Dringende zorgverlening
1. Adequaat handelen bij alarmerende signalen per lichamelijk stelsel
1. Inleiding
Diagnose van een slachto er: via A-B-C-D techniek systematisch onderzoeken :
- symptoomherkenning
- anamnesevragen
A: Airway – ademweg (1e onderzoeksfase)
OBSERVATIES ACTIES
- obstructies tgv … - positie hoofd:
- ziekte - neutraal, geen hyperextentie
- trauma - wel kinlift of subluxatie onderkaak
- vreemde voorwerpen (jawtrust)
- … - eventueel halskraag
- opvallende bijgeluiden? - bij traumapatiënt altijd zuurstof
- rochelen - asfyxie maatregelen
- gorgelen - hulpmiddelen
- stridor - mondpijpje
- wheezing - intubatie
- … - tracheotomie
- aspiratie
B: Breathing – Ademhaling (1e onderzoeksfase)
OBSERVATIES ACTIES
- is er ademhaling? - indien geen ademhaling: start CPR
- gaspen? - indien wel ademhaling:
- aspecten ademhaling - zo comfortabel mogelijke houding
- in- en uitademhaling? - eventueel