TENTAMEN MENS & MAATSCHAPPIJ
Utilitaristisch Structureel Conflict theorie Symbolisch
individualisme functionalisme interactionisme
Niveau Micro Macro Macro Micro
‘Het sociale’ Product van Harmonieus stelsel Strijd tussen Systeem van
individueel handelen van groepen die interacties, symbolen
samenhangende verschillen in hun & interpretaties
onderdelen structurele positie
(sociale klasse)
Belangrijke Productie collectieve Sociale orde Ongelijkheid Identiteit, gedeelde
vraagstukke goederen/ betekenisgeving,
samenwerken sociale orde
n
Trigger voor Eigenbelang (max. Normen en waarden Eigenbelang, Betekenissen die we
handelen utiliteit) opgelegd vanuit de dwang; materiele geven aan
samenleving conditie handelingen,
gebeurtenissen &
objecten
Cultuur Doelen zijn niet Cultuur speelt rol in Macht en Rol van cultuur in
cultureel (utiliteit) functioneren van ongelijkheid in interacties
samenleving als cultuur
Normen als product geheel 1) Gedeelde cultuur
van rationeel 1) Cultuur als noodzakelijk om
handelende actoren Handelingen machtsmiddel betekenis te geven
steunen op cultuur 2) Cultuur als aan handelingen
Normen beïnvloeden manier om je te 2) Cultuur wordt
kosten/baten (vb. onderscheiden als gevormd door
vissers) klasse interacties
Hoorcollege 1: Wat is sociologie?
Wat is sociologie?
- Socius + logus = studie van metgezel
- Studie van de samenleving en sociale structuren
- Studie naar menselijk handelen en gedrag
- Overkoepelende thema’s: ongelijkheid, cohesie & cultuur
Denken als een socioloog
o C. Wright Mills (1959)
- Alle problemen waar wij mee te maken hebben, hebben anderen
ook mee te maken. >>> Alle problemen hebben een sociale
oorzaak
Onder/overgewicht (sociaal fenomeen): eetculturen,
overheid, etc.
Probleem en verklaring zoeken in sociale context
- Sociological imagination = “individuele” problemen hebben een
oorsprong in de samenleving. Bijvoorbeeld: overgewicht/suïcide.
= dus sociale oorzaken.
o Sociologen proberen te begrijpen:
1) Hoe ontstaat gedrag vanuit contextuele condities (individu
overstijgend)
, 2) Hoe ontstaan vanuit het gedrag van individuen sociale
fenomenen
o Sociale verschijnselen/menselijk handelen = contigent maar niet
arbitrair
- Contingent: staat niet vast, afhankelijk van condities
- Arbitrair: willekeurig
- Dus, niet willekeurig, het heeft een wetmatigheid. Sociale
verschijnselen zijn sociaal bepaald.
Probleem van sociale orde
o Sociale verschijnselen zijn sociaal bepaald & afhankelijk van regels,
normen en waarden die wij zelf gecreëerd hebben. Wij zijn de
makers van de samenleving > hoe is dan sociale orde mogelijk?
Waarom houden mensen zich aan regels?
- Rationaliteit: Men is van nature goed. Dit maakt het leven
makkelijker, want iedereen heeft er baat bij.
- Dwang: gezag aan de staat voor veiligheid en orde. Anders is
het oorlog van allen tegen alle, want mens is van nature
egoïstisch (Hobbes).
- Emotie/ geloof: aardig voor de medemens om in het hiernamaals
te belanden bijv.
Welke vragen stellen sociologen?
o Beschrijvende vragen (contextualiseren)
- Wat, wanneer, hoeveel, hoe vaak?
- Klopt dit bericht wel?
- Verschillen in leeftijdsgroepen?
- Nieuw verschijnsel?
- Overal in gelijke mate?
o Verklarende vragen (theoretisch)
- Waarom?
o Interventie/ toepassende vragen (voorspellen)
- Zou het helpen om…?
