Leerdoelen 1:
- De functie en fysiologie van micronutriënten benoemen en verklaren.
- De functie, ADH en toxiciteit van water- en vetoplosbare vitaminen benoemen.
Verschil micro-/macronutriënten
- chemische structuur: atomen, moleculen, onderdelen van moleculen
- functie: geen energie bij afbraak, assisteren enzymen (co-enzymen) betrokken
bij metabolisme van macronutriënten.
- voeding: tenminste ten dele uit de voeding
- hoeveelheden: microgram= ug, milligram= mg. Zeldzaam in grammen= g
Vita-amine
Rondom 1900 ontdekt.
Vita= leven
Amine = stikstof
Vitaminen zijn organische verbindingen zonder energetische waarde, die
noodzakelijk zijn voor het organisme en die de mens niet of niet in voldoende
hoeveelheden zelf kan aanmaken.
Vitaminen kunnen door de geneesmiddelenindustrie kunstmatig worden
gemaakt, behalve vitamine D en B12
Biobeschikbaarheid
- Relatieve absorptie van een voedingsstof uit de voeding.
- Fractie van de inname die wordt geabsorbeerd in de darmen en beschikbaar
wordt in het lichaam.
- Efficiëntie van de vertering en de tijd die nodig is voor de opname
- Intake en status van voedingsstoffen
- Invloed van andere voeding
- Invloed van bereiding van voeding
- De bron van de voedingsstoffen.
Plantaardig voedsel levert een hogere biobeschikbaarheid op, dan dierlijke
voedsel
Bioconversie
- Provitamine, previtamine of precursor is een non-actief vitamine uit de voeding.
Pas in het lichaam wordt provitamine een actief vitamine.
- Bioconversie is de hoeveelheid van de geabsorbeerde provitamine die omgezet
wordt in een actief vitamine.
Precursor= voorloper, tussenstof die wordt gevormd bij het maken van een
andere stof.
Bètacaroteen is dus een provitamine A. Twee delen op de juiste plek moet dit
molecuul verdeeld worden. Het splijten gaat onnauwkeurig dus er komen niet
veel vitamines A vrij. Er is dan dus minder vitamine A dan dat je bètacaroteen
inneemt.
Voorbeeld vitamine A:
Efficiëntie vertering/bereiding/bron:
- vitamine A in de lever, bètacaroteen in celwand, koken
Intake en voedingsstatus:
- dosis en status
Invloed andere voeding:
, - vetten stimulerend, pectine remmend. Voor de opname van vitamine A heb je
vet nodig. Pectines geven stevigheid. Pectines laten stoffen aan zich binden, en
dus ook met betacaroteen. Remt de opname dus van vitamine A.
Vragen:
1. Foliumzuur zit zowel in aardappelen als in vitaminepillen. Wat is het verschil
tussen beide bronnen en wat is hiervan de oorzaak?
Vitaminepil heeft een monoglutamaat vorm, en een aardappel polyglutamaat. De
pil is dus direct opneembaar. Bij de aardappel moet de polyglutamaat eerst
omgezet worden in monoglutamaat. De biobeschikbaarheid van de pil is 100% en
die van de aardappel is 50-70%
2. Vitamine A zit in de lever, wortelen.... Welke vorm van vitamine A is werkzaam
in het lichaam?
In het menselijk lichaam 3 soorten vitamine A: retinol door de cel zelf wordt het
omgezet in rentinal(kan ook weer terug naar retinol) retinoïnezuur(deze is niet
terug te draaien)
Dus: retinol retinal retinoïnezuur. Opslag 90% in de lever in retinolvorm
(de overige in vetweefsel, longen en nieren). Retinol dus het meest werkzaam.
Epitheelcellen: buitenste laag van huid/darmen.
3. Deficiëntie en toxiciteit vitamine B6. Wat zijn de gevolgen van te weinig en van
te veel inname van vitamine B6?
Te weinig: neurologische problemen (depressie, spierzwakte, concentratie en
geheugen), verhoogd risico op hart- en vaatziekten.
Te veel: >200 mg gevoelloosheid en minder balans.
Vetoplosbare vitaminen:
- hydrofoob
- vitamine A, D, E en K
Vetoplosbare vitaminen worden snel opgenomen, uitgezonderd vitamine K
Wateroplosbare vitaminen:
- hydrofiel
- acht B vitaminen en vitamine C
Wateroplosbare vitaminen worden over de hele dunne darm opgenomen.
Voor B12 opname wordt intrinsieke factor opgenomen bindt aan elkaar.
Hierdoor wordt het door de darm opgenomen.
Vitamine Naamgeving Avitaminose
A Retinol (a-xerophtol) Nachtblindheid
D Calciferol (cholecalciferol) Rachitis (misvorming benen)
E Tocoferol
K Fylochinon (phylloquinones)
B1 Thiamine Beriberi (niet meer op kunnen staan)
B2 Riboflavine
B3 Nicotinezuur (niacine)
B5 Pantotheenzuur
B6 Pyridoxine
B8 Biotine
B11 Foliumzuur
B12 Cyanocobalamine
C Ascorbinezuur Scheurbuik
- De functie en fysiologie van micronutriënten benoemen en verklaren.
