Samenvatting Inleiding Tot Het Recht

Week 1
Grondslagen van het recht (p. 31 – 43)
 Codificatie: alle rechtsregels op een rechtsgebied op systematische wijze in
een wetboek (codex) op nemen
 Doel: rechtszekerheid (geen lokale verschillen + burgers kunnen gedrag
afstemmen) + stabiel rechtstelsel (geen terugwerkende kracht)
 Overzicht --> inzichtelijkheid
 De rechtsregels zijn onderling geordend --> onderlinge samenhang

 Functioneel recht: het gaat om één thema, VB: arbeidsrecht, milieurecht
 Internationaal recht: rechtsregels die staten of internationale organisaties
hebben vastgesteld of die internationaal erkend zijn en aangeven hoe deze
zich t.o.v. elkaar of tegenover hun onderdanen moeten gedragen
1. Recht tussen staten, volkenrecht. Deze rechtsregels worden o.a. neergelegd
in internationale overeenkomsten/verdragen.
2. Recht met betrekking tot internationale organisaties, BV: VN of EU.
 Nationaal recht = recht dat binnen nationale staten tot stand komt en gelding
heeft. Geldt voor het grootste deel alleen voor nationale situaties.
 Nationale staat: er is sprake van een grondgebied, van een volk en van een
overheid die effectief gezag binnen de nationale staat uitoefent. De staat is
onafhankelijk t.o.v. van andere staten.
 Er bestaat nationaal recht dat geldt voor internationale situaties. Internationaal
recht en nationaal recht kunnen van elkaar worden onderscheiden als we
letten op de herkomst en het geldingsbereik. Dit betekent niet dat het om
geheel van elkaar afgesloten rechtsgebieden gaat. Internationaal recht en
nationaal recht kunnen in elkaar overvloeien.

Vranken – Springen met Lemen Voeten (p.7-17)
 Casusoplossing: concrete gevallen juridisch oplossen
 In de dagelijkse praktijk is de vraag steeds of de nieuwe rechtspraak invloed
heeft op de tot dan in de praktijk gehanteerde oplossing van vergelijkbare
casus.
 Gevalsvergelijking: de jurist verzint gevallen als er geen echte zijn -->
vergelijken met imaginaire buurtgevallen --> de kern van het geschil
duidelijker maken.
 Regels worden aan de hand van mogelijke geschillen die zich kunnen
voordoen “doorgerekend” op hun houdbaarheid.
 Rechterlijke uitspraken hebben soms rechtsvormende waarde --> wetgeving
en rechtspraak gaan samen.
 Gelet hierop verbaast het dat sommigen desondanks vasthouden aan het
idee dat rechterlijke rechtsvorming slechts een bijproduct is van rechtspraak
in individuele gevallen.

, Week 2
Grondslagen van het recht (p.79 - 87) + Kennisclip 'Naar de
rechter'
De Rechterlijke macht
Zittende magistratuur
 Rechtspraak= het vaststellen van het recht in concrete gevallen. Het is
opgedeeld in 3 rechtsgebieden: civiel recht, bestuursrecht, strafrecht.
 Gewone rechterlijke macht: heeft een rechtsprekende taak.
Staande magistratuur
 Opsporing, advies en vervolging
 OM en procureurgeneraal van de HR: hebben een opsporende, vervolgende
en adviserende taak.

Grondwet art. 116, lid 1
De wet wijst de gerechten aan die tot de rechterlijke macht behoren

De Gerechten
Rechtspraak in twee feitelijke instanties Rechtseenheid
Rechtbank --------------------> Gerechtshoven (Hof) ---------------------------> Hoge Raad
 Rechtbanken zijn de kern van de rechterlijke macht. Ze zijn (in eerste aanleg:
in eerste instantie) bevoegd tot civielrechtelijke (burgerlijke),
bestuursrechtelijke en strafrechtelijke zaken.
 Het Nederlands Recht kent het beginsel van rechtspraak in 2 feitelijke
instanties: een andere hogere rechter, het gerechtshof, dan de rechtbank kan
nog een keer opnieuw kijken naar het conflict en kan nog een keer oordelen.
 Zowel de rechtbank als het hof mag oordelen over zowel de feiten als de
juridische aspecten van de zaak.
 De HR oordeelt niet meer over de feiten. De HR gaat uit van de feiten zoals
die zijn vastgesteld door de rechtbank en het hof. De HR gaat over de
interpretatie van het recht.

