Chemie Overal 4 havo
Samenvatting
7 Koolstofverbindingen
Koolwaterstoffen
Koolstofverbindingen zijn stoffen waarin de atoomsoort C aanwezig is.
Koolwaterstoffen zijn verbindingen die uitsluitend bestaan uit C-atomen en H-atomen.
Koolwaterstofmoleculen kunnen vertakt of onvertakt zijn en verzadigd of onverzadigd.
Homologe reeksen
Een homologe reeks is een groep stoffen die dezelfde algemene formule hebben.
De homologe reeks van de alkanen heeft als algemene formule: CnH2n+2.
De homologe reeks van de alkenen heeft als algemene formule CnH2n.
Structuurformules en isomerie
Isomerie is het verschijnsel dat verschillende stoffen dezelfde molecuulformule hebben.
Isomeren zijn stoffen met dezelfde molecuulformule, maar met verschillende structuurformules.
Systematische naamgeving
Om de naam van een alkaan of een alkeen af te leiden maak je gebruik van regels die horen bij de
systematische naamgeving.
Karakteristieke groepen
Een karakteristieke groep is een atoom (geen C of H) of een groep atomen in een koolstofverbinding.
De karakteristieke groep geeft de verbinding een speciale eigenschap.
Systematische naamgeving van halogeenalkanen
In een halogeenalkaan is een H-atoom vervangen door een halogeenatoom. De naam van deze
karakteristieke groep wordt vóór de stamnaam van de alkaanketen geplaatst.
Systematische naamgeving van de alkaanzuren
In een alkaanzuur is een H-atoom vervangen door een –COOH groep, een zuurgroep. In de naam van
het alkaanzuur wordt de uitgang –zuur achter de stamnaam van de alkaanketen geplaatst.
Systematische naamgeving van de alkanolen
In een alkanol is een H-atoom vervangen door een –OH-groep. In de naam van een alkanol wordt de
uitgang –ol achter de stamnaam van de alkaanketen geplaatst.
Systematische naamgeving van de alkaanamines
In een alkaanamine is een H-atoom vervangen door een NH2-groep. In de naam van een
alkaanamine wordt de uitgang –amine achter de stamnaam van de alkaanketen geplaatst.
Triviale namen
Voor sommige koolstofverbindingen gebruik je triviale namen. Dit zijn niet-systematische namen.
Substitutiereacties
Een substitutiereactie is een reactie tussen een alkaan en bijvoorbeeld een halogeen die alleen
verloopt onder invloed van licht (uv-straling). In principe kan elk H-atoom in het alkaan vervangen
worden door een halogeenatoom.
Additiereacties
Een additiereactie is een reactie tussen een alkeen en een stof met kleine moleculen, bijvoorbeeld
een halogeen. De dubbele binding in het alkeenmolecuul breekt open en beide halogeenatomen
koppelen op de vrijgekomen bindingsplaatsen.
De aanwezigheid van een onverzadigde verbinding kun je aantonen met behulp van een
broomoplossing.
Productie en toepassingen van ethanol
Ethanol kan worden gemaakt door additie van water aan etheen en door vergisting van glucose.
© Noordhoff Uitgevers Chemie Overal 4 havo Samenvatting hoofdstuk 7 Koolstofverbindingen
Samenvatting
7 Koolstofverbindingen
Koolwaterstoffen
Koolstofverbindingen zijn stoffen waarin de atoomsoort C aanwezig is.
Koolwaterstoffen zijn verbindingen die uitsluitend bestaan uit C-atomen en H-atomen.
Koolwaterstofmoleculen kunnen vertakt of onvertakt zijn en verzadigd of onverzadigd.
Homologe reeksen
Een homologe reeks is een groep stoffen die dezelfde algemene formule hebben.
De homologe reeks van de alkanen heeft als algemene formule: CnH2n+2.
De homologe reeks van de alkenen heeft als algemene formule CnH2n.
Structuurformules en isomerie
Isomerie is het verschijnsel dat verschillende stoffen dezelfde molecuulformule hebben.
Isomeren zijn stoffen met dezelfde molecuulformule, maar met verschillende structuurformules.
Systematische naamgeving
Om de naam van een alkaan of een alkeen af te leiden maak je gebruik van regels die horen bij de
systematische naamgeving.
Karakteristieke groepen
Een karakteristieke groep is een atoom (geen C of H) of een groep atomen in een koolstofverbinding.
De karakteristieke groep geeft de verbinding een speciale eigenschap.
Systematische naamgeving van halogeenalkanen
In een halogeenalkaan is een H-atoom vervangen door een halogeenatoom. De naam van deze
karakteristieke groep wordt vóór de stamnaam van de alkaanketen geplaatst.
Systematische naamgeving van de alkaanzuren
In een alkaanzuur is een H-atoom vervangen door een –COOH groep, een zuurgroep. In de naam van
het alkaanzuur wordt de uitgang –zuur achter de stamnaam van de alkaanketen geplaatst.
Systematische naamgeving van de alkanolen
In een alkanol is een H-atoom vervangen door een –OH-groep. In de naam van een alkanol wordt de
uitgang –ol achter de stamnaam van de alkaanketen geplaatst.
Systematische naamgeving van de alkaanamines
In een alkaanamine is een H-atoom vervangen door een NH2-groep. In de naam van een
alkaanamine wordt de uitgang –amine achter de stamnaam van de alkaanketen geplaatst.
Triviale namen
Voor sommige koolstofverbindingen gebruik je triviale namen. Dit zijn niet-systematische namen.
Substitutiereacties
Een substitutiereactie is een reactie tussen een alkaan en bijvoorbeeld een halogeen die alleen
verloopt onder invloed van licht (uv-straling). In principe kan elk H-atoom in het alkaan vervangen
worden door een halogeenatoom.
Additiereacties
Een additiereactie is een reactie tussen een alkeen en een stof met kleine moleculen, bijvoorbeeld
een halogeen. De dubbele binding in het alkeenmolecuul breekt open en beide halogeenatomen
koppelen op de vrijgekomen bindingsplaatsen.
De aanwezigheid van een onverzadigde verbinding kun je aantonen met behulp van een
broomoplossing.
Productie en toepassingen van ethanol
Ethanol kan worden gemaakt door additie van water aan etheen en door vergisting van glucose.
© Noordhoff Uitgevers Chemie Overal 4 havo Samenvatting hoofdstuk 7 Koolstofverbindingen
