Begrippenlijst CA1 - Hoorcolleges
Human Diversity/ Menselijke Fundamentele betekenissen liggen IN de mens. Zijnskenmerken
verscheidenheid ofwel ik-kenmerken. Kunnen niet los gezien worden van
omgevingsfactoren.
Persistence Hunting Oude, wijdverspreide jachttraditie. Een vorm van langdurig
jagen, om het gejaagde uit te putten, vereist samenwerking
(sociale dimensie), en wordt tot op heden uitgevoerd door
inheemse 'Tarahumara' in Latijns-Amerika.
Aanpassingsvermogen Kottak: "Processes by which organisms cope with
environmental forces and stresses.”
Onderscheid valt te maken in categorieën
• Biologisch
• Sociaal-cultureel
• Technologisch (ontwikkeling).
Cross-culturele analyse Kottak: Het hanteren van een vergelijkend perspectief.
Benadrukt de meerwaarde van contrasten.
Antropologie Antropos (mens) en Logos (rede/kennis/kunde)
Binnen antropologie is veldwerk de belangrijkste
onderzoeksmethode.
De definitie van antropologie hangt af van waar men zich
bevindt.
Er zijn 4 subdisciplines:
(Socio-) Culturele Antropologie
Bestudeert, beschrijft en interpreteert cultuur
om iets te kunnen zeggen over de menselijke soort.
Archeologische Antropologie
Biologische Antropologie
Linguïstische Antropologie.
Cultuur (abstract begrip) De (veranderende) verzameling van tradities, kennis en
gebruiken die de ideeën en het gedrag van mensen vormgeven.
Deze worden geleerd en dus doorgegeven (enculturatie).
Cultuur wordt gemaakt en herschapen.
Cultuur maakt de wereld begrijpelijk. Het hebben ervan biedt
antwoord op fundamentele vragen: waarheid, schoonheid,
ethiek en rechtvaardigheid.
Er is sprake van cultuur bij sprake van:
Samenhang
Consistentie
Permanentie
1
, Kottak: illustreert (foutief) cultuur soms als zijnde afgebakend.
Dit kan verzuiling veroorzaken. Cultuur is echter dynamisch.
Agency Het handelingsvermogen van mensen/groepen dat werkt met
wat wordt aangereikt door het systeem
Illness versus Disease (Kottak) Illness
Betekenis die bepaalde groepen hechten aan een aandoening,
cultuur gerelateerd. Eerder psychosomatisch; bijgeloof met de
nadruk op betekenisgeving.
Disease
Wetenschappelijk ziek. Denk aan aantoonbare microben,
virussen en bacteriën. Empirisch, wetenschappelijk en
biologisch proces.
Oudste definitie Cultuur en het “… Is that complex whole which includes knowledge, belief,
beginpunt van Antropologische arts, morals, law, custom and any capabilities and habits
Theoretisering acquired by man as a member of society.” Tylor, 1871.
Kenmerken Cultuurbegrip (8) Geleerd; enculturatie.
Symbolisch
Kan niet worden beperkt tot immateriële tradities,
gaat ook over materiële zaken (materiële cultuur)
Gedeeld; werkt verbindend.
Cultuur en natuur; op elkaar inwerkende processen.
Omvattend
Een geïntegreerd geheel; verandert het één, dan
verandert het ander.
Functioneel/Instrumenteel; voor het
aanpassingsvermogen van de mens.
Culturele mediëring Een product kan dan wel migreren van A naar B, dat betekent
niet dat er eenzelfde benadering/betekenis aan wordt
toegekend.
Kenmerk Sociaal-Cultureel Systeem Geeft richtlijnen/regels (en legt zodoende beperkingen op) die
invloed hebben op het handelen en de gedragingen van de
mens.
Dialectisch Het één beïnvloedt het ander.
Practice Theory Benadrukt de wisselwerking tussen systemen en agency.
Cultuur als proces De focus verschuift van wat cultuur is, naar hoe cultuur
gemaakt wordt. Van meaning, naar meaning-making.
Normatieve Beoordeling Een beoordeling waarbij er (subjectieve) waarde wordt
toegekend.
Methodologisch Relativisme Om een groep/individu te kunnen begrijpen moet men
proberen om als het ware de positie/het perspectief van de
ander in te nemen; methodologisch te doorgronden.
