Hoorcollege 1
Wat is psychologie?
Vanaf de eerste mens waren er al vragen over de psyche van de mens.
Psychologie als eerste erkend als wetenschap door islamieten.
- ‘God kijkt niet naar je uiterlijk of naar bezit maar naar je hart en gedrag’
- Wat is een geweten? Verlangen/ drijfveren? Goed / slecht?
- Wetenschap en religie staat niet haaks op elkaar maar zijn in verbinding.
Wetenschap Psychologie
- gebaseerd op feiten en objectief onderzoek doen
- gedrag (wat je doet) en geestelijke processen (wat er in je hoofd afspeeld)
- gaat over het individu niet een groep (bijv. sociologie)
Experimentele psychologie: verwerven van nieuwe kennis
Toegepaste psychologie: leren toepassen van de kennis
- Loopt veel in elkaar over.
Verschillende invalshoeken verklaring gedrag en geestelijke processen
Behavioristisch - Verklaren vanuit de fysieke omgeving.
- bijv. verlichting/de ruimte/voorwerpen
- stimuli en responsen (let niet op mentale processen)
Cognitief - Verklaren wat er in het hoofd afspeeld en hoe je
informatie verwerkt.
- bijv. denken/leren/geheugen/perceptie
Ontwikkelingsgericht - Verklaren vanuit de opvoeding en ontwikkelingsfase van
het kind
- bijv. gezinssituatie/levensfase/leeftijd/puberteit
- nature/nurture
Biologisch - Verklaren vanuit het lichaam,
- bijv. erfelijkheid /evolutie/
hormonen/zenuwstelsel/neurowetenschap/(on)-vrijwillige
inname buitenaf (drugs/slangenbeet/voedsel).
- Evolutionaire psychologie
- tastbaar, het is fysiek, vaak voorspelbaar
Whole Person - Karaktertrekken en temperament: eigen persoonlijkheid
(innerlijke motivatie/introvert-extravert)
Grieken- 4 humores: bloed/slijm/zwarte- en gele gal.
, - Psychodynamica: onbewuste
verlangens/motivatie/ergenissen
(achteraf pas weten waarom je iets doet).
- Humanisme: nature een verlangen om te groeien / leren
(aangeboren motivatie)
Sociocultureel - Verklaren vanuit culturele invloeden
- bijv. normen & waarden/taal/
Alle invalshoeken zijn even belangrijk (tabel 1.1 p.18 en figuur 1.3 p. 21)
Biopsychologie
De wetenschap die zich richt op de combinatie van biologie, gedrag en psychologische
processen.
- (gedragsbiologie)
Evolutie
- Het geleidelijke proces van biologische verandering door middel van genetische
mutaties waarin organismen met gunstige eigenschappen overleven. Dit gebeurt
over generaties en het is een toevalsproces.
- Natuurlijke selectie: de omgeving selecteert de best aangepaste organismen (niet de
organismen zelf).
Evolutionaire verklaringen voor psychologische processen
- menselijke fobieën (hoogtevrees/insecten)
- waardevolle calorieën (vet en suiker) of afkeer tegen bittere stoffen (gif)
, Hoorcollege 2
Erfelijkheid
Elke cel heeft 23 chromosoomparen
- bibliotheek van wie jij bent.
↓ ↓
Chromosoompaar
- de boeken binnen de bibliotheek.
↓ ↓
Chromosoompaar bestaat uit genen
- de paragrafen in de boeken.
● informatie over het vervaardigen van specifieke eiwitten om jezelf te laten
ontwikkelen.
● bepalend voor erfelijke lichamelijke en psychische eigenschappen (bijv.
temperament/ introvert-extravert/ karakter).
Genetische verklaring voor gedrag en geestelijke processen
(VB. ogen uit elkaar zijn gevaarlijker)
Genen en erfelijkheid
Genotype: genetische patroon waarin je van alle andere mensen verschilt.
- 99.9% toch hetzelfde.
- ‘blauwdruk’
- erfenis
Fenotype: waarneembare, fysieke kenmerken
- alles wat vanuit je genotype tot uiting komt
- niet alleen genetisch maar ook invloed van omgeving (voedsel/stress)
- lengte/haarkleur en bedrading hersenen
Wat is psychologie?