- De functie, ADH en toxiciteit van water- en vetoplosbare vitaminen benoemen.
Verschil micro-/macronutriënten
- chemische structuur: atomen, moleculen, onderdelen van moleculen
- functie: geen energie bij afbraak, assisteren enzymen (co-enzymen) betrokken
bij metabolisme van macronutriënten.
- voeding: tenminste ten dele uit de voeding
- hoeveelheden: microgram= ug, milligram= mg. Zeldzaam in grammen= g
Vita-amine
Rondom 1900 ontdekt.
Vita= leven
Amine = stikstof
Vitaminen zijn organische verbindingen zonder energetische waarde, die
noodzakelijk zijn voor het organisme en die de mens niet of niet in voldoende
hoeveelheden zelf kan aanmaken.
Vitaminen kunnen door de geneesmiddelenindustrie kunstmatig worden
gemaakt, behalve vitamine D en B12
Biobeschikbaarheid
- Relatieve absorptie van een voedingsstof uit de voeding.
- Fractie van de inname die wordt geabsorbeerd in de darmen en beschikbaar
wordt in het lichaam.
- Efficiëntie van de vertering en de tijd die nodig is voor de opname
- Intake en status van voedingsstoffen
- Invloed van andere voeding
- Invloed van bereiding van voeding
- De bron van de voedingsstoffen.
Plantaardig voedsel levert een hogere biobeschikbaarheid op, dan dierlijke
voedsel
Bioconversie
- Provitamine, previtamine of precursor is een non-actief vitamine uit de voeding.
Pas in het lichaam wordt provitamine een actief vitamine.
- Bioconversie is de hoeveelheid van de geabsorbeerde provitamine die omgezet
wordt in een actief vitamine.
Precursor= voorloper, tussenstof die wordt gevormd bij het maken van een
andere stof.
Bètacaroteen is dus een provitamine A. Twee delen op de juiste plek moet dit
molecuul verdeeld worden. Het splijten gaat onnauwkeurig dus er komen niet
veel vitamines A vrij. Er is dan dus minder vitamine A dan dat je bètacaroteen
inneemt.
Voorbeeld vitamine A:
Efficiëntie vertering/bereiding/bron:
- vitamine A in de lever, bètacaroteen in celwand, koken
Intake en voedingsstatus:
- dosis en status
Invloed andere voeding:
, - vetten stimulerend, pectine remmend. Voor de opname van vitamine A heb je
vet nodig. Pectines geven stevigheid. Pectines laten stoffen aan zich binden, en
dus ook met betacaroteen. Remt de opname dus van vitamine A.
Vragen:
1. Foliumzuur zit zowel in aardappelen als in vitaminepillen. Wat is het verschil
tussen beide bronnen en wat is hiervan de oorzaak?
Vitaminepil heeft een monoglutamaat vorm, en een aardappel polyglutamaat. De
pil is dus direct opneembaar. Bij de aardappel moet de polyglutamaat eerst
omgezet worden in monoglutamaat. De biobeschikbaarheid van de pil is 100% en
die van de aardappel is 50-70%
2. Vitamine A zit in de lever, wortelen.... Welke vorm van vitamine A is werkzaam
in het lichaam?
In het menselijk lichaam 3 soorten vitamine A: retinol door de cel zelf wordt het
omgezet in rentinal(kan ook weer terug naar retinol) retinoïnezuur(deze is niet
terug te draaien)
Dus: retinol retinal retinoïnezuur. Opslag 90% in de lever in retinolvorm
(de overige in vetweefsel, longen en nieren). Retinol dus het meest werkzaam.
Epitheelcellen: buitenste laag van huid/darmen.
3. Deficiëntie en toxiciteit vitamine B6. Wat zijn de gevolgen van te weinig en van
te veel inname van vitamine B6?
Te weinig: neurologische problemen (depressie, spierzwakte, concentratie en
geheugen), verhoogd risico op hart- en vaatziekten.
Te veel: >200 mg gevoelloosheid en minder balans.
Vetoplosbare vitaminen:
- hydrofoob
- vitamine A, D, E en K
Vetoplosbare vitaminen worden snel opgenomen, uitgezonderd vitamine K
Wateroplosbare vitaminen:
- hydrofiel
- acht B vitaminen en vitamine C
Wateroplosbare vitaminen worden over de hele dunne darm opgenomen.
Voor B12 opname wordt intrinsieke factor opgenomen bindt aan elkaar.
Hierdoor wordt het door de darm opgenomen.
Vitamine Naamgeving Avitaminose
A Retinol (a-xerophtol) Nachtblindheid
D Calciferol (cholecalciferol) Rachitis (misvorming benen)
E Tocoferol
K Fylochinon (phylloquinones)
B1 Thiamine Beriberi (niet meer op kunnen staan)
B2 Riboflavine
B3 Nicotinezuur (niacine)
B5 Pantotheenzuur
B6 Pyridoxine
B8 Biotine
B11 Foliumzuur
B12 Cyanocobalamine
C Ascorbinezuur Scheurbuik
