Samenvatting Burgerlijk Procesrecht

Samenvatting – Burgerlijk procesrecht
 Week 1: Inleiding

 Week 2: Grondbeginselen van het procesrecht

 Week 3: Partijautonomie en rechterlijke lijdelijkheid

 Week 4 & 5: Procedure in eerste aanleg I (dagvaardingsprocedure)

 Week 6 – Procedure in eerste aanleg II (verzoekschriftprocedure /
kantonrechter)

 Week 8: Bewijs I

 Week 9: Bewijs II

 Week 10: Executie en beslag I

 Week 11: Executie en beslag II

 Week 12 & 13: Hoger beroep




1

,Week 1 – Inleiding
 Beogen van een evenwicht tussen de processuele belangen van eiser en verweerder
o Dus als de ene partij een stap mag zetten, dan mag de andere partij dit ook doen (bijv. stukken
indienen of een getuige horen)
 Dienende functie  burger de kans geven een beroep doen op zijn vermogensrechten
 Burger krijgt de mogelijkheid om zijn rechten af te dwingen

3 soorten recht in burgerlijk procesrecht
1) Subjectieve recht = materiele aanspraak van schuldeiser (recht dat iemand heeft)
2) Vorderingsrecht = recht om zonodig in rechte aanspraak te maken op een subjectief recht
3) Rechtsvordering = processuele afhandeling

Welke wetten belangrijk:
 Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering  Rv
o Procedure leidend tot een rechterlijke beslissing (boek 1)
o Tenuitvoerlegging (executie) van die rechterlijke beslissing (boek 2)
o Rechtspleging van onderscheiden aard (boek 3)
o Arbitrage (boek 4

 Wet op de Rechterlijke Organisatie  RO
o Rechterlijke instanties  rechtbank, Gerechtshof en HR

 Burgerlijk Wetboek  BW
o 3.10  regels over verhaalsrecht op goederen
 Wie kan zich op welke goederen verhalen + rangorde
o 3.11  rechtsvorderingen
 Regels over executie en verjaring

Project KEI
 Rv heeft lang in het kader gestaan van dit project
 Doelstellingen KEI  vereenvoudiging, versnelling en digitalisering van de procedure
 Project KEI zou landelijk worden uitgevoerd, maar dit is niet gebeurd.
 Spoedwet KEI  verplichting tot elektronisch procederen is stopgezet
 KEI-bepalingen zijn NIET meer relevant
 Nog wel sporen achter gelaten (zie art. 87 Rv)

Burgerlijk procesrecht voortdurend in beweging
 Pilots bij gerechten
o Digitalisering
o Makkelijkere en toegankelijkere procedure procederen
o Als Rechtbank een andere manier van procederen wil, dan kan dat, maar beide partijen moeten
dan instemmen  art. 96 Rv
 Experimentenwet
o Deze wet biedt de mogelijkheid om bij bepaalde gerechten te experimenten met een andere
inrichting van de burgerlijke procedure
o Zaken die onder deze wet vallen, partijen die bij dat gerecht procederen kunnen daartoe
verplicht worden
o Er moet eerst veel worden geëxperimenteerd, voordat de wet wordt aangepast
 Internationale en Europese ontwikkelingen
o Op dit niveau wordt veel nagedacht over goede geschilbeslechting  wordt vervolgens
toegepast in NL




2

,Contentieuze jurisdictie
 Ziet toe op uitspraken in geschillen tussen partijen (koopcontract / OD)
 Op basis van vorderingsprocedure of verzoekprocedure

Voluntaire jurisdictie
 Ziet niet op rechtsbetrekkingen in geschillen, bijv. benoeming voogd
 Vindt plaats op basis van verzoekprocedure

Functies burgerlijk procesrecht
1) Rechtsverschaffingsfunctie = ziet toe op handhaving van het objectieve recht (dus op geheel van
rechtsregels en rechtsbeginselen) en beïnvloeding en handhaving van het subjectieve recht

Drie soorten uitspraken (bij beinvloeding subjectieve rechten)
o Declaratoire uitspraak  rechter erkent dat sprake is van een bestaande toestand
o Constitutieve uitspraak  rechter grijpt in binnen de bestaande toestand, er ontstaat een
nieuwe rechtstoestand
o Condemnatoire uitspraak  veroordeling door rechter tot geven, doen of nalaten

