Samenvatting Communicatie en gedrag (CUCO-H1-COGDR1)

Communicatie en gedrag, gedragsbeïnvloeding

Gecontroleerd gedrag
Doelgedrag
Automatisch gedrag

Doelgedrag: Het gewenste gedrag, zoals gezonder eten
Gecontroleerd gedrag = bewust en intentioneel gedrag
Automatisch gedrag = onbewust gedrag (95% van het gedrag)

Complexe gedragingen (fietsen):
Automatisch: je evenwicht bewaren.
Impulsgedrag: stoppen bij een rood stoplicht.
Half-automatisch gedrag: trappen, sturen, uitwijken.
Gecontroleerde gedragingen: route plannen, fiets van het slot halen.

Gedrag bevindt zich op een aan een sluitende lijn. Steeds verder naar het bewuste neemt de
mate van verwerking van informatie toe (perifere processen= min of meer bewust, maar op
een oppervlakkige manier)




Het model gebruik je om doelgedrag te onderzoeken. Van tevoren moet je de doelgroep en
het doelgedrag in beeld hebben.

Lens 1, automatisch gedrag: gewoonten en impulsen.
Ieder context zet signalen uit, door een signaal uit de omgeving wordt er een gedrag
aangestuurd. Zoals wanneer je telefoon afgaat.

CUE: Een prikkel, signaal, stimulus, aanwijzing wat het gedrag in gang zet.
De context waardoor cue’s worden aangestuurd:
Tijd, locatie, specifieke situaties of voorwerpen, specifieke mensen, stemming, normen,
sociale en culturele gebruiken en andere gewoontes.

Cue power: gedragsturing door de omgeving (lokt normschending uit)
-Iedere omgeving zendt signalen uit

,-Deze signalen kunnen gedrag activeren
-Verbonden met wat mensen wel en niet doen/ hoort te doen.

Neuroplasticiteit: het aanleren van nieuw gedrag in je hersenen.

Richtvragen voor analyse:
 Welke elementen in het huidige gedrag van de doelgroep zijn gewoonte of
impulsgedragingen?
 In welk moment en in welke context komen deze gedragingen voor?
 Wat is de trigger tot het impulsgedrag?
 Welke omstandigheid roept op tot het gewoontegedrag?
 Wat levert de huidige gewoonte of impuls op?

Automatische/ perifere processen gecontroleerde processen




Lens 2, weten en vinden
Kennis over en houding ten opzichte van het gedrag.

Richtvragen voor analyse:
 Is de doelgroep positief over het gedrag?
 Welke belangen heeft de doelgroep bij het huidige gedrag?
 Wat weet de doelgroep over het gedrag? Is dat voldoende?
 Is het gedrag aantrekkelijk voor de doelgroep?
 Is er weerstand tegen het doel?

Lens 3, zien en beseffen
Vergelijken van het huidige gedrag met het gewenste doel. Het draait erom objectief
inzichtelijk te maken van het eigen gedrag en de gevolgen daarvan.

Richtvragen voor analyse:

,  Hoe realistisch kan de doelgroep eigen gedrag waarnemen?
 Heeft de doelgroep voldoende informatie rond het eigen bestaande gedrag en het
doelgedrag?
 Welke smoesjes gebruikt de doelgroep om het gedrag niet uit te voeren?
 Heb je voldoende informatie over het huidige en gewenste gedrag?
 Gebruikt de doelgroep het gedrag van anderen als excuus?
 Wat is het gevolg van feedback op de prestatie? Kan de doelgroep het aannemen?

Lens 4, willen en kunnen
Kansen en uitdagingen die te maken hebben met de motivatie om het gedrag uit te voeren.
Motivatie leidt tot betere resultaten wat de motivatie weer verhoogt. Soms is
samenhorigheid belangrijk en soms je eigen identiteit.

Richtvragen voor analyse:
 Hoe gemotiveerd is de doelgroep voor het gedrag?
 Is de motivatie gebaseerd op:
 Vrije keuze
 In stand houden van sociale relaties
 Het goed beheersen van taken
 Is men meer gevoelig voor beloning of bedreiging?
 Is men toe in staat om het gedrag uit te voeren?
 Is de doelgroep vatbaar voor druk van anderen?
 Is er sprake van frustratie voor het doelgedrag?

Lens 5, doen en blijven doen
Het formuleren van een doel leidt niet automatisch tot het behalen van het gewenste
eindresultaat. Door ongewenste bijeffecten of onvoorziene omstandigheden kunnen de
uitkomsten belemmerd worden. Het geeft inzicht in de mate waarin het gedrag uitgevoerd
wordt en wordt vol gehouden.

Richtvragen bij analyse:
 Is er sprake van concurrerend gedrag?
 Hoe zorg je dat doelgedrag onder aandacht blijft?
 Zijn er omstandigheden die herhaald uitvoeren belemmeren of bevorderen?
 Zijn mensen bereid zich expliciet te verbinden aan het gedrag?
 Zijn er externe prikkels die afleiden?

Waarden: alle opvattingen die een groep mensen belangrijk vindt (respect)
Normen: geven houvast hoe je denkt en handelt naar die waarde (elkaar uit laten praten)
Wetten: komen voort uit waarden of normen.

Hoe realiseer je doelgedrag:




Training 2, automatisch gedrag