Strafprocesrecht
Week 1 college 1
Algemene beginselen goede procesorde & legaliteitsbeginsel
Uitgangspunten en beginselen strafprocesrecht
• Het strafvorderlijk legaliteitsbeginsel (1 Sv)
• Strafvordering heeft alleen plaats bij wet voorzien
• Functies:
• Rechtszekerheid
• Bescherming tegen willekeur van strafrechttoepassing belastende instanties
• Overige beginselen binnen het strafproces
• Gelijkheidsbeginsel
• Vertrouwensbeginsel
• Zuiverheid van oogmerk
• Redelijke en billijke belangenafweging
• Onschuldpresumptie
• Art. 6 lid 2 EVRM en 14 lid 2 IVBPR
• Spanning met ‘geen procedure zonder verdenking’ —> de overheid mag de verdachte
niet als reeds veroordeelde aanmerken
• Verdachte kan niet worden belast met het bewijzen van de onschuld: OM moet bewijs
aandragen
• De rechter moet ‘uitstralen’ dat hij de verachte niet reeds als veroordeelde beschouwt
(27 lid 2 Sv)
• Voorkomen moet worden dat de verdachte tijdens het proces aan irreparabele
maatregelen wordt onderwerpen
• Nemo tenetur
• Niemand hoeft aan zijn eigen veroordeling mee te werken
• Art. 29 lid 1 Sv
• Uitwerking Nemo Tenetur in Nemo tenetur procedure se ipsum-beginsel: —> je moet in
vrijheid je verklaring kunnen a eggen, zonder ongeoorloofde pressie
Art. 8 EVRM
• Recht op eerbiediging van privé-, familie- en gezinsleven
• Dit artikel beschermt ons als burger tegen onrechtmatig gebruik van opsporingsbevoegdheden
door de overheid
• Wanneer de overheid een inbreuk op de privacy wil maken moet dit voldoen aan de eisen van
lid 2 (de inbreuk moet vooral bij wet zijn toegestaan)
Jurisprudentie
• Braak bij binnentreden
• Deze uitspraak is met name van belang bij gebruik bij dwangmiddelen in het kader van de
proportionaliteit en subsidiariteit
• Onderzoek bij smartphone
• Deze uitspraak is met name van belang wanneer de bevoegdheid van art. 94 (jo 95/96) Sv
voldoende is voor een onderzoek in je smartphone en wanneer niet (dus schending art. 8
EVRM)
Naar aanleiding van de kennisclip
1. Wat houdt het legaliteitsbeginsel (art. 1 Sv) in wat is de functie daarvan?
2. Wat is het verschil tussen het strafvorderlijk legaliteitsbeginsel (art. 1 Sv) en het materieel
strafrecht (art. 1 Sr)?
3. Welke beginselen kent het strafprocesrecht?
Arresten
• HR Braak bij binnentreden
• Hoe verklaar je dat het (op zich) bevoegd handelen van de opsporingsambtenaar in casu niet
rechtmatig wordt bevonden?
• Aangezien de mensen gewoon binnen zitten had de agent veel beter eerst kunnen
aankloppen of aanbellen in plaats van gelijk een raam induwen
fl
,• Welk beginsel wordt niet nageleefd?
• Proportionaliteitsbeginsel —> je had hier eerst andere middelen moeten gebruiken. Het
intrappen van een raam was hierin te ver
• HR Onderzoek in smartphone
• Vindt het gerechtshof art. 94 Sv een voldoende wettelijke grondslag om de inhoud van een
smartphone te doorzoeken?
• Art. 94 Sv is niet voldoende. Het is een erg ingrijpende bevoegdheid op grond van het recht
van een prive leven of het recht van communicatie is het niet voldoende
• Wat hanteert de Hoge Raad als criterium om de bevoegdheid van art. 94 jo art. 95/96 Sv
voldoende te achten?
• Als je een beperkt onderzoek doet en je maakt daarmee een beperkte inbreuk op de
persoonlijke levenssfeer, is 94 Sv voldoende. Als je alle gesprekken etc. (Je krijgt een totaal
beeld van iemands leven) gaat bekijken en maak je daarmee een groter inbreuk op iemand
zn privacy, is art. 94 Sv niet voldoende en maak je een schending op art. 8 EVRM.
• Wanneer wordt art. 8 EVRM volgens de Hoge Raad geschonden?
