Samenvatting De mens: hoofdstuk 8+9

De mens: psychologie


8.Ontwikkeling
 Ontwikkelingspsychologie: houdt zich bezig met het beschrijven en verklaren van
veranderingen die in de loop der tijd plaatsvinden bij mensen, om beter in kaart te
kunnen brengen wanneer een kind iets hoort te doen en iets zou moeten kunnen.
 Klinische ontwikkelingspsychologie: Probeert achterstanden en stoornissen te
beschrijven, te begrijpen en te verklaren.

Bronnen van ontwikkeling: de nature-nurture-discussie
herzien

 Een van de eerste psychologen die systematisch onderzoek deed naar het gegeven
nature-nurture was Galton
o kwam tot de conclusie dat intelligentie/muziekale vaardigheden aangeboren zijn
 Hoe hoger de ouders zijn opgeleid, hoe hoger de kans is dat hun kind ook een (hoge)
opleiding met succes afrond

Adoptiestudies en tweelingonderzoek

 Bij adoptie heeft het adoptiekind dezelfde omgeving als de adoptiebroertjes en zusjes
maar niet dezelfde genen. Blijkt dat ze allemaal eenzelfde intelligentie hebben, dan
kunnen we stellen dat intelligentie niet aangeboren maar aangeleerd is.
o Bij tweelingen hetzelfde, als blijkt dat de tweeling grote verschillen vertoont in een
bepaalde eigenschap, dan pleit dat ervoor dat de omgeving van grote invloed is.
 Als een eigenschap volledig is aangeboren heeft preventie geen zin
 De relatie tussen genen en omgeving is complex, onze genen oefenen ook invloed uit op
de omgeving die wij opzoeken.

De derde kracht

 3de kracht op gebied van ontwikkeling wordt rijping genoemd.
o Veranderingen die voor een groot deel genetisch geregeld worden en waarop
omgevingsinvloeden een kleine invloed hebben.
 De 3 invloeden:
o Nature
o Nurture
o Rijping
 Gesell toonde het belang van rijping aan
o Hij ontdekte dat kinderen gedurende de levensloop dat er typsiche prestaties zijn
die kinderen op motorisch vlak laten zien
 Zitten  tssn 5-8 maanden
 Lopen  tssn 10-14 maanden
o Er zijn grote individuele verschillen maar wel een vaste volgorde te zien

15

,De mens: psychologie

 Conclusie: motoriek wordt gevormd door rijping
o Heeft geen zin om kinderen te leren zwemmen/fietsen voor een bepaalde leeftijd.


Prenatale ontwikkeling

 Een mens begint zich al te ontwikkelen voor de geboorte
 In eerste fase van bevruching gebeurt de celdeling waarbij het embryo en de placenta
gevormd wordt
 2 weken: bevruchte eicel van 2 mm
 9 weken: foetus van 3 cm
 Foetale fase (Vanaf 9 weken tot aan de geboorte): spontane bewegingen
o Foetale fase: de hersenen groeien snel, de neuronen worden gevormd en maken
verbindingen tssn elkaar zodat er informtie kan worden overgebracht. De foetus
kan zijn armpjes en beentjes bewegen en zweeft in zijn vruchtzak
 Vanaf 4de maand: gerichtere bewegingen

Het leven van een foetus

 Bewustzijn aanwezig
o Geen reflexief bewustzijn
 Beleving van alles rondom hen
 Ontwikkelingsproces is gefaseerd (opgedeeld in fasen)
 Foetale gedragsontwikkeling
o Eerste trimester: ontw van specifieke bewegingspatronen
o Tweede trimester ontstaat er:
 Progressieve clustering (cyclussen van rust en activiteit)
 Begin van proces van regulatie van gedrag (dag/nacht)
o Derde trimester ontw dit proces zich verder
 Foetale sensorische ontwikkeling
 Foetale sensorische ontwikkeling
o 15-20 weken: zintuigelijke systemen werken op elkaar in
 Foetus gaat in eertse instantie bij een nieuwe prikkel eerst toenaderingsgedrag
vertonen, daarna ofwel afkeer of verdere toenadering. Meerdere zintuiglijke
systemen werken samen en genereren dan een reactie.
o 24 weken: reageren op stem
o 30 weken: herkennen stem



 Leren bij een foetus gebeurt op 2 manieren
o Klassieke conditionering



16

, De mens: psychologie

 Foetus gaat anders reageren op aangename prikkels dan op onaangename
prikkels, waardoor er op basis van dit proces een leerproces zichtbaar wordt
o Habituatie
 Foetus gaat zijn ervaringen ergens ‘opslaan’ waardoor er een vorm van
verwachtingspatroon ontstaat. (wordt zichtbaar vanaf week 20)
 Foetaal leren leid tot:
o Impliciet geheugen
 Langetermijngeheugen waarbij er niet direct sprake is van bewuste beleving
van of toegang tot opgeslagen kennis.
 Deze vorm van geheugen komt vooral tot uiting in beter presteren in bepaalde
taken na herhaalde oefening
o Expliciet geheugen
 Onderdeel van het langetermijngeheugen waar mensen bewust kunnen kiezen
om opgeslagen belevenis, kennis of gebeurtenis opnieuw te beleven of op te
roepen.

De invloed van gifstoffen op de ontwikkeling in de baarmoeder

 Gifstoffen hebben negatieve invloed op ongeboren kind
 Gifstoffen bereiken net als voedingstoffen de foetus via de placenta
 Het reukvermogen van de moeder wordt versterkt in het eerste trimester van de
zwangerschap om beter gifstoffen te kunnen ruiken
 Lijst met schadelijke stoffen om te voorkomen dat foetus hiermee in aanraking komt


De ontwikkeling van de zintuigen: methoden van onderzoek

 Preferential looking:
o Een baby krijgt verschillende voorwerpen te zien en wordt bekeken of er een
verschil in kijktijd is tussen de prikkels. Als een baby systematisch langer naar een
voorwerp kijkt dan naar een ander, dan zou je kunnen concluderen dat het kind
een onderscheid kan maken.
 Gewenning:
o Wanneer een kind steeds wordt bloodgesteld aan dezelfde prikkel, streedt op een
gegeven moment gewenning op en reageert het kind niet meer. Als men dan een
nieuwe prikkel aanbied en het kind reageert nog steeds niet, kan het kind geen
onderscheid maken tssn de 2 prikkels.



 Babys hebben voorkeur voor gezichten
o 6 weken: het kind kijkt voor 70% van de tijd naar gezichten
o 26 weken: het kind kijkt voor 33% van de tijd naar gezichten

17