Vanaf de eerste mens waren er al vragen over de psyche van de mens.
Psychologie als eerste erkend als wetenschap door islamieten.
- ‘God kijkt niet naar je uiterlijk of naar bezit maar naar je hart en gedrag’
- Wat is een geweten? Verlangen/ drijfveren? Goed / slecht?
- Wetenschap en religie staat niet haaks op elkaar maar zijn in verbinding.
Wetenschap Psychologie
- gebaseerd op feiten en objectief onderzoek doen
- gedrag (wat je doet) en geestelijke processen (wat er in je hoofd afspeeld)
- gaat over het individu niet een groep (bijv. sociologie)
Experimentele psychologie: verwerven van nieuwe kennis
Toegepaste psychologie: leren toepassen van de kennis
- Loopt veel in elkaar over.
Verschillende invalshoeken verklaring gedrag en geestelijke processen
Behavioristisch - Verklaren vanuit de fysieke omgeving.
- bijv. verlichting/de ruimte/voorwerpen
- stimuli en responsen (let niet op mentale processen)
Cognitief - Verklaren wat er in het hoofd afspeeld en hoe je
informatie verwerkt.
- bijv. denken/leren/geheugen/perceptie
Ontwikkelingsgericht - Verklaren vanuit de opvoeding en ontwikkelingsfase van
het kind
- bijv. gezinssituatie/levensfase/leeftijd/puberteit
- nature/nurture
Biologisch - Verklaren vanuit het lichaam,
- bijv. erfelijkheid /evolutie/
hormonen/zenuwstelsel/neurowetenschap/(on)-vrijwillige
inname buitenaf (drugs/slangenbeet/voedsel).
- Evolutionaire psychologie
- tastbaar, het is fysiek, vaak voorspelbaar
Whole Person - Karaktertrekken en temperament: eigen persoonlijkheid
(innerlijke motivatie/introvert-extravert)
Grieken- 4 humores: bloed/slijm/zwarte- en gele gal.
, - Psychodynamica: onbewuste
verlangens/motivatie/ergenissen
(achteraf pas weten waarom je iets doet).
- Humanisme: nature een verlangen om te groeien / leren
(aangeboren motivatie)
Sociocultureel - Verklaren vanuit culturele invloeden
- bijv. normen & waarden/taal/
Alle invalshoeken zijn even belangrijk (tabel 1.1 p.18 en figuur 1.3 p. 21)
Biopsychologie
De wetenschap die zich richt op de combinatie van biologie, gedrag en psychologische
processen.
- (gedragsbiologie)
Evolutie
- Het geleidelijke proces van biologische verandering door middel van genetische
mutaties waarin organismen met gunstige eigenschappen overleven. Dit gebeurt
over generaties en het is een toevalsproces.
- Natuurlijke selectie: de omgeving selecteert de best aangepaste organismen (niet de
organismen zelf).
Evolutionaire verklaringen voor psychologische processen
- menselijke fobieën (hoogtevrees/insecten)
- waardevolle calorieën (vet en suiker) of afkeer tegen bittere stoffen (gif)
, Hoorcollege 2
Erfelijkheid
Elke cel heeft 23 chromosoomparen
- bibliotheek van wie jij bent.
↓ ↓
Chromosoompaar
- de boeken binnen de bibliotheek.
↓ ↓
Chromosoompaar bestaat uit genen
- de paragrafen in de boeken.
● informatie over het vervaardigen van specifieke eiwitten om jezelf te laten
ontwikkelen.
● bepalend voor erfelijke lichamelijke en psychische eigenschappen (bijv.
temperament/ introvert-extravert/ karakter).
Genetische verklaring voor gedrag en geestelijke processen
(VB. ogen uit elkaar zijn gevaarlijker)
Genen en erfelijkheid
Genotype: genetische patroon waarin je van alle andere mensen verschilt.
- 99.9% toch hetzelfde.
- ‘blauwdruk’
- erfenis
Fenotype: waarneembare, fysieke kenmerken
- alles wat vanuit je genotype tot uiting komt
- niet alleen genetisch maar ook invloed van omgeving (voedsel/stress)
- lengte/haarkleur en bedrading hersenen
