Signaleren en Preventie
Niveau 3
Naam: Sietse Hoegée
Studentnummer: 518367
Groep: VF21F
Docent: Gerard Kleinpenning
,Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1: Oriëntatiefase……………………………………………………………………………..3
Hoofdstuk 2: Analysefase……………………………………………………………………………….4
Hoofdstuk 3: Planningsfase…………………………………………………………………………….5
Hoofdstuk 4: Voorbereidings- en uitvoeringsfase………………………………………………….9
Hoofdstuk 5: Evaluatie………………………………………………………………………………….10
Bijlage 1: Analysefase…………………………………………………………………………………..12
Bijlage 2: Literatuurlijst……………………………………………………………………………...….16
Bijlage 3: Leerarrangement 1…………………………………………………………………………..18
Bijlage 4: Draaiboek……………………………………………………………………………………...21
Bijlage 5: Overzicht determinanten……………………………………………………………………22
Bijlage 6: Terugvalpreventieplan………………………………………………………………………24
Bijlage 7: SOS-kaart………………………………………………………………………………….......27
Bijlage 8: Interviews………………………………………………………………………………………28
2
, Aanleiding
Binnen mijn praktijkwerk heb ik de afgelopen tijd verschillende signaleren opgepakt, waarvan er een
groot aantal ook individu-overstijgend zijn. Samen met mijn collega’s en enkele stagiaires heb ik
overleg gehad en gebrainstormd over welke signalen ik zou kunnen oppakken. Uiteindelijk heb ik uit
een aantal signalen één signaal gekozen en overlegd met mijn stagebegeleider of ik dit signaal mocht
oppakken voor mijn onderzoek. Dit signaal speelt al een langere tijd binnen de organisatie en het blijkt
dat cliënten last ondervinden van het probleem.
Hoofdstuk 1: oriëntatiefase
Signaal:
Cliënten die geen tot een beperkt sociaal netwerk hebben na het verlaten van de instelling lopen het
risico om terug te vallen in alcohol- en/of drugsgebruik.
Doelstelling:
Kennis en inzicht verschaffen om een verbeterplan te kunnen ontwikkelen die terugval van cliënten
met een klein sociaal netwerk in drugs- en alcoholgebruik na het verlaten van de instelling kan
verminderen.
Vraagstelling:
Wat is een effectieve preventieve interventie om terugval van cliënten met een klein sociaal netwerk in
drugs- en alcoholgebruik na het verlaten van de instelling te verminderen?
Hoofdstuk 2: Analysefase
Conclusie analyse
Om antwoord te kunnen geven op mijn onderzoeksvraag, heb ik eerst een literatuur- en
praktijkonderzoek gedaan. Ik heb verschillende bronnen geraadpleegd en heb enkele interviews
afgenomen met enkele cliënten die momenteel in de instelling verblijven. Het complete onderzoek en
de interviews kunt u terugvinden in de bijlagen. In deze conclusie leest u de belangrijkste bevindingen
van mijn onderzoek.
Op microniveau blijken verschillende factoren invloed te hebben op een terugval in gebruik. Cliënten
met een psychische stoornis hebben een grotere kans op herhalend gebruik van alcohol en drugs. De
meest logische verklaring is dat de cliënt simpelweg verslaafd is en daarom niet kan stoppen met
gebruik en herhaaldelijk blijft terugvallen. De motivatie van een cliënt speelt een belangrijke rol in het
wel of niet terugvallen in gebruik. Wanneer een cliënt gemotiveerd is om te stoppen met gebruik, is de
kans op een terugval kleiner. Ook stress en onzekerheden over bijvoorbeeld huisvesting en werk kan
reden zijn waardoor cliënten terugvallen in gebruik. Cliënten die veel tegenslagen ervaren en daar niet
goed mee kunnen omgaan, hebben een verhoogde kans op terugval. Cliënten die zich vervelen,
bijvoorbeeld doordat zij geen zinvolle dagbesteding hebben, hebben eerder de neiging om terug te
vallen, omdat er niets anders is wat hen bezig houdt. Een beschermede factor is dat cliënten wel
kunnen stoppen met gebruik, als ze hier maar de juiste hulp bij krijgen. Het is met de interventie
belangrijk om aan te sluiten bij de wensen en behoeften cliënten en om in te zetten op de motivatie
van de cliënt. Deze beschermende factoren op microniveau kunnen de kans op een terugval
verkleinen.
Op mesoniveau blijkt dat het sociale netwerk van invloed kan zijn bij het wel of niet terugvallen in
gebruik. Het theoretische inzicht waar dit mee samenhangt is het sociale model, die de invloed van het
sociale netwerk op een verslaving beschrijft. Cliënten met een verstoord sociaal netwerk hebben een
verhoogde kans op terugval. Te denken valt aan cliënten met een slecht sociaal netwerk (met veel
andere gebruikers), maar ook cliënten met een klein sociaal netwerk die weinig warmte ervaren of
cliënten die vroeger seksueel misbruikt zijn, lopen een hoger risico op terugval. Ook de woonplaats
waar de cliënt de verslaving heeft ontwikkelt en waar zij teruggegaan zijn na een behandeling, is een
oorzaak voor terugval. Op de oude plaats, blijken de oude patronen weer terug te komen, mede omdat
het gebruikersnetwerk van de cliënt daar ook nog zit en invloed uitoefent op de cliënt. Cliënten die
echter een goed en warm sociaal netwerk hebben, lopen een minder grote kans op terugval. Ook het
verliezen van een baan kan een negatieve invloed hebben op het gebruikerspatroon van een cliënt.
Desondanks gaven een aantal cliënten in mijn praktijkonderzoek aan niet de behoefte te hebben om
hun sociale netwerk uit te breiden. Uit onderzoek bleek dat mensen met een hogere sociaal
economische status een betere kwaliteit van leven hebben en daarmee minder snel terugvallen.
3
Niveau 3
Naam: Sietse Hoegée
Studentnummer: 518367
Groep: VF21F
Docent: Gerard Kleinpenning
,Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1: Oriëntatiefase……………………………………………………………………………..3
Hoofdstuk 2: Analysefase……………………………………………………………………………….4
Hoofdstuk 3: Planningsfase…………………………………………………………………………….5
Hoofdstuk 4: Voorbereidings- en uitvoeringsfase………………………………………………….9
Hoofdstuk 5: Evaluatie………………………………………………………………………………….10
Bijlage 1: Analysefase…………………………………………………………………………………..12
Bijlage 2: Literatuurlijst……………………………………………………………………………...….16
Bijlage 3: Leerarrangement 1…………………………………………………………………………..18
Bijlage 4: Draaiboek……………………………………………………………………………………...21
Bijlage 5: Overzicht determinanten……………………………………………………………………22
Bijlage 6: Terugvalpreventieplan………………………………………………………………………24
Bijlage 7: SOS-kaart………………………………………………………………………………….......27
Bijlage 8: Interviews………………………………………………………………………………………28
2
, Aanleiding
Binnen mijn praktijkwerk heb ik de afgelopen tijd verschillende signaleren opgepakt, waarvan er een
groot aantal ook individu-overstijgend zijn. Samen met mijn collega’s en enkele stagiaires heb ik
overleg gehad en gebrainstormd over welke signalen ik zou kunnen oppakken. Uiteindelijk heb ik uit
een aantal signalen één signaal gekozen en overlegd met mijn stagebegeleider of ik dit signaal mocht
oppakken voor mijn onderzoek. Dit signaal speelt al een langere tijd binnen de organisatie en het blijkt
dat cliënten last ondervinden van het probleem.
Hoofdstuk 1: oriëntatiefase
Signaal:
Cliënten die geen tot een beperkt sociaal netwerk hebben na het verlaten van de instelling lopen het
risico om terug te vallen in alcohol- en/of drugsgebruik.