,Week 1 college 2
Art. 6 EVRM
• Veel van de rechten en beginselen van de verdachte zijn inmiddels overgenomen in ons eigen
strafrecht
• Enkele van die rechten kunnen ook weer worden beperkt: zie bijvoorbeeld art. 28e Sv, 32 lid 2
Sv, art. 46 Sv
• NB; we maken onderscheid naar diverse soorten verdachten
• Zie art. 28b Sv ‘kwetsbare verdachten’
Rechten van de verdachte
• Tolk
• Art. 29b Sv (recht op bijstand van een tolk)
• Art. 27c lid 4 Sv (mededelingen over rechten worden gedaan in een taal die verdachte
machtig is)
• Art. 32a Sv (vertaling processtukken)
• Rechten bij aanhouding
• Art. 27c Sv
• Tijd en faciliteiten voor de voorbereiding van je zaak
• Art. 28 lid 4 Sv (contact met een raadsman)
• Art. 28c lid 1 Sv (contact raadsman voorafgaand aan het verhoor)
• Art. 31 Sv (stukken zonder beperkingen)
• Art. 45 Sv (vrije toegang raadsman)
• Raadsman
• Art. 38 Sv (keuze raadsmand)
• Art. 39 Sv (aanwijzen raadsman —> op toevoeging)
• Consultatie (28c Sv) - en verhoorbijstand (28d Sv)
• Ondervragen van getuigen
• Art. 263 Sv (laten oproepen door o cier van justitie)
Wanneer krijgt een verdachte sowieso een raadsman
• Als de verdachte wordt verdacht van een feit waar 12 jaar of meer gevangenisstraf op staat
• Wanneer de verdachte een kwetsbare verdachte is
Welke bijzonderheden is hier van toepassing
• Ar. 28c lid 2 Sv —> de verdachte kan afstand doen van een advocaat wanneer hem duidelijk
wordt uitgelegd wat de gevolgen zijn van het hebben van geen advocaat.
Tip: lees art. 27 t/m 48 Sv een paar keer zorgvuldig door!
Arresten
• HR Saunders
• Over welk beginsel gaat het arrest?
• Gaat over het Nemo tenetur-beginsel —> je hoeft niet tegen jezelf te verklaren. Zwijgplicht
• Tot welk bewijsmateriaal strekt dit beginsel zich volgens het Hof wel en niet uit?
• Alles (verklaringen) wat afhankelijk is van jouw wil. Alles wat jij moet zeggen/verklaring, daar
ben jij zelf baas —> valt onder het Nemo tenetur-beginsel
• Alles wat onafhankelijk is van jouw wil geldt het Nemo teneur-beginsel niet. Bijvoorbeeld
bloed afname
• Voorbeelden van bewijsmateriaal dat onafhankelijk van de wil van de verdachte bestaat
• Uitgeademde lucht bij een blaasproef, bloed afname, etc.
• Staat dit arrest onder dwang afnemen van bloed van een verdachte voor het gebruik als
bewijsmiddel in de weg?
• Nee, je mag onder dwang bloed afnemen van de verdachte
• HR Redelijke termijn II
• Wat is in het strafproces het startmoment waarop de berekening van de redelijke termijn
aanvangt (r.o. 3.12.1)
• Als je mag verwachten dat tegen jouw vervolging wordt ingesteld
• Wat is (als uitgangspunt) een redelijke termijn bij de behandeling van strafzaken in eerste aanleg
(r.o. 3.14)
ffi
, • Binnen 2 jaar
• Welke uitzonderingen zijn er op deze hoofdregel (r.o. 3.15)
• Als het strafrecht voor jeugdige van toepassing is, dan moet het eerder worden afgerond.
