Siegel, L. (2013). Understanding dyslexia and other learning disabilities
Samenvatting H2 t/m 5 (Universiteit Leiden, Pedagogische Wetenschappen,
Onderwijsleerproblemen)
H2 Spelling test terror
Wat is dyslexie?
Kinderen met dyslexie hebben moeite met lezen. In vergelijking met andere kinderen van
dezelfde leeftijd is het voor hen moeilijker om de woorden op een pagina uit te spreken
en te begrijpen. Als het lukt om de woorden correct te lezen, gaat het alsnog vrij
langzaam. Ze hebben moeite met de uitspraak van de letters in een woord:
fonologische vaardigheid. Dit maakt het extra lastig om onzinwoorden of onbekende
woorden te lezen, omdat er hierbij gebruik gemaakt moet worden van het geheugen om
losse lettergrepen of letters uit te spreken en samen te voegen. Het weten van de
geluiden van letters en lettercombinaties heet fonologische verwerking of woordaanval en
dit is de kern van dyslexie. Kinderen met dyslexie hebben moeite met decoderen en doen
er langer over om dit te beheersen. Wanneer het decoderen lukt, zijn ze alsnog
langzamere lezers en hebben ze veel meer moeite met woorden van twee of meer
lettergrepen. Soms hebben ze zo veel moeite met fonologische verwerking dat ze het
begin van het woord zijn vergeten wanneer ze bij het einde zijn en opnieuw moeten
beginnen. Of ze vergeten bij een lang woord het begin van de zin.
Kinderen met dyslexie lezen bijv. ‘fire’ i.p.v. ‘finger’ of ‘laugh’ i.p.v. ‘light’. De eerste letter
(of letters) klopt en het lijkt alsof de rest van het woord geraden is. Soms worden meer
letters in het woord herkend of wordt er een klank herkend (‘fat’ wordt gelezen i.p.v.
‘felt’) Kinderen met dyslexie laten soms letters weg, omdat ze niet alle geluiden in een
woord horen. In de Engelse taal hebben ze moeite met de klinkers, omdat deze veel
verschillende geluiden hebben (19 in totaal).
De beste manier om fonologische vaardigheden en het uitspreken van woorden te testen
is door kinderen pseudowoorden te laten lezen. Bij echte woorden kan het dat ze de
woorden eerder gezien hebben en de uitspraak raden vanuit het geheugen.
Pseudowoorden moeten in stukjes gehakt en vervolgens uitgesproken worden. Het
gebeurt dan vaak dat dyslectische kinderen echte woorden van pseudowoorden maken,
ook al is hen verteld dat de woorden niet bestaan (i.p.v. ‘chur’ lezen ze ‘chair’). Niet-
dyslectische kinderen hebben weinig moeite met het lezen van pseudowoorden.
Spelling is ook een probleem voor kinderen met dyslexie. Ze schrijven bijv. ‘kuk’ i.p.v.
‘cook’ en ‘mak’ i.p.v. ‘make’. Ook hier zijn de klinkers weer erg lastig. Bovendien
schrijven kinderen met dyslexie vaak langzaam en hun handschrift is vaak moeilijk te
lezen.
Veel mensen met dyslexie hebben ook moeite met zich herinneren wat ze hebben
gelezen, bijv. telefoonnummers, pincodes, postcodes en tafels van vermenigvuldiging.
Het percentage van dyslectische mensen hangt af van hoe het gedefinieerd wordt, maar
het ligt ergens tussen de 4 en de 10% van de populatie. Ongeveer evenveel mensen
hebben grote problemen met wiskunde en sommigen hebben grote problemen met lezen
én wiskunde. Dyslexie is een neurologische stoornis met een genetische basis. Het
ontstaat niet door niet voorgelezen te worden, slecht zich of concentratieproblemen.
