,Inhoud
1. Inleiding..............................................................................................................................................4
1.1 Aanleiding.....................................................................................................................................5
1.1.1 Incidentmeldingen 2025-2026...............................................................................................5
1.1.2 Macro achtergrond: middelengebruik Nederland..................................................................5
1.1.3 Meso achtergrond: middelengebruik Jeugdzorg Nederland..................................................5
1.1.4 Micro achtergrond: middelengebruik Schakenbosch.............................................................5
1.1.5 Probleem................................................................................................................................5
2. Organisatiebeschrijving.......................................................................................................................6
2.1 Schakenbosch................................................................................................................................6
2.2 Visie en missie...............................................................................................................................6
2.3 Functiebeschrijving........................................................................................................................6
3. Analyse...............................................................................................................................................6
3.1 Probleemanalyse Schakenbosch...................................................................................................7
3.2 Theoretische achtergrond.............................................................................................................8
3.3 Relevantie vraagstuk.....................................................................................................................9
3.4 Doel.............................................................................................................................................10
3.5 Conclusie.....................................................................................................................................10
4. Projectplan........................................................................................................................................11
4.1 Mogelijke oplossing.....................................................................................................................11
4.2 Onderzoeksmethode...................................................................................................................11
5. Verantwoording en kwaliteit............................................................................................................12
5.1 Plan van aanpak..........................................................................................................................12
Literatuur..............................................................................................................................................14
Bijlage 1 - Verbatim...............................................................................................................................17
Bijlage 2 - Toestemmingsverklaring.......................................................................................................20
Bijlage 3 - Double Diamond model.......................................................................................................21
, Voorwoord
Ik heb met veel plezier gewerkt aan dit plan van aanpak waarin in een onderwerp wil bespreken dat
belangrijk voor mij is. In mijn stage en (hopelijk) toekomstige werkveld wil ik jongeren (blijven)
helpen die om een of andere reden niet meer ‘op de rails’ liggen.
Daar kunnen verschillende oorzaken voor zijn, maar ik vindt de meest complexe casussen het meest
interessant. Jongeren die op verschillende niveaus (thuis,- werk,- en samenleving) niet optimaal
functioneren.
Het is natuurlijk de vraag wat ‘optimaal’ is, maar daar wil ik nu niet moeilijk over doen. Met gezond
verstand is het heel goed mogelijk om vrij snel te zien dat een jongere afglijdt. Hierbij wordt ik
beïnvloed door het werk op mijn stage waarbij ik met deze jongeren te maken heb.
In de praktijk zie ik de doelgroep van behandelcentrum ‘Schakenbosch’ regelmatig en zie ik dat met
name middelengebruik een groot probleem is. Dit vind ik niet alleen; ook de instelling is niet blij met
deze ontwikkeling en daar wil ik wat aan doen.
In dit plan van aanpak wil ik uitleggen op welke wijze ik onderzoek ga doen naar een actueel
praktijkprobleem voor behandelcentrum ‘Schakenbosch’. Ik wil een actieve bijdrage leveren aan de
verbetering van zorg aan deze doelgroep.
Ik wil x en x bedanken voor hun hulp tijdens het schrijven. Ook bedank ik Daniël Zandbergen die mij
geholpen heeft met het taalkundig meekijken, omdat Nederlands niet mijn eerste taal is.
X,
Datum, plaats
2
,Leeswijzer
Het eerste hoofdstuk begint met een organisatiebeschrijving met de missie, visie en functie.
In hoofdstuk 2 volgt de aanleiding en actualiteit. Hier wordt beschreven wat het belang van het
onderwerp is.
In hoofdstuk 3 volgt een analyse waarin de aanleiding wordt beschreven met verwijzingen naar
theorieën. Ook wordt gekeken naar verschillende perspectieven.
Het laatste hoofdstuk wordt afgesloten met het doel, eindproduct en plan van aanpak.
, 1. Inleiding
“Gekke inhaalslag; meisjes vaker gedragsproblemen; meer drugs- en alcoholmisbruik” (NOS, 2026).
Dit nieuwsbericht van 14 januari 2026 laat een interessante trend zien. Blijkbaar is er onder invloed
van COVID-19 vooral onder jonge vrouwen (16-23) een toename van alcohol- en drugsgebruik.
Volgens het artikel hebben vrouwen meer behoefte aan sociaal- en emotionele verbinding en is dit
onder invloed van de pandemie onder druk komen te staan. En bijkomend gevolg is een toename
van verdovende middelen onder deze groep (NOS, 2026).
Kwetsbare groepen extra geraakt
Het onderzoek maakt ook duidelijk dat kwetsbare groepen extra hard geraakt kunnen worden. Zo
stelt het onderzoek dat met vooral geestelijk minder validen middelengebruik als ‘uitweg’ kunnen
zien (Steven, 2026). Naast de onrust die COVID-19 brengt noemt het onderzoek ook de vanuit de
overheid verwachtte zelfredzaamheid, digitalisering van de samenleving en de toenemende
complexiteit tussen leef- en systeemwereld (Stevens, 2026).
Behandelcentrum Schakenbosch
Deze trend wordt in ‘Schakenbosch’ ook gezien; een behandelcentrum voor jongeren (12-18 - m/v)
met een lichte verstandelijke beperking en gedragsproblemen.
Schakenbosch ziet een toename van middelengebruik onder de doelgroep. Zowel bij jongens als
jonge vrouwen in de leeftijd 12-18 jaar is een toename van middelengebruik te zien (Schakenbosch,
2026). Schakenbosch herkent ook de conclusies uit aanvullend onderzoek van de Universiteit van
Utrecht. Hieruit bleek dat nagenoeg alle (>90%) Nederlandse jongeren in de leeftijd 18-25 in
coronatijd last hebben (gehad) van het ontbreken van sociale verbinding. Als gevolg hiervan zou het
gebruik van verdovende middelen onder deze groep zijn toegenomen (Stevens, 2026).
Middelen en problematiek
In de praktijk blijkt dat de combinatie gedragsproblematiek-middelengebruik voor grote problemen
zorgt onder de doelgroep én Schakenbosch. Volgens Schakenbosch (2026) lopen jongeren “dubbel en
dwars vast in hun ontwikkeling” door middelengebruik, bovenop de bestaande problematiek.
“Deze jongeren zijn kwetsbaar en zijn bescherming en behandeling nodig” (Medewerker ‘N’,
Schakenbosch, 2026).
1. Inleiding..............................................................................................................................................4
1.1 Aanleiding.....................................................................................................................................5
1.1.1 Incidentmeldingen 2025-2026...............................................................................................5
1.1.2 Macro achtergrond: middelengebruik Nederland..................................................................5
1.1.3 Meso achtergrond: middelengebruik Jeugdzorg Nederland..................................................5
1.1.4 Micro achtergrond: middelengebruik Schakenbosch.............................................................5
1.1.5 Probleem................................................................................................................................5
2. Organisatiebeschrijving.......................................................................................................................6
2.1 Schakenbosch................................................................................................................................6
2.2 Visie en missie...............................................................................................................................6
2.3 Functiebeschrijving........................................................................................................................6
3. Analyse...............................................................................................................................................6
3.1 Probleemanalyse Schakenbosch...................................................................................................7
3.2 Theoretische achtergrond.............................................................................................................8
3.3 Relevantie vraagstuk.....................................................................................................................9
3.4 Doel.............................................................................................................................................10
3.5 Conclusie.....................................................................................................................................10
4. Projectplan........................................................................................................................................11
4.1 Mogelijke oplossing.....................................................................................................................11
4.2 Onderzoeksmethode...................................................................................................................11
5. Verantwoording en kwaliteit............................................................................................................12
5.1 Plan van aanpak..........................................................................................................................12
Literatuur..............................................................................................................................................14
Bijlage 1 - Verbatim...............................................................................................................................17
Bijlage 2 - Toestemmingsverklaring.......................................................................................................20
Bijlage 3 - Double Diamond model.......................................................................................................21
, Voorwoord
Ik heb met veel plezier gewerkt aan dit plan van aanpak waarin in een onderwerp wil bespreken dat
belangrijk voor mij is. In mijn stage en (hopelijk) toekomstige werkveld wil ik jongeren (blijven)
helpen die om een of andere reden niet meer ‘op de rails’ liggen.
Daar kunnen verschillende oorzaken voor zijn, maar ik vindt de meest complexe casussen het meest
interessant. Jongeren die op verschillende niveaus (thuis,- werk,- en samenleving) niet optimaal
functioneren.
Het is natuurlijk de vraag wat ‘optimaal’ is, maar daar wil ik nu niet moeilijk over doen. Met gezond
verstand is het heel goed mogelijk om vrij snel te zien dat een jongere afglijdt. Hierbij wordt ik
beïnvloed door het werk op mijn stage waarbij ik met deze jongeren te maken heb.
In de praktijk zie ik de doelgroep van behandelcentrum ‘Schakenbosch’ regelmatig en zie ik dat met
name middelengebruik een groot probleem is. Dit vind ik niet alleen; ook de instelling is niet blij met
deze ontwikkeling en daar wil ik wat aan doen.
In dit plan van aanpak wil ik uitleggen op welke wijze ik onderzoek ga doen naar een actueel
praktijkprobleem voor behandelcentrum ‘Schakenbosch’. Ik wil een actieve bijdrage leveren aan de
verbetering van zorg aan deze doelgroep.
Ik wil x en x bedanken voor hun hulp tijdens het schrijven. Ook bedank ik Daniël Zandbergen die mij
geholpen heeft met het taalkundig meekijken, omdat Nederlands niet mijn eerste taal is.
X,
Datum, plaats
2
,Leeswijzer
Het eerste hoofdstuk begint met een organisatiebeschrijving met de missie, visie en functie.
In hoofdstuk 2 volgt de aanleiding en actualiteit. Hier wordt beschreven wat het belang van het
onderwerp is.
In hoofdstuk 3 volgt een analyse waarin de aanleiding wordt beschreven met verwijzingen naar
theorieën. Ook wordt gekeken naar verschillende perspectieven.
Het laatste hoofdstuk wordt afgesloten met het doel, eindproduct en plan van aanpak.
, 1. Inleiding
“Gekke inhaalslag; meisjes vaker gedragsproblemen; meer drugs- en alcoholmisbruik” (NOS, 2026).
Dit nieuwsbericht van 14 januari 2026 laat een interessante trend zien. Blijkbaar is er onder invloed
van COVID-19 vooral onder jonge vrouwen (16-23) een toename van alcohol- en drugsgebruik.
Volgens het artikel hebben vrouwen meer behoefte aan sociaal- en emotionele verbinding en is dit
onder invloed van de pandemie onder druk komen te staan. En bijkomend gevolg is een toename
van verdovende middelen onder deze groep (NOS, 2026).
Kwetsbare groepen extra geraakt
Het onderzoek maakt ook duidelijk dat kwetsbare groepen extra hard geraakt kunnen worden. Zo
stelt het onderzoek dat met vooral geestelijk minder validen middelengebruik als ‘uitweg’ kunnen
zien (Steven, 2026). Naast de onrust die COVID-19 brengt noemt het onderzoek ook de vanuit de
overheid verwachtte zelfredzaamheid, digitalisering van de samenleving en de toenemende
complexiteit tussen leef- en systeemwereld (Stevens, 2026).
Behandelcentrum Schakenbosch
Deze trend wordt in ‘Schakenbosch’ ook gezien; een behandelcentrum voor jongeren (12-18 - m/v)
met een lichte verstandelijke beperking en gedragsproblemen.
Schakenbosch ziet een toename van middelengebruik onder de doelgroep. Zowel bij jongens als
jonge vrouwen in de leeftijd 12-18 jaar is een toename van middelengebruik te zien (Schakenbosch,
2026). Schakenbosch herkent ook de conclusies uit aanvullend onderzoek van de Universiteit van
Utrecht. Hieruit bleek dat nagenoeg alle (>90%) Nederlandse jongeren in de leeftijd 18-25 in
coronatijd last hebben (gehad) van het ontbreken van sociale verbinding. Als gevolg hiervan zou het
gebruik van verdovende middelen onder deze groep zijn toegenomen (Stevens, 2026).
Middelen en problematiek
In de praktijk blijkt dat de combinatie gedragsproblematiek-middelengebruik voor grote problemen
zorgt onder de doelgroep én Schakenbosch. Volgens Schakenbosch (2026) lopen jongeren “dubbel en
dwars vast in hun ontwikkeling” door middelengebruik, bovenop de bestaande problematiek.
“Deze jongeren zijn kwetsbaar en zijn bescherming en behandeling nodig” (Medewerker ‘N’,
Schakenbosch, 2026).
