtoffer van wetgeving’
Sub-stromingen:
- Marxistische / kritische conflict-benadering
Macht bepaald door rijkdom / klasse
Criminaliteit gedefinieerd als gedragingen die rijken bedreigen (straatroof)
- Pluralistische conflict-benadering
Groepen / macht ook bepaald door o.a. religie, etniciteit, gender (naast
rijkdom / klasse)
Groepen strijden om dominantie en zetten daarbij wetgeving in
- Hedendaagse benaderingen
In plaats van bestaande groepen, wordt situationele context benadrukt
Sociale constructie van criminaliteit
- Integratieve benaderingen
Hagan’s pyramide van criminaliteit
Prisma van criminaliteit Lanier et al.
Economische benaderingen
, 1. Klassieke theorie
2. Rational choice theory (rationele keuze theorie)
3. Routine-activities theory (routine activiteiten theorie)
4. Deterrence theory
Kerngedachten economische benaderingen:
- Mensen als rationele wezens, nadruk ligt op vrije wil
- Gedrag is een uitkomst van rationele keuzes (keuzes gemaakt op basis van
afweging van de kosten en baten van bepaald gedrag)
- Straffen beïnvloeden deze afweging (want beïnvloeden (mogelijke) kosten van
crimineel gedrag)
- Afschrikkende werking van straffen is afhankelijk van 3 factoren/voorwaarden:
1. Zekerheid (certainty) = weten dat er zeker een straf zal volgen
2. Zwaarte (severity) = straf hoog genoeg om op te wegen tegen baten
3. Snelheid (celerity) = hoe sneller straf krijgen, des te groter de afschrikking
Klassieke theorie:
De klassieke theorie gaat er van uit dat criminaliteit (mede) voortkomt uit een individuele
(economische) keuze van personen. De straf moet gericht zijn op de ernst van de daad en
niet op de persoon van de dader. Het doel is NIET om inzicht te krijgen in ‘root causes’
(oorzaken) van crimineel gedrag, maar gericht op de rol van straffen bij het voorkomen
van criminaliteit.
- Mensen zijn rationeel, hedonistisch, afweging van kosten en baten
- Theoretici: Beccaria (3 voorwaarden) en Bentham
- Kritiek: idee dat alle mensen volledig gelijk zijn en dus voor gelijke vergrijpen gelijk
gestraft moeten worden, gaat voorbij aan vraag: waarom begaan sommigen
criminaliteit en anderen niet/minder?
- Revisies: neoklassieke theorie (meer rekening met individuele verschillen), justice
theory, rationele keuzetheorie, routine activiteiten theorie
Rationele keuze theorie:
Aanpassingen of verfijning van klassieke theorie. Gaat uit van ‘limited rationality’ oftewel
‘bounded rationality’. Dit betekent dat beslissingen rondom crimineel gedrag nooit volledig
rationeel en grond overwogen zijn.
- Overeenkomst klassieke theorie: afweging ingeschatte kosten en baten, crimineel
gedrag vertonen als baten hoger zijn dan de kosten
- Verschil: mate van rationaliteit die theorieën toeschrijven aan individuen
- Verschillende individuele en omgevingsfactoren beïnvloeden keuzes
- Je kunt criminaliteit niet los te zien van de context, behoeften en omstandigheden
- Een crimineel is niet ‘stabiel’, maar onderhevig aan de behoefte en omstandigheden
van het moment
- Theoretici: Clarke, Cornish en Becker
Routine activiteiten theorie:
