Hoorcollege 1, ‘Wat is psychologie?’
Leerdoelen (Hoofdstuk 1 en 2)
- Je kunt de rol van psychologie in het pedagogisch denken beschrijven.
- Je kan op basis van psychologische perspectieven in praktijksituaties de
actuele (grootstedelijke) context herkennen.
- Je kunt de rol van nature en nurture bij de vorming van kinderen en
volwassenen beschrijven.
Wat is psychologie?
Wie ben ik? Wat ben ik? Ben ik wel iemand?
- De wetenschap van gedrag en geestelijke processen van het individu.
- ‘Psyche’ betekent geest.
- ‘Logie’ betekent gebied van de studie.
- Interne geestelijke processen, zoals denken en voelen.
- Externe waarneembare gedragingen, zoals praten, glimlachen en lopen.
3 soorten psychologen
1. Experimentele psychologie: gaat het om het verwerven van nieuwe kennis.
2. Toegepaste psychologie: gaat het om het leren toepassen van
psychologische kennis.
o Arbeids- en organisatiepsychologen; hebben zich gespecialiseerd in
aanpassingen aan de werkplek die de productiviteit en arbeidsmoraal
van werknemers moeten maximaliseren.
o Sportpsychologen; helpen atleten hun prestaties en motivatie te
verbeteren.
o Schoolpsychologen; zijn deskundig op het gebied van lesgeven en
leren.
o Klinisch psychologen en counselors; helpen mensen zich aan te
passen op sociaal en emotioneel gebied of om moeilijke keuzes in
relaties/ carrière of opleiding te maken.
o Forensisch psychologen; leveren hun psychologische expertise aan het
wets- en rechtssysteem.
o Omgevingspsychologen; proberen de interactie met onze omgeving en
het milieu te verbeteren.
o Gerontopsychologen; beoordelen het functioneren van ouderen en
verstrekken begeleiding in overleg met cliënten, families, verzorger en
artsen om ouderen te helpen hun potentieel maximaal te benutten in de
latere fases van hun leven.
3. Docent psychologie: psycholoog met als primaire taak het geven van
onderwijs op hbo-niveau.
,Het verschil tussen psychologie en psychiatrie
Psychologie is het handelen vanuit een psychologische invalshoek en beslaat het
hele terrein van het menselijk gedrag en de geestelijke processen.
Psychiatrie is een medisch specialisme dat zich richt op de diagnose en behandeling
van mentale stoornissen met behulp van geneesmiddelen.
Pseudopsychologie: Niet-onderbouwde psychologische aannamen die als
wetenschappelijke waarheden worden gepresenteerd, zoals horoscopen en
handlezing.
Kritisch nadenken
De 6 vaardigheden voor kritisch nadenken
1. Wat is de bron?
2. Is de bewering redelijk of extreem?
3. Wat si het bewijsmateriaal?
4. Kan de conclusie zijn beïnvloed door bias?
o Bias: Een vooroordeel, vervorming of vertekening van een situatie,
meestal op basis van persoonlijke ervaringen.
5. Worden veelvoorkomende denkfouten vermeden?
6. Zijn voor het oplossen van het probleem verschillende invalshoeken nodig?
Situatie in kaart brengen/ perspectief
Er zijn 6 belangrijke perspectieven
1. Biologisch perspectief
o Verklaren van onze handelingen vanuit wat er in het lichaam gebeurt,
de oorzaken van gedrag zoeken in het functioneren van de genen,
hersenen, het zenuwstelsel en hormoonstelsel.
Neurowetenschap: Het vakgebied dat zich richt op begrip van
hoe hersenen gedachten, gevoelens, motieven, bewustzijn,
herinneringen en andere mentale processen creëren.
Evolutionaire psychologie: Een relatief nieuw specialisme in de
psychologie dat gedrag en mentale processen beschouwt op
basis van hun genetische aanpassingen aan overleving en
voortplanting.
2. Cognitief perspectief
, o Verklaren van onze handelingen vanuit wat er in het hoofd afspeelt. De
manier waarop je informatie verwerkt. De nadruk ligt op mentale
processen, zoals leren, geheugen, perceptie en denken.
3. Behavioristische perspectief
o Verklaren van onze handelingen vanuit de fysieke omgeving zoals de
belichting in het lokaal, de lucht en de muren.
4. Psychodynamische/ Whole person
o Verklaren van onze handelingen vanuit motivatie, persoonlijkheidsleer,
verlangens, herinneringen, psychodynamiek, humanisme en conflicten.
Wat de mens zelf wil.
Psychodynamische psychologie; Een benadering die de
nadruk legt op het begrijpen van het menselijk functioneren in
termen van onbewuste behoeften, verlangens, herinneringen
en conflicten.
Humanistische psychologie: Een klinische benadering die de
nadruk legt op de mogelijkheden, groei, potentie en vrije wil
van de mens.
Psychologie van karaktertrekken en temperament: Een
psychologisch perspectief dat gedrag en persoonlijkheid ziet
als de producten van fundamentele psychologische
kenmerken.
5. Ontwikkelingsperspectief
o Verklaren van onze handelingen vanuit opvoeding, ontwikkelingsfase.
Met een nadruk op erfelijkheid, sociale omgeving en sociale invloed
van directe omgeving.
6. Sociocultureel perspectief
o Verklaren van onze handelingen vanuit culturele processen en
invloeden.
Stappen van de wetenschappelijke methode
Er zijn vier stappen van de wetenschappelijke methode.
1. Een hypothese ontwikkelen
, o Voorspelling van de uitkomst van een wetenschappelijk onderzoek; een
bewering over de relatie tussen variabelen in een onderzoek.
o De hypothese moet toetsbaar zijn; dit wil zeggen dat de hypothese
zodanig moet worden opgesteld dat er kan worden bewezen of deze
juist of onjuist is.
2. Objectieve data verzamelen
o Empirisch onderzoek.
o Op basis van ervaringen.
3. De resultaten analyseren
o Kijken of de hypothese de test heeft doorstaan of dat deze moet
worden verworpen.
4. De resultaten publiceren, bekritiseren en repliceren.
o Kijken of het onderzoek bestand is tegen de kritische blik en
commentaar van de wetenschappelijke wereld.
o Repliceren: Een onderzoek opnieuw uitvoeren om te zien of dezelfde
resultaten worden verkregen.
Psychologisch onderzoek
Er zijn 5 soorten onderzoek binnen de psychologie.
1. Experimenten
o Type onderzoek waarbij de onderzoeker gebruikt maakt van
verglijkbare groepen en alle omstandigheden controleert en
rechtstreeks manipuleert, inclusief de onafhankelijke variabele.
2. Correlatieonderzoek
o Vorm van onderzoek waarbij de relatie tussen variabelen wordt
bestudeerd zonder een onafhankelijke variabele in een experiment te
manipuleren. Uit dit onderzoek kan geen oorzaak-gevolgrelatie worden
afgeleid.
Geen correlatie: Geeft aan dat de variabelen geen relatie met
elkaar hebben
Positieve correlatie: Geef aan dat de variabelen tegelijkertijd in
dezelfde richting variëren; als de ene variabele groter of kleiner
wordt, verandert de andere in dezelfde richting.
Negatief correlatie: Geef aan dat de variabelen tegelijkertijd in
verschillende richting variëren; als de ene variabele groter
wordt, dan wordt de andere kleiner.
,3. Survey
o Techniek die wordt gebruikt bij correlatieonderzoek. In een survey
worden mensen gevraagd te reageren op een van tevoren vastgestelde
lijst van mondeling gepresenteerde kwesties.
4. Natuurlijke observatie
o Vorm van correlatieonderzoek waarbij gedrag van mensen of dieren in
hun eigen omgeving wordt geobserveerd.
5. Gevalstudie
o Onderzoek van een enkel object.
, Hoorcollege 2 & 3 ‘Nature en Nurture’
Leerdoelen (Hoofdstuk 2 en 3)
- Je kunt de rol van evolutie, natuurlijke selectie en opvoeding op
psychologische ontwikkeling beschrijven.
- Je kunt schetsen en in volgorde plaatsen hoe perceptie als psychologisch en
deels beïnvloedbaar proces plaatsvindt bij jeugd en volwassenheid.
- Je kunt de functies van het hormoon-, zenuwstelsel en het brein beschrijven.
- Je kunt identificeren wat op deze thema’s mogelijke invloeden zijn van
opvoeders en pedagogen.
Biopsychologie
Biopsychologie: Specialisme in de psychologie dat de interactie tussen biologie,
gedrag en de omgeving bestudeert.
Evolutie
- Het geleidelijke proces van biologische verandering van een soort dat zich
aanpast aan zijn omgeving.
- Natuurlijke selectie: De omgeving selecteert de best aangepaste
organismen.
- Evolutionaire verklaring voor psychologische processen. (In de stress
schieten)
- Adaptieve kenmerken: kenmerk van een soort dat is ontstaan gebaseerd op
aanpassing aan een specifiek omgeving.