- Toekomst? Interventies?
o Het stellen en beantwoorden van deze vragen passen bij de
empirische analytische & kritische taken van de sociologie
- Empirisch-analytische taak (cijferaar)
Meer betrouwbare kennis vergaren over de samenleving,
inzicht
Waarneming, onderzoek
- Kritische taak (mythejager)
Mythes en gevestigde ideeën in de samenleving te
ontkrachten
Kritisch tegenover vanzelfsprekendheden en maatschappij
Bijv. Marx: uitbuiting blootgelegd
- Praktische taak (levenskunstenaar)
Beeld schetsen van groep/ maatschappij
Inleven
Bij. Mills: sociologische verbeeldingskracht
, Hoorcollege 2: Micro & macro
Sociologische verklaringen
o Sociologen onderzoeken sociale verschijnselen op meerdere
niveaus.
o Verklaringen maken vaak verbindingen tussen handelende
individuen en het sociale.
o Micro = individuen, is NIET 1 handelend persoon, wél algemeen
patroon van hoe mensen handelen. (Bijv. wat doet dit met
individuen)
o Macro = sociale context, het collectief. Niet te reduceren tot
individu. (Bijv. waarden, normen regels, mate van ongelijkheid, etc.)
Individu <---> het sociale
o Verklaring geven voor verbinding tussen individueel handelen en het
sociale.
1) Sociale oorzaken: invloed van sociale context op individueel
handelen (A)
2) Sociale consequenties: sociale fenomenen ontstaan uit
individueel handelen (C)
Coleman bootje
Microconditie = staat geeft individuen restricties
Microconsequentie = handelingen van individuen
Macroconditie = normen & waarden in de samenleving
Macroconsequentie = vorming van normen en waarden in de samenleving
naar aanleiding van macroconditie en microconsequentie?
Utilitaristisch individualisme
o Focus: sociale consequenties van individueel handelen.
o Drie asumpties:
- Mens is van nature redelijk/rationeel (staat vast)
- Mensen streven dezelfde doelen na (nut/ geluk nastreven)
Utilitaristisch Structureel Conflict theorie Symbolisch
individualisme functionalisme interactionisme
Niveau Micro Macro Macro Micro
‘Het sociale’ Product van Harmonieus stelsel Strijd tussen Systeem van
individueel handelen van groepen die interacties, symbolen
samenhangende verschillen in hun & interpretaties
onderdelen structurele positie
(sociale klasse)
Belangrijke Productie collectieve Sociale orde Ongelijkheid Identiteit, gedeelde
vraagstukke goederen/ betekenisgeving,
samenwerken sociale orde
n
Trigger voor Eigenbelang (max. Normen en waarden Eigenbelang, Betekenissen die we
handelen utiliteit) opgelegd vanuit de dwang; materiele geven aan
samenleving conditie handelingen,
gebeurtenissen &
objecten
Cultuur Doelen zijn niet Cultuur speelt rol in Macht en Rol van cultuur in
cultureel (utiliteit) functioneren van ongelijkheid in interacties
samenleving als cultuur
Normen als product geheel 1) Gedeelde cultuur
van rationeel 1) Cultuur als noodzakelijk om
handelende actoren Handelingen machtsmiddel betekenis te geven
steunen op cultuur 2) Cultuur als aan handelingen
Normen beïnvloeden manier om je te 2) Cultuur wordt
kosten/baten (vb. onderscheiden als gevormd door
vissers) klasse interacties
Hoorcollege 1: Wat is sociologie?
Wat is sociologie?
- Socius + logus = studie van metgezel
- Studie van de samenleving en sociale structuren
- Studie naar menselijk handelen en gedrag
- Overkoepelende thema’s: ongelijkheid, cohesie & cultuur
Denken als een socioloog
o C. Wright Mills (1959)
- Alle problemen waar wij mee te maken hebben, hebben anderen
ook mee te maken. >>> Alle problemen hebben een sociale
oorzaak
Onder/overgewicht (sociaal fenomeen): eetculturen,
overheid, etc.
Probleem en verklaring zoeken in sociale context
- Sociological imagination = “individuele” problemen hebben een
oorsprong in de samenleving. Bijvoorbeeld: overgewicht/suïcide.
= dus sociale oorzaken.
o Sociologen proberen te begrijpen:
1) Hoe ontstaat gedrag vanuit contextuele condities (individu
overstijgend)
, 2) Hoe ontstaan vanuit het gedrag van individuen sociale
fenomenen
o Sociale verschijnselen/menselijk handelen = contigent maar niet
arbitrair
- Contingent: staat niet vast, afhankelijk van condities
- Arbitrair: willekeurig
- Dus, niet willekeurig, het heeft een wetmatigheid. Sociale
verschijnselen zijn sociaal bepaald.
Probleem van sociale orde
o Sociale verschijnselen zijn sociaal bepaald & afhankelijk van regels,
normen en waarden die wij zelf gecreëerd hebben. Wij zijn de
makers van de samenleving > hoe is dan sociale orde mogelijk?
Waarom houden mensen zich aan regels?
- Rationaliteit: Men is van nature goed. Dit maakt het leven
makkelijker, want iedereen heeft er baat bij.
- Dwang: gezag aan de staat voor veiligheid en orde. Anders is
het oorlog van allen tegen alle, want mens is van nature
egoïstisch (Hobbes).
- Emotie/ geloof: aardig voor de medemens om in het hiernamaals
te belanden bijv.
Welke vragen stellen sociologen?
o Beschrijvende vragen (contextualiseren)
- Wat, wanneer, hoeveel, hoe vaak?
- Klopt dit bericht wel?
- Verschillen in leeftijdsgroepen?
- Nieuw verschijnsel?
- Overal in gelijke mate?
o Verklarende vragen (theoretisch)
- Waarom?
o Interventie/ toepassende vragen (voorspellen)
- Zou het helpen om…?
- Toekomst? Interventies?
o Het stellen en beantwoorden van deze vragen passen bij de
empirische analytische & kritische taken van de sociologie
- Empirisch-analytische taak (cijferaar)
Meer betrouwbare kennis vergaren over de samenleving,
inzicht
Waarneming, onderzoek
- Kritische taak (mythejager)
Mythes en gevestigde ideeën in de samenleving te
ontkrachten
Kritisch tegenover vanzelfsprekendheden en maatschappij
Bijv. Marx: uitbuiting blootgelegd
- Praktische taak (levenskunstenaar)
Beeld schetsen van groep/ maatschappij
Inleven
Bij. Mills: sociologische verbeeldingskracht
, Hoorcollege 2: Micro & macro
Sociologische verklaringen
o Sociologen onderzoeken sociale verschijnselen op meerdere
niveaus.
o Verklaringen maken vaak verbindingen tussen handelende
individuen en het sociale.
o Micro = individuen, is NIET 1 handelend persoon, wél algemeen
patroon van hoe mensen handelen. (Bijv. wat doet dit met
individuen)
o Macro = sociale context, het collectief. Niet te reduceren tot
individu. (Bijv. waarden, normen regels, mate van ongelijkheid, etc.)
Individu <---> het sociale
o Verklaring geven voor verbinding tussen individueel handelen en het
sociale.
1) Sociale oorzaken: invloed van sociale context op individueel
handelen (A)
2) Sociale consequenties: sociale fenomenen ontstaan uit
individueel handelen (C)
Coleman bootje
Microconditie = staat geeft individuen restricties
Microconsequentie = handelingen van individuen
Macroconditie = normen & waarden in de samenleving
Macroconsequentie = vorming van normen en waarden in de samenleving
naar aanleiding van macroconditie en microconsequentie?
Utilitaristisch individualisme
o Focus: sociale consequenties van individueel handelen.
o Drie asumpties:
- Mens is van nature redelijk/rationeel (staat vast)
- Mensen streven dezelfde doelen na (nut/ geluk nastreven)