2) Bedreigingsfunctie = stok achter de deur, sommige mensen hebben de dreiging van een procedure
nodig om verplichtingen jegens anderen na te komen

3) Politionele functie = voorkoming van eigenrichting (niet voor eigen rechter gaan spelen)

4) Rechtsontwikkeling = rechters is staat stellen om rechtsproblemen toch op te lossen door
jurisprudentie (onduidelijkheden verhelderen, open normen invullen)

5) Rechtseenheid = dit bevordert de rechtszekerheid (voorspelbaarheid van toekomstige rechterlijke
uitspraken

Kernbronnen
 Internationaal verdragsrecht
o Art. 6 EVRM
 Grondwet
o Art. 1 (gelijkheid)
o Art. 17 (recht op de rechter die de wet toekent)
o Art. 18 (rechtsbijstand)
o Art. 112-122 (rechtspraak)
 Overige nationale wetgeving
o Wet RO
o Rv
 Jurisprudentie
 Gewoonte  er moet sprake zijn van ‘usus’ (gebruik) & ‘opinio neccessitatis’ (overtuigd dat je je zo
dient te gedragen)
 Collectieve rechtersregeling (CRR)
o Producten van rechterlijke samenwerkingen
o Regelgeving vanuit de rechterlijke macht zelf

Grenzen aan procederen
 Procederen bij de rechter is een laatste redmiddel (ultimum remedium)
 Rechter is onafhankelijk, onpartijdig  art. 6 EVRM en art. 17 Gw
 Nadelen aan procedure bij rechter
o Procedure is openbaar
o Kostbaar
o Langdurig
 ADR (Anders Dan Rechtspraak)
o Alleen mogelijk op vrijwillige basis (beide partijen instemmen)
o Geschil kan worden opgelost door bindend advies, arbitrage, mediation


3

, o Juridisch kader speelt een minder grote rol
o De mediator of arbiter staat niet zo hoog boven partijen, bij rechtspraak is dit wel het geval
o Bij overheidsrechtspraak hebben partijen geen invloed op de persoon van de rechter bij ADR
hebben ze dat wel, mogen zelf arbiter kiezen
o Procedure bij rechter is openbaar, bij arbiter/mediation niet
o Bij ADR gaat het om particuliere rechtspraak, andere hoort bij de overheid

Arbitrage (art. 1020 – 1076 Rv) 
- Particuliere rechtspraak
- Partijen kiezen zelf een arbiter (iemand die deskundig is op een bepaald terrein)
- GEEN verplichte advocaat
- GEEN openbaarheid
- Eindigt met een vonnis

Bindend advies
- Heeft geen wettelijke regeling
- Laagdrempelige en goedkope manier
- GEEN verplichte advocaat
- KifiD = Klachteninstituut Financiele Dienstverlening
- Geen vonnis, maar een vaststellingsovereenkomst (7:900 BW)

Mediation
- Onafhankelijke en onpartijdige derde
- Er wordt geen beslissing genomen, maar communicatie tussen partijen wordt begeleid
- Conflictoplossing waarbij partijen zelf tot een oplossing komen
- Vrijwillig (beide partijen moeten dit overeenkomen)
- Er geldt geheimhouding
- Uitkomst is vaak een compromis, schriftelijk vastgelegd in vaststellingsovereenkomst (7:900 BW)

Een beslissing van de rechter leidt niet altijd tot een oplossing tussen partijen  daarom is het project
‘Maatschappelijke Effectieve Rechtspraak (MER)’ gestart  hierbij wordt naar mogelijkheden gezocht om niet
een beslissing te nemen, maar echt naar een oplossing te zoeken tussen partijen.

Procesbelang
 Geen belang, geen actie  3:303 BW
Zonder voldoende belang rechtsvordering instellen bij rechter, dan ben je niet-ontvankelijk  gebrek aan
procesbelang
- Ook een zuiver emotioneel belang is niet voldoende!

Misbruik van bevoegdheid
 je mag ook geen misbruik maken van de bevoegdheid (om bijv. een ander te schaden)
 art. 3:13 jo. 3:15




4