Namelijk binnen 16 maanden
• Welke drie omstandigheden noemt de HR, waarvan de redelijkheid van de duur van een
strafzaak afhankelijk kan zijn (r.o. 3.13.1)
• Ingewikkeldheid van de zaak
• Invloed van de verdachte en/of zijn raamdans op het procesverloop
• De wijze waarop de zaak door de bevoegde autoriteiten is behandeld
• Wat is in de regel het rechtsgevolg van overschrijding van de redelijke termijn? Hoe wordt dit
(voor die verdachte) gecompenseerd (r.o. 3.21)
• Je kan dan niet zeggen dat het OM ontvankelijk is, het kan wel lijden tot een
strafvermindering
• Is de rechter verplicht om dit gevolg te verbinden aan de overschrijding van de redelijke termijn
(r.o. 3.23)
• Nee, het staat de rechter vrij om — na afweging van alle daartoe in aanmerking te nemen
belangen en omstandigheden, waaronder de mate van overschrijding van de redelijke
termijn — te volstaan met de enkele vaststelling dat inbreuk is gemaakt op art. 6 lid 1 EVRM
Week 1 college 1
Algemene beginselen goede procesorde & legaliteitsbeginsel
Uitgangspunten en beginselen strafprocesrecht
• Het strafvorderlijk legaliteitsbeginsel (1 Sv)
• Strafvordering heeft alleen plaats bij wet voorzien
• Functies:
• Rechtszekerheid
• Bescherming tegen willekeur van strafrechttoepassing belastende instanties
• Overige beginselen binnen het strafproces
• Gelijkheidsbeginsel
• Vertrouwensbeginsel
• Zuiverheid van oogmerk
• Redelijke en billijke belangenafweging
• Onschuldpresumptie
• Art. 6 lid 2 EVRM en 14 lid 2 IVBPR
• Spanning met ‘geen procedure zonder verdenking’ —> de overheid mag de verdachte
niet als reeds veroordeelde aanmerken
• Verdachte kan niet worden belast met het bewijzen van de onschuld: OM moet bewijs
aandragen
• De rechter moet ‘uitstralen’ dat hij de verachte niet reeds als veroordeelde beschouwt
(27 lid 2 Sv)
• Voorkomen moet worden dat de verdachte tijdens het proces aan irreparabele
maatregelen wordt onderwerpen
• Nemo tenetur
• Niemand hoeft aan zijn eigen veroordeling mee te werken
• Art. 29 lid 1 Sv
• Uitwerking Nemo Tenetur in Nemo tenetur procedure se ipsum-beginsel: —> je moet in
vrijheid je verklaring kunnen a eggen, zonder ongeoorloofde pressie
Art. 8 EVRM
• Recht op eerbiediging van privé-, familie- en gezinsleven
• Dit artikel beschermt ons als burger tegen onrechtmatig gebruik van opsporingsbevoegdheden
door de overheid
• Wanneer de overheid een inbreuk op de privacy wil maken moet dit voldoen aan de eisen van
lid 2 (de inbreuk moet vooral bij wet zijn toegestaan)
Jurisprudentie
• Braak bij binnentreden
• Deze uitspraak is met name van belang bij gebruik bij dwangmiddelen in het kader van de
proportionaliteit en subsidiariteit
• Onderzoek bij smartphone
• Deze uitspraak is met name van belang wanneer de bevoegdheid van art. 94 (jo 95/96) Sv
voldoende is voor een onderzoek in je smartphone en wanneer niet (dus schending art. 8
EVRM)
Naar aanleiding van de kennisclip
1. Wat houdt het legaliteitsbeginsel (art. 1 Sv) in wat is de functie daarvan?
2. Wat is het verschil tussen het strafvorderlijk legaliteitsbeginsel (art. 1 Sv) en het materieel
strafrecht (art. 1 Sr)?
3. Welke beginselen kent het strafprocesrecht?
Arresten
• HR Braak bij binnentreden
• Hoe verklaar je dat het (op zich) bevoegd handelen van de opsporingsambtenaar in casu niet
rechtmatig wordt bevonden?
• Aangezien de mensen gewoon binnen zitten had de agent veel beter eerst kunnen
aankloppen of aanbellen in plaats van gelijk een raam induwen
fl
,• Welk beginsel wordt niet nageleefd?
• Proportionaliteitsbeginsel —> je had hier eerst andere middelen moeten gebruiken. Het
intrappen van een raam was hierin te ver
• HR Onderzoek in smartphone
• Vindt het gerechtshof art. 94 Sv een voldoende wettelijke grondslag om de inhoud van een
smartphone te doorzoeken?
• Art. 94 Sv is niet voldoende. Het is een erg ingrijpende bevoegdheid op grond van het recht
van een prive leven of het recht van communicatie is het niet voldoende
• Wat hanteert de Hoge Raad als criterium om de bevoegdheid van art. 94 jo art. 95/96 Sv
voldoende te achten?
• Als je een beperkt onderzoek doet en je maakt daarmee een beperkte inbreuk op de
persoonlijke levenssfeer, is 94 Sv voldoende. Als je alle gesprekken etc. (Je krijgt een totaal
beeld van iemands leven) gaat bekijken en maak je daarmee een groter inbreuk op iemand
zn privacy, is art. 94 Sv niet voldoende en maak je een schending op art. 8 EVRM.
• Wanneer wordt art. 8 EVRM volgens de Hoge Raad geschonden?
,Week 1 college 2
Art. 6 EVRM
• Veel van de rechten en beginselen van de verdachte zijn inmiddels overgenomen in ons eigen
strafrecht
• Enkele van die rechten kunnen ook weer worden beperkt: zie bijvoorbeeld art. 28e Sv, 32 lid 2
Sv, art. 46 Sv
• NB; we maken onderscheid naar diverse soorten verdachten
• Zie art. 28b Sv ‘kwetsbare verdachten’
Rechten van de verdachte
• Tolk
• Art. 29b Sv (recht op bijstand van een tolk)
• Art. 27c lid 4 Sv (mededelingen over rechten worden gedaan in een taal die verdachte
machtig is)
• Art. 32a Sv (vertaling processtukken)
• Rechten bij aanhouding
• Art. 27c Sv
• Tijd en faciliteiten voor de voorbereiding van je zaak
• Art. 28 lid 4 Sv (contact met een raadsman)
• Art. 28c lid 1 Sv (contact raadsman voorafgaand aan het verhoor)
• Art. 31 Sv (stukken zonder beperkingen)
• Art. 45 Sv (vrije toegang raadsman)
• Raadsman
• Art. 38 Sv (keuze raadsmand)
• Art. 39 Sv (aanwijzen raadsman —> op toevoeging)
• Consultatie (28c Sv) - en verhoorbijstand (28d Sv)
• Ondervragen van getuigen
• Art. 263 Sv (laten oproepen door o cier van justitie)
Wanneer krijgt een verdachte sowieso een raadsman
• Als de verdachte wordt verdacht van een feit waar 12 jaar of meer gevangenisstraf op staat
• Wanneer de verdachte een kwetsbare verdachte is
Welke bijzonderheden is hier van toepassing
• Ar. 28c lid 2 Sv —> de verdachte kan afstand doen van een advocaat wanneer hem duidelijk
wordt uitgelegd wat de gevolgen zijn van het hebben van geen advocaat.
Tip: lees art. 27 t/m 48 Sv een paar keer zorgvuldig door!
Arresten
• HR Saunders
• Over welk beginsel gaat het arrest?
• Gaat over het Nemo tenetur-beginsel —> je hoeft niet tegen jezelf te verklaren. Zwijgplicht
• Tot welk bewijsmateriaal strekt dit beginsel zich volgens het Hof wel en niet uit?
• Alles (verklaringen) wat afhankelijk is van jouw wil. Alles wat jij moet zeggen/verklaring, daar
ben jij zelf baas —> valt onder het Nemo tenetur-beginsel
• Alles wat onafhankelijk is van jouw wil geldt het Nemo teneur-beginsel niet. Bijvoorbeeld
bloed afname
• Voorbeelden van bewijsmateriaal dat onafhankelijk van de wil van de verdachte bestaat
• Uitgeademde lucht bij een blaasproef, bloed afname, etc.
• Staat dit arrest onder dwang afnemen van bloed van een verdachte voor het gebruik als
bewijsmiddel in de weg?
• Nee, je mag onder dwang bloed afnemen van de verdachte
• HR Redelijke termijn II
• Wat is in het strafproces het startmoment waarop de berekening van de redelijke termijn
aanvangt (r.o. 3.12.1)
• Als je mag verwachten dat tegen jouw vervolging wordt ingesteld
• Wat is (als uitgangspunt) een redelijke termijn bij de behandeling van strafzaken in eerste aanleg
(r.o. 3.14)
ffi
, • Binnen 2 jaar
• Welke uitzonderingen zijn er op deze hoofdregel (r.o. 3.15)
• Als het strafrecht voor jeugdige van toepassing is, dan moet het eerder worden afgerond.
Namelijk binnen 16 maanden
• Welke drie omstandigheden noemt de HR, waarvan de redelijkheid van de duur van een
strafzaak afhankelijk kan zijn (r.o. 3.13.1)
• Ingewikkeldheid van de zaak
• Invloed van de verdachte en/of zijn raamdans op het procesverloop
• De wijze waarop de zaak door de bevoegde autoriteiten is behandeld
• Wat is in de regel het rechtsgevolg van overschrijding van de redelijke termijn? Hoe wordt dit
(voor die verdachte) gecompenseerd (r.o. 3.21)
• Je kan dan niet zeggen dat het OM ontvankelijk is, het kan wel lijden tot een
strafvermindering
• Is de rechter verplicht om dit gevolg te verbinden aan de overschrijding van de redelijke termijn
(r.o. 3.23)
• Nee, het staat de rechter vrij om — na afweging van alle daartoe in aanmerking te nemen
belangen en omstandigheden, waaronder de mate van overschrijding van de redelijke
termijn — te volstaan met de enkele vaststelling dat inbreuk is gemaakt op art. 6 lid 1 EVRM