Engels aanvallen
Engels is ’s werelds meest onregelmatige alfabetische taal. Denk aan: have, said, says,
does, should, through en rough. Deze woorden kan je niet uitspreken door simpelweg het
geluid van letters te kennen. Bij talen als Spaans, Italiaans en Duits kan dit wel. Dyslexie
, komt echter in alle talen voor en dyslectische mensen hebben dezelfde fonologische
problemen in alle talen. Bij een taal als Mandarijn is visueel geheugen ook belangrijk,
waardoor dyslectische Chinezen ook problemen kunnen hebben met hun visuele
geheugen naast hun fonologische problemen. De schrijver beargumenteert dat Engels
juist een goede taal is voor mensen met dyslexie, omdat zij twee leesstrategieën moeten
gebruiken: het uitspreken van woorden (cat, stop, hit) en het gebruiken van het visuele
geheugen (have, said, through, could). Meer voorspelbare talen moedigen visueel
geheugen voor woorden niet aan, omdat het decoderen van letters vrij goed werkt.
Mythes over dyslexie
Sommige mensen denken dat dyslexie betekent dat mensen letters achterstevoren zien
en schrijven (bijv. was i.p.v. saw). Dit is niet waar. Sommige dyslectici hebben dit
probleem, maar de meeste niet. Jonge kinderen die net leren lezen en schrijven kunnen
letters en woorden omdraaien, maar dit betekent niet dat ze dyslectisch zijn.
Sommige mensen met dyslexie hebben moeite met het vinden van woorden die ze willen
zeggen; ze kunnen zich het woord voor iets niet herinneren. Sommige dyslectische
mensen hebben subtielere moeilijkheden met taal en maken fouten in werkwoord tijden
en/of vocabulaire.
Een andere populaire mythe is dat jongens veel vaker dyslectisch zijn dan meisjes. De
verhouding is echter ongeveer gelijk. In het begin werd er veel vaker van jongens
gerapporteerd dat ze dyslexie hadden, omdat jongens met probleemgedrag op school
veel vaker warden getest. Meisjes met lees- en/of wiskundeproblemen die stil in de hoek
zaten, werden niet geïdentificeerd als het hebben van problemen. Toen er grote samples
werden getest, waren er iets meer jongens met leesproblemen, maar het verschil is niet
significant.
De “dyslectische Einstein” mythe
Albert Einstein is het ultieme symbool van intelligentie. Het idee heerst dat Einstein
dyslectisch was. Soms wordt ook gezegd dat hij problemen had met wiskunde op school.
Beide ideeën zijn niet waar. Einstein was zelfs een excellente student in bijna alle
schoolvakken. Al vroeg leerde zijn oom hem algebra en geometrie. Op twaalfjarige
leeftijd verslond hij wetenschappelijke boeken en las hij Kant met gemak en begrip. Het
is erg onwaarschijnlijk dat een dyslectische jongen dat zou kunnen. Op het gymnasium
was hij de beste van de klas en blonk hij uit in Latijn, Grieks, Duits, wiskunde en
natuurkunde. Hij haalde Frans maar net, maar genoot van de logica van Latijn, waarbij
hij zijn analytische vaardigheden gebruikte. Er is geen bewijs voor slechte spelling of
grammatica in Einsteins brieven. Als jonge man verbeterde hij in zijn werk zelfs slecht
geschreven en ongrammaticale aanmeldingen. Einstein was al vroeg geïnteresseerd in
mechanisch speelgoed. Hij kreeg al vroeg les, zodat hij op vroegere leeftijd naar school
kon gaan. Hij hield van leren en van het oplossen van wiskundige problemen. Hij had
superieure visueel-spatiale vaardigheden en hij bouwde graag complexe structuren met
blokken. Hij was een beetje een dagdromer op school. Hij was niet heel sociaal; hij was
vaak liever alleen dan dat hij met andere kinderen speelde. Hij was echter erg close met
zijn familie en hij ontwikkelde sterke vriendschappen en romantische relaties gedurende
zijn leven. Hij had een hekel aan herhaaldelijke geheugenoefeningen die toen veel op
school werden gebruikt. Hij hield ook niet van de formaliteiten op school en het moeten
opstaan voor de leraar. Toen hij echter naar een school ging waarin hij kon discussiëren
en interacteren met de leraar, was hij enthousiaster. Als volwassene zei hij dat hij leraren
als sadistische militaire mannen zag die discipline en orde oplegden. Toch was hij een
goede leerling en had hij geen dyslexie. Wellicht is de mythe gestart doordat hij een
Samenvatting H2 t/m 5 (Universiteit Leiden, Pedagogische Wetenschappen,
Onderwijsleerproblemen)
H2 Spelling test terror
Wat is dyslexie?
