Volledige Samenvatting Pedagogiek en Psychologie 1.3 HBO pedagogiek

HOORCOLLEGES PEDAGOGIEK EN PSYCHOLOGIE

Pedagogiek

Hoorcollege 1

 Bijdrage als pedagoog
- 3 gradaties van opvoedings-mogelijkheden
1. Opvoedingsvragen  Vragen die iedereen heeft en tegenaan kan lopen/ alledaagse
opvoedingsvragen (streng zijn of luisteren?). Als pedagoog kan je hierbij helpen maar
een goede buurvrouw ook.
2. Opvoedingsspanningen  Kunnen voortkomen uit opvoedingsvragen, ontstaat een
patroon waardoor veel spanning ontstaat. Analyseren van wat er in deze unieke
situatie gebeurt
3. Opvoedingsproblemen  Gaat iets mis, of er is ruzie (kan gevaarlijk zijn in de
omgeving), structureel moeilijk gedrag(patronen). Veiligheid van kind komt onder
druk.
- 3 rollen van de pedagoog
Versterken opvoedingsrelaties
Herstellen opvoedingsrelaties
Samenhang aanbrengen opvoeden

 Welke werkvelden zijn er?
- Werkvelden: 3 contexten (onderstreept) Geindiceerde
Opvoedingsondersteuning opvoedsteun
 Lokaal en preventief
 Doel: versterken primaire proces Selectieve opvoedsteun
 Vergroten kennis en
competenties Universele opvoedsteun
 Signaleren
 Verminderen draaglast
 ‘Empowerment’ Informele opvoedsteun
Kinderopvang
Onderwijs
Buurtpedagoog
 Opvoedondersteuning in de wijk, dichtbij mensen
 Wijkteam, buurthuis, coaches, etc.
 Doel: laagdrempelige ondersteuning
 Contextuele benadering
Jeugd bij opgroeien en opvoeden
Jeugd GGZ
Jeugdbescherming
 Gedwongen hulp ter bescherming van het kind
 Raad van Kinderbescherming onderzoekt  rechter besluit
 Juridische kinderbeschermingsmaatregelen
 Ondertoezichtstelling (OTS)  toezicht
 Voogdijmaatregel  ontheffing gezag
 Veiligheid kind, ondersteuning ouders, voorkomen uithuisplaatsing
Jeugdcriminaliteit

, Chronisch zieke kinderen
Verstandelijke beperking



 4 niveaus van pedagogisch denken (Tellings; 2017) en zorgvuldig pedagogisch handelen
1. Praktijkniveau
Alledaags en impliciet
Aansluiten bij de praktijk
2. Praktijktheoretisch niveau
Professioneel en expliciet
Methodisch handelen en evalueren
 Kenmerkende aspecten
 Doelgericht, systematisch,
situationeel, relationeel,
emancipatief, moreel en
tastend
 Voorbeeld: Plancyclus
 Observeren: Wat gebeurt
er?
 Diagnogtiseren: Wat is het
probleem?
 Plannen (handelingsplan):
= handelingsdoelen formuleren (SMART)
= Belemmerende en bevorderende factoren
= Plan van evaluatie en werkplan
 Uitvoering: Voer plan uit, in overleg met betrokkenen
 Evaluatie: Evalueer korte en lange termijn

3. Object-theorieniveau
Wetenschappelijk onderzoek
Betrouwbaar wetenschappelijk onderzoek
4. Metatheoretisch niveau
Opvoedingsfilosofie/pedagogische stromingen
Goede argumenten en redenaties

 Contexten
- Maatschappelijke context
Gemeenten verantwoordelijk voor ‘inkopen’ zorg en preventie
Bezuinigingen buurthuizen en jeugd psychiatrie
- Juridische context
Relevante wetgeving
 Wet Maatschappelijke Ondersteuning  WMO 2015
 Nieuwe Jeugdwet  2015
 Participatiewet  2003
 Wetswijziging i.v.m. Passend Onderwijs  2014
Bedoeling: gemeenten verantwoordelijk voor jeugdzorg, beroep op
zelfredzaamheid, maatwerk en (arbeid)participatie