Erfelijkheid
Leerdoelen (Hoofdstuk 1 en 2)
- Je kunt de rol van psychologie in het pedagogisch denken beschrijven.
- Je kan op basis van psychologische perspectieven in praktijksituaties de
actuele (grootstedelijke) context herkennen.
- Je kunt de rol van nature en nurture bij de vorming van kinderen en
volwassenen beschrijven.
Wat is psychologie?
Wie ben ik? Wat ben ik? Ben ik wel iemand?
- De wetenschap van gedrag en geestelijke processen van het individu.
- ‘Psyche’ betekent geest.
- ‘Logie’ betekent gebied van de studie.
- Interne geestelijke processen, zoals denken en voelen.
- Externe waarneembare gedragingen, zoals praten, glimlachen en lopen.
3 soorten psychologen
1. Experimentele psychologie: gaat het om het verwerven van nieuwe kennis.
2. Toegepaste psychologie: gaat het om het leren toepassen van
psychologische kennis.
o Arbeids- en organisatiepsychologen; hebben zich gespecialiseerd in
aanpassingen aan de werkplek die de productiviteit en arbeidsmoraal
van werknemers moeten maximaliseren.
o Sportpsychologen; helpen atleten hun prestaties en motivatie te
verbeteren.
o Schoolpsychologen; zijn deskundig op het gebied van lesgeven en
leren.
o Klinisch psychologen en counselors; helpen mensen zich aan te
passen op sociaal en emotioneel gebied of om moeilijke keuzes in
relaties/ carrière of opleiding te maken.
o Forensisch psychologen; leveren hun psychologische expertise aan het
wets- en rechtssysteem.
o Omgevingspsychologen; proberen de interactie met onze omgeving en
het milieu te verbeteren.
o Gerontopsychologen; beoordelen het functioneren van ouderen en
verstrekken begeleiding in overleg met cliënten, families, verzorger en
artsen om ouderen te helpen hun potentieel maximaal te benutten in de
latere fases van hun leven.
3. Docent psychologie: psycholoog met als primaire taak het geven van
onderwijs op hbo-niveau.
,Het verschil tussen psychologie en psychiatrie
Psychologie is het handelen vanuit een psychologische invalshoek en beslaat het
hele terrein van het menselijk gedrag en de geestelijke processen.
Psychiatrie is een medisch specialisme dat zich richt op de diagnose en behandeling
van mentale stoornissen met behulp van geneesmiddelen.
Pseudopsychologie: Niet-onderbouwde psychologische aannamen die als
wetenschappelijke waarheden worden gepresenteerd, zoals horoscopen en
handlezing.
Kritisch nadenken
De 6 vaardigheden voor kritisch nadenken
1. Wat is de bron?
2. Is de bewering redelijk of extreem?
3. Wat si het bewijsmateriaal?
4. Kan de conclusie zijn beïnvloed door bias?
o Bias: Een vooroordeel, vervorming of vertekening van een situatie,
meestal op basis van persoonlijke ervaringen.
5. Worden veelvoorkomende denkfouten vermeden?
6. Zijn voor het oplossen van het probleem verschillende invalshoeken nodig?
Situatie in kaart brengen/ perspectief
Er zijn 6 belangrijke perspectieven
1. Biologisch perspectief
o Verklaren van onze handelingen vanuit wat er in het lichaam gebeurt,
de oorzaken van gedrag zoeken in het functioneren van de genen,
hersenen, het zenuwstelsel en hormoonstelsel.
Neurowetenschap: Het vakgebied dat zich richt op begrip van
hoe hersenen gedachten, gevoelens, motieven, bewustzijn,
herinneringen en andere mentale processen creëren.
Evolutionaire psychologie: Een relatief nieuw specialisme in de
psychologie dat gedrag en mentale processen beschouwt op
basis van hun genetische aanpassingen aan overleving en
voortplanting.
2. Cognitief perspectief
, o Verklaren van onze handelingen vanuit wat er in het hoofd afspeelt. De
manier waarop je informatie verwerkt. De nadruk ligt op mentale
processen, zoals leren, geheugen, perceptie en denken.
3. Behavioristische perspectief
o Verklaren van onze handelingen vanuit de fysieke omgeving zoals de
belichting in het lokaal, de lucht en de muren.
4. Psychodynamische/ Whole person
o Verklaren van onze handelingen vanuit motivatie, persoonlijkheidsleer,
verlangens, herinneringen, psychodynamiek, humanisme en conflicten.
Wat de mens zelf wil.
Psychodynamische psychologie; Een benadering die de
nadruk legt op het begrijpen van het menselijk functioneren in
termen van onbewuste behoeften, verlangens, herinneringen
en conflicten.
Humanistische psychologie: Een klinische benadering die de
nadruk legt op de mogelijkheden, groei, potentie en vrije wil
van de mens.
Psychologie van karaktertrekken en temperament: Een
psychologisch perspectief dat gedrag en persoonlijkheid ziet
als de producten van fundamentele psychologische
kenmerken.
5. Ontwikkelingsperspectief
o Verklaren van onze handelingen vanuit opvoeding, ontwikkelingsfase.
Met een nadruk op erfelijkheid, sociale omgeving en sociale invloed
van directe omgeving.
6. Sociocultureel perspectief
o Verklaren van onze handelingen vanuit culturele processen en
invloeden.
Stappen van de wetenschappelijke methode
Er zijn vier stappen van de wetenschappelijke methode.
1. Een hypothese ontwikkelen
, o Voorspelling van de uitkomst van een wetenschappelijk onderzoek; een
bewering over de relatie tussen variabelen in een onderzoek.
o De hypothese moet toetsbaar zijn; dit wil zeggen dat de hypothese
zodanig moet worden opgesteld dat er kan worden bewezen of deze
juist of onjuist is.
2. Objectieve data verzamelen
o Empirisch onderzoek.
o Op basis van ervaringen.
3. De resultaten analyseren
o Kijken of de hypothese de test heeft doorstaan of dat deze moet
worden verworpen.
4. De resultaten publiceren, bekritiseren en repliceren.
o Kijken of het onderzoek bestand is tegen de kritische blik en
commentaar van de wetenschappelijke wereld.
o Repliceren: Een onderzoek opnieuw uitvoeren om te zien of dezelfde
resultaten worden verkregen.
Psychologisch onderzoek
Er zijn 5 soorten onderzoek binnen de psychologie.
1. Experimenten
o Type onderzoek waarbij de onderzoeker gebruikt maakt van
verglijkbare groepen en alle omstandigheden controleert en
rechtstreeks manipuleert, inclusief de onafhankelijke variabele.
2. Correlatieonderzoek
o Vorm van onderzoek waarbij de relatie tussen variabelen wordt
bestudeerd zonder een onafhankelijke variabele in een experiment te
manipuleren. Uit dit onderzoek kan geen oorzaak-gevolgrelatie worden
afgeleid.
Geen correlatie: Geeft aan dat de variabelen geen relatie met
elkaar hebben
Positieve correlatie: Geef aan dat de variabelen tegelijkertijd in
dezelfde richting variëren; als de ene variabele groter of kleiner
wordt, verandert de andere in dezelfde richting.
Negatief correlatie: Geef aan dat de variabelen tegelijkertijd in
verschillende richting variëren; als de ene variabele groter
wordt, dan wordt de andere kleiner.
,3. Survey
o Techniek die wordt gebruikt bij correlatieonderzoek. In een survey
worden mensen gevraagd te reageren op een van tevoren vastgestelde
lijst van mondeling gepresenteerde kwesties.
4. Natuurlijke observatie
o Vorm van correlatieonderzoek waarbij gedrag van mensen of dieren in
hun eigen omgeving wordt geobserveerd.
5. Gevalstudie
o Onderzoek van een enkel object.
, Hoorcollege 2 & 3 ‘Nature en Nurture’
Leerdoelen (Hoofdstuk 2 en 3)
- Je kunt de rol van evolutie, natuurlijke selectie en opvoeding op
psychologische ontwikkeling beschrijven.
- Je kunt schetsen en in volgorde plaatsen hoe perceptie als psychologisch en
deels beïnvloedbaar proces plaatsvindt bij jeugd en volwassenheid.
- Je kunt de functies van het hormoon-, zenuwstelsel en het brein beschrijven.
- Je kunt identificeren wat op deze thema’s mogelijke invloeden zijn van
opvoeders en pedagogen.
Biopsychologie
Biopsychologie: Specialisme in de psychologie dat de interactie tussen biologie,
gedrag en de omgeving bestudeert.
Evolutie
- Het geleidelijke proces van biologische verandering van een soort dat zich
aanpast aan zijn omgeving.
- Natuurlijke selectie: De omgeving selecteert de best aangepaste
organismen.
- Evolutionaire verklaring voor psychologische processen. (In de stress
schieten)
- Adaptieve kenmerken: kenmerk van een soort dat is ontstaan gebaseerd op
aanpassing aan een specifiek omgeving.
Erfelijkheid