Kinderen met dyslexie hebben moeite met lezen. In vergelijking met andere kinderen van
dezelfde leeftijd is het voor hen moeilijker om de woorden op een pagina uit te spreken
en te begrijpen. Als het lukt om de woorden correct te lezen, gaat het alsnog vrij
langzaam. Ze hebben moeite met de uitspraak van de letters in een woord:
fonologische vaardigheid. Dit maakt het extra lastig om onzinwoorden of onbekende
woorden te lezen, omdat er hierbij gebruik gemaakt moet worden van het geheugen om
losse lettergrepen of letters uit te spreken en samen te voegen. Het weten van de
geluiden van letters en lettercombinaties heet fonologische verwerking of woordaanval en
dit is de kern van dyslexie. Kinderen met dyslexie hebben moeite met decoderen en doen
er langer over om dit te beheersen. Wanneer het decoderen lukt, zijn ze alsnog
langzamere lezers en hebben ze veel meer moeite met woorden van twee of meer
lettergrepen. Soms hebben ze zo veel moeite met fonologische verwerking dat ze het
begin van het woord zijn vergeten wanneer ze bij het einde zijn en opnieuw moeten
beginnen. Of ze vergeten bij een lang woord het begin van de zin.
Kinderen met dyslexie lezen bijv. ‘fire’ i.p.v. ‘finger’ of ‘laugh’ i.p.v. ‘light’. De eerste letter
(of letters) klopt en het lijkt alsof de rest van het woord geraden is. Soms worden meer
letters in het woord herkend of wordt er een klank herkend (‘fat’ wordt gelezen i.p.v.
‘felt’) Kinderen met dyslexie laten soms letters weg, omdat ze niet alle geluiden in een
woord horen. In de Engelse taal hebben ze moeite met de klinkers, omdat deze veel
verschillende geluiden hebben (19 in totaal).
De beste manier om fonologische vaardigheden en het uitspreken van woorden te testen
is door kinderen pseudowoorden te laten lezen. Bij echte woorden kan het dat ze de
woorden eerder gezien hebben en de uitspraak raden vanuit het geheugen.
Pseudowoorden moeten in stukjes gehakt en vervolgens uitgesproken worden. Het
gebeurt dan vaak dat dyslectische kinderen echte woorden van pseudowoorden maken,
ook al is hen verteld dat de woorden niet bestaan (i.p.v. ‘chur’ lezen ze ‘chair’). Niet-
dyslectische kinderen hebben weinig moeite met het lezen van pseudowoorden.
Spelling is ook een probleem voor kinderen met dyslexie. Ze schrijven bijv. ‘kuk’ i.p.v.
‘cook’ en ‘mak’ i.p.v. ‘make’. Ook hier zijn de klinkers weer erg lastig. Bovendien
schrijven kinderen met dyslexie vaak langzaam en hun handschrift is vaak moeilijk te
lezen.
Veel mensen met dyslexie hebben ook moeite met zich herinneren wat ze hebben
gelezen, bijv. telefoonnummers, pincodes, postcodes en tafels van vermenigvuldiging.
Het percentage van dyslectische mensen hangt af van hoe het gedefinieerd wordt, maar
het ligt ergens tussen de 4 en de 10% van de populatie. Ongeveer evenveel mensen
hebben grote problemen met wiskunde en sommigen hebben grote problemen met lezen
én wiskunde. Dyslexie is een neurologische stoornis met een genetische basis. Het
ontstaat niet door niet voorgelezen te worden, slecht zich of concentratieproblemen.