Doelstelling:
Kennis en inzicht verschaffen om een verbeterplan te kunnen ontwikkelen die terugval van cliënten
met een klein sociaal netwerk in drugs- en alcoholgebruik na het verlaten van de instelling kan
verminderen.
Vraagstelling:
Wat is een effectieve preventieve interventie om terugval van cliënten met een klein sociaal netwerk in
drugs- en alcoholgebruik na het verlaten van de instelling te verminderen?
Hoofdstuk 2: Analysefase
Conclusie analyse
Om antwoord te kunnen geven op mijn onderzoeksvraag, heb ik eerst een literatuur- en
praktijkonderzoek gedaan. Ik heb verschillende bronnen geraadpleegd en heb enkele interviews
afgenomen met enkele cliënten die momenteel in de instelling verblijven. Het complete onderzoek en
de interviews kunt u terugvinden in de bijlagen. In deze conclusie leest u de belangrijkste bevindingen
van mijn onderzoek.
Op microniveau blijken verschillende factoren invloed te hebben op een terugval in gebruik. Cliënten
met een psychische stoornis hebben een grotere kans op herhalend gebruik van alcohol en drugs. De
meest logische verklaring is dat de cliënt simpelweg verslaafd is en daarom niet kan stoppen met
gebruik en herhaaldelijk blijft terugvallen. De motivatie van een cliënt speelt een belangrijke rol in het
wel of niet terugvallen in gebruik. Wanneer een cliënt gemotiveerd is om te stoppen met gebruik, is de
kans op een terugval kleiner. Ook stress en onzekerheden over bijvoorbeeld huisvesting en werk kan
reden zijn waardoor cliënten terugvallen in gebruik. Cliënten die veel tegenslagen ervaren en daar niet
goed mee kunnen omgaan, hebben een verhoogde kans op terugval. Cliënten die zich vervelen,
bijvoorbeeld doordat zij geen zinvolle dagbesteding hebben, hebben eerder de neiging om terug te
vallen, omdat er niets anders is wat hen bezig houdt. Een beschermede factor is dat cliënten wel
kunnen stoppen met gebruik, als ze hier maar de juiste hulp bij krijgen. Het is met de interventie
belangrijk om aan te sluiten bij de wensen en behoeften cliënten en om in te zetten op de motivatie
van de cliënt. Deze beschermende factoren op microniveau kunnen de kans op een terugval
verkleinen.
Op mesoniveau blijkt dat het sociale netwerk van invloed kan zijn bij het wel of niet terugvallen in
gebruik. Het theoretische inzicht waar dit mee samenhangt is het sociale model, die de invloed van het
sociale netwerk op een verslaving beschrijft. Cliënten met een verstoord sociaal netwerk hebben een
verhoogde kans op terugval. Te denken valt aan cliënten met een slecht sociaal netwerk (met veel
andere gebruikers), maar ook cliënten met een klein sociaal netwerk die weinig warmte ervaren of
cliënten die vroeger seksueel misbruikt zijn, lopen een hoger risico op terugval. Ook de woonplaats
waar de cliënt de verslaving heeft ontwikkelt en waar zij teruggegaan zijn na een behandeling, is een
oorzaak voor terugval. Op de oude plaats, blijken de oude patronen weer terug te komen, mede omdat
het gebruikersnetwerk van de cliënt daar ook nog zit en invloed uitoefent op de cliënt. Cliënten die
echter een goed en warm sociaal netwerk hebben, lopen een minder grote kans op terugval. Ook het
verliezen van een baan kan een negatieve invloed hebben op het gebruikerspatroon van een cliënt.
Desondanks gaven een aantal cliënten in mijn praktijkonderzoek aan niet de behoefte te hebben om
hun sociale netwerk uit te breiden. Uit onderzoek bleek dat mensen met een hogere sociaal
economische status een betere kwaliteit van leven hebben en daarmee minder snel terugvallen.
3