Waarom een HR?
Rechters kunnen tot verschillende uitkomsten komen. Omwille van de
rechtszekerheid en eerlijkheid is het van belang dat er iets is van eenheid in het
recht. De belangrijkste taak van de HR is dus het bevorderen van de rechtseenheid
d.m.v. de cassatierechtspraak.
Voor een eerlijke en goed functionerende rechtspraak is het van belang dat er een
hogere rechtelijke instantie nog eens kan oordelen over een uitspraak van de
rechtbank.

Gewone rechtsmiddelen
 In burgerlijke en strafzaken schorsen ze de tenuitvoerlegging van het in
eerste instantie gewezen vonnis = de schorsende werking van een
rechtsmiddel.
 Een rechtsmiddel heeft geen schorsende werking wanneer de rechter in
eerste instantie heeft bepaald dat de beslissing bij voorraad uitvoerbaar is
(art. 557 Sv ???en 233 Rv). Hoewel dat er een rechtsmiddel is ingesteld, kan
het vonnis dan ten uitvoer worden gelegd.
 Het instellen van gewone rechtsmiddelen is aan termijnen gebonden.

,  Art. 408 Sv --> 14 dagen voor strafzaken
 Art. 339 Rv --> 3 maanden voor burgerlijke zaken
 Een uitspraak heeft kracht van gewijsde als daartegen geen gewoon
rechtsmiddel meer kan worden ingesteld.

1. Verzet: heeft alleen een betrekking op een strafbeschikking.
 In burgerlijke zaken: verzet kan worden toegepast als een uitspraak bij
verstek is gedaan: een zaak waarin een van de partijen niet is verschenen en
de uitspraak niet 'tegenspraak' is gedaan.
 In het bestuursrecht: Met verzet kan worden opgekomen tegen een beslissing
van de rechtbank om een bij haar aangebrachte zaak vereenvoudigd (zonder
nader onderzoek) af te doen.
 In het strafrecht: Een verdachte kan verzet doen tegen een strafbeschikking
van de officier van justitie.

2. Hoger beroep: bij het hof.
 Een concrete zaak, waarover de rechter in eerste instantie (eerste aanleg)
uitspraak heeft gedaan, wordt opnieuw beoordeeld door een
rechter/rechterlijk college dat hoger staat.
 Devolutieve werking: de gehele zaak, zowel de feitelijke als juridische
aspecten, wordt opnieuw behandeld.
 In het strafproces moet het gerechtshof het onderzoek ter terechtzitting
richten op de bezwaren die tegen het vonnis van de rechtbank worden
ingebracht. (Art. 415 lid 2 Sv).
 Uitzonderingen:
 In strafzaken: Verdachte kan geen hoger beroep instellen als er geen
straf/geldboete onder 50 euro werd opgelegd.
 Verlofstelsel: hoger beroep tegen straf van max. 4 jaar/500 euro kan alleen
met toestemming van de rechter in eerste instantie.
 Burgerlijke zaken: geen hoger beroep als het gaat om vorderingen onder
1750 euro.

3. Beroep in cassatie: bij de HR.
 De HR kan vonnissen van rechtbanken en arresten van gerechtshoven
casseren (= vernietigen) vanwege vormverzuim en schending van het
recht.
 De Hoge Raad behandelt zaken in het algemeen in kamers van raadsheren.

 Voorbeeld Elektriciteitsarrest Art. 310 Sr
 Tandarts “electriciteit is geen goed in de zin van art. 310 Sr”
 Rechtsvraag: is electriciteit een goed?
 HR: “Artikel 310 Sr heeft ten doel het vermogen te beschermen. Het duidt op
geenerlei wijze nader aan wat onder "enig goed" verstaan moet worden.
Electrische energie moet op grond van haar eigenschappen daartoe worden
gerekend.”
 Het gaat bij cassatie om de interpretatie van het woord 'goed'. Het gaat NIET
om of het wel zo is dat de tandarts die pin in de elektriciteitsmeter heeft
gestopt: dat zijn feiten.

Bevoegdheid eerste aanleg