,Hoorcollege 2

 Theorieën
- Oplossingsgericht
Geschiedenis
 Begin jaren ’80 ontwikkeld: ontevreden over bestaande therapievormen
 Paradigmaverschuiving

BEGIN 20e EEUW EIND 20e EEUW
Medisch model oplossingsgericht
(‘probleemoplossend’)
Focus: probleem Focus: oplossing
Visie hulpverlener staat centraal Visie client staat centraal
5 stappen/fasen:
1. Beschrijven probleem  wondervraag stellen = in een keer de perfecte
oplossing die je wilt bereiken
2. Ontwikkelen doelen
3. Exploreren uitzonderingen (momenten waarin het ongewenste gedrag niet
voorkomt  waarom is dit?)
4. Feedback geven  complimenten geven, opbouwende kritiek, tips en
huiswerk geven
5. Evalueren vooruitgang  schaalvragen (hoe gaat het op een schaal van 1 tot
10)
Oplossingsgerichte benadering =
combinatie 5 fasen en 8 stappendans
1. Beschrijven probleem: Contact
maken, context verhelderen en
schaalvragen 
2. Ontwikkelen doelen: SMART-doelen,
toekomstprojecties 
3. Exploreren uitzonderingen: krachten
en uitzonderingen zoeken 
4. Feedback geven: complimenteren,
opbouwende kritiek, tips en huiswerk

5. Evalueren voortgang: schaalvragen 

- Systeemgericht
Geschiedenis + belangrijke punten
 Vanaf jaren 50: individu onderdeel van systeem
 Focus: interactie tussen individuen
 Kerngedachte: ieder individu is onderdeel van een groep individuen
(=systeem)
 Ieder individu is met een ander in interactie in dit systeem
 Vb. je eigen klas
 Gezin ook een sociaal systeem

, Systeemgericht denken gaat uit van ‘circulaire causaliteit’
 Circulaire causaliteit = wederzijds beïnvloed
gedrag tussen personen
 Moeder en Pietje worden ook weer
beïnvloed door gedrag anderen: vader, werk
moeder en andere kinderen in het gezin
 Dus: eenvoudige oorzaak-gevolgconclusie is
niet logisch
Subtypes
 Gezins-therapeutische benadering = eerste
vorm van hulpverlening waar het gezin als
systeem werd behandeld
 Doel: interactie in gezin veranderen
 Hoe: verplaatst het probleem van het individu naar de interactie
(patronen)
 Kettingreactie: het gedrag van de een houdt het gedrag van de
ander in stand, maar als eentje gedrag verandert dan verandert
het gedrag van die ander ook
 Dus: individu kan wel bron verandering worden
 Contextuele benadering
 Familiecontext zoekt naar balans, via geven en nemen
erkenning: constructief (erkenning geven, dus kijken naar
iedereen zijn pijn) en destructief (onthouden van erkenning,
komt dus geen balans)
 Waarom belangrijk: Je neemt niet alleen als ouder je verleden
mee naar je eigen gezin, dit verleden neem je eigenlijk mee naar
elke relatie die je met een ander individu aangaat
1. Loyaliteit: loyaliteitsconflict (gespleten)
2. Meerzijdige betrokkenheid: begrip voor elk gezinslid met zijn
eigen perspectief



- Competentiegericht
Competentie = mate waarin iemand in staat is adequaat om te gaan met taken in
dagelijks leven
Ontwikkelingstaken per levensfase  vaardigheden om die te vullen
Psychopathologie: is de wetenschappelijke studie van het psychologisch
disfunctioneren, met als doel om abnormale patronen van functioneren te
beschrijven, voorspellen, verklaren en veranderen