Evolutionistisch Perspectief Unilinear evolutionisme: gaat erom dat men er impliciet en/of
2
Human Diversity/ Menselijke Fundamentele betekenissen liggen IN de mens. Zijnskenmerken
verscheidenheid ofwel ik-kenmerken. Kunnen niet los gezien worden van
omgevingsfactoren.
Persistence Hunting Oude, wijdverspreide jachttraditie. Een vorm van langdurig
jagen, om het gejaagde uit te putten, vereist samenwerking
(sociale dimensie), en wordt tot op heden uitgevoerd door
inheemse 'Tarahumara' in Latijns-Amerika.
Aanpassingsvermogen Kottak: "Processes by which organisms cope with
environmental forces and stresses.”
Onderscheid valt te maken in categorieën
• Biologisch
• Sociaal-cultureel
• Technologisch (ontwikkeling).
Cross-culturele analyse Kottak: Het hanteren van een vergelijkend perspectief.
Benadrukt de meerwaarde van contrasten.
Antropologie Antropos (mens) en Logos (rede/kennis/kunde)
Binnen antropologie is veldwerk de belangrijkste
onderzoeksmethode.
De definitie van antropologie hangt af van waar men zich
bevindt.
Er zijn 4 subdisciplines:
(Socio-) Culturele Antropologie
Bestudeert, beschrijft en interpreteert cultuur
om iets te kunnen zeggen over de menselijke soort.
Archeologische Antropologie
Biologische Antropologie
Linguïstische Antropologie.
Cultuur (abstract begrip) De (veranderende) verzameling van tradities, kennis en
gebruiken die de ideeën en het gedrag van mensen vormgeven.
Deze worden geleerd en dus doorgegeven (enculturatie).
Cultuur wordt gemaakt en herschapen.
Cultuur maakt de wereld begrijpelijk. Het hebben ervan biedt
antwoord op fundamentele vragen: waarheid, schoonheid,
ethiek en rechtvaardigheid.
Er is sprake van cultuur bij sprake van:
Samenhang
Consistentie
Permanentie
1
, Kottak: illustreert (foutief) cultuur soms als zijnde afgebakend.
Dit kan verzuiling veroorzaken. Cultuur is echter dynamisch.
Agency Het handelingsvermogen van mensen/groepen dat werkt met
wat wordt aangereikt door het systeem
Illness versus Disease (Kottak) Illness
Betekenis die bepaalde groepen hechten aan een aandoening,
cultuur gerelateerd. Eerder psychosomatisch; bijgeloof met de
nadruk op betekenisgeving.
Disease
Wetenschappelijk ziek. Denk aan aantoonbare microben,
virussen en bacteriën. Empirisch, wetenschappelijk en
biologisch proces.
Oudste definitie Cultuur en het “… Is that complex whole which includes knowledge, belief,
beginpunt van Antropologische arts, morals, law, custom and any capabilities and habits
Theoretisering acquired by man as a member of society.” Tylor, 1871.
Kenmerken Cultuurbegrip (8) Geleerd; enculturatie.
Symbolisch
Kan niet worden beperkt tot immateriële tradities,
gaat ook over materiële zaken (materiële cultuur)
Gedeeld; werkt verbindend.
Cultuur en natuur; op elkaar inwerkende processen.
Omvattend
Een geïntegreerd geheel; verandert het één, dan
verandert het ander.
Functioneel/Instrumenteel; voor het
aanpassingsvermogen van de mens.
Culturele mediëring Een product kan dan wel migreren van A naar B, dat betekent
niet dat er eenzelfde benadering/betekenis aan wordt
toegekend.
Kenmerk Sociaal-Cultureel Systeem Geeft richtlijnen/regels (en legt zodoende beperkingen op) die
invloed hebben op het handelen en de gedragingen van de
mens.
Dialectisch Het één beïnvloedt het ander.
Practice Theory Benadrukt de wisselwerking tussen systemen en agency.
Cultuur als proces De focus verschuift van wat cultuur is, naar hoe cultuur
gemaakt wordt. Van meaning, naar meaning-making.
Normatieve Beoordeling Een beoordeling waarbij er (subjectieve) waarde wordt
toegekend.
Methodologisch Relativisme Om een groep/individu te kunnen begrijpen moet men
proberen om als het ware de positie/het perspectief van de
ander in te nemen; methodologisch te doorgronden.
Evolutionistisch Perspectief Unilinear evolutionisme: gaat erom dat men er impliciet en/of
2