Engels aanvallen
Engels is ’s werelds meest onregelmatige alfabetische taal. Denk aan: have, said, says,
does, should, through en rough. Deze woorden kan je niet uitspreken door simpelweg het
geluid van letters te kennen. Bij talen als Spaans, Italiaans en Duits kan dit wel. Dyslexie
, komt echter in alle talen voor en dyslectische mensen hebben dezelfde fonologische
problemen in alle talen. Bij een taal als Mandarijn is visueel geheugen ook belangrijk,
waardoor dyslectische Chinezen ook problemen kunnen hebben met hun visuele
geheugen naast hun fonologische problemen. De schrijver beargumenteert dat Engels
juist een goede taal is voor mensen met dyslexie, omdat zij twee leesstrategieën moeten
gebruiken: het uitspreken van woorden (cat, stop, hit) en het gebruiken van het visuele
geheugen (have, said, through, could). Meer voorspelbare talen moedigen visueel
geheugen voor woorden niet aan, omdat het decoderen van letters vrij goed werkt.
Mythes over dyslexie
Sommige mensen denken dat dyslexie betekent dat mensen letters achterstevoren zien
en schrijven (bijv. was i.p.v. saw). Dit is niet waar. Sommige dyslectici hebben dit
probleem, maar de meeste niet. Jonge kinderen die net leren lezen en schrijven kunnen
letters en woorden omdraaien, maar dit betekent niet dat ze dyslectisch zijn.
Sommige mensen met dyslexie hebben moeite met het vinden van woorden die ze willen
zeggen; ze kunnen zich het woord voor iets niet herinneren. Sommige dyslectische
mensen hebben subtielere moeilijkheden met taal en maken fouten in werkwoord tijden
en/of vocabulaire.
Een andere populaire mythe is dat jongens veel vaker dyslectisch zijn dan meisjes. De
verhouding is echter ongeveer gelijk. In het begin werd er veel vaker van jongens
gerapporteerd dat ze dyslexie hadden, omdat jongens met probleemgedrag op school
veel vaker warden getest. Meisjes met lees- en/of wiskundeproblemen die stil in de hoek
zaten, werden niet geïdentificeerd als het hebben van problemen. Toen er grote samples
werden getest, waren er iets meer jongens met leesproblemen, maar het verschil is niet
significant.
De “dyslectische Einstein” mythe
Albert Einstein is het ultieme symbool van intelligentie. Het idee heerst dat Einstein
dyslectisch was. Soms wordt ook gezegd dat hij problemen had met wiskunde op school.
Beide ideeën zijn niet waar. Einstein was zelfs een excellente student in bijna alle
schoolvakken. Al vroeg leerde zijn oom hem algebra en geometrie. Op twaalfjarige
leeftijd verslond hij wetenschappelijke boeken en las hij Kant met gemak en begrip. Het
is erg onwaarschijnlijk dat een dyslectische jongen dat zou kunnen. Op het gymnasium
was hij de beste van de klas en blonk hij uit in Latijn, Grieks, Duits, wiskunde en
natuurkunde. Hij haalde Frans maar net, maar genoot van de logica van Latijn, waarbij
hij zijn analytische vaardigheden gebruikte. Er is geen bewijs voor slechte spelling of
grammatica in Einsteins brieven. Als jonge man verbeterde hij in zijn werk zelfs slecht
geschreven en ongrammaticale aanmeldingen. Einstein was al vroeg geïnteresseerd in
mechanisch speelgoed. Hij kreeg al vroeg les, zodat hij op vroegere leeftijd naar school
kon gaan. Hij hield van leren en van het oplossen van wiskundige problemen. Hij had
superieure visueel-spatiale vaardigheden en hij bouwde graag complexe structuren met
blokken. Hij was een beetje een dagdromer op school. Hij was niet heel sociaal; hij was
vaak liever alleen dan dat hij met andere kinderen speelde. Hij was echter erg close met
zijn familie en hij ontwikkelde sterke vriendschappen en romantische relaties gedurende
zijn leven. Hij had een hekel aan herhaaldelijke geheugenoefeningen die toen veel op
school werden gebruikt. Hij hield ook niet van de formaliteiten op school en het moeten
opstaan voor de leraar. Toen hij echter naar een school ging waarin hij kon discussiëren
en interacteren met de leraar, was hij enthousiaster. Als volwassene zei hij dat hij leraren
als sadistische militaire mannen zag die discipline en orde oplegden. Toch was hij een
goede leerling en had hij geen dyslexie. Wellicht is de mythe gestart doordat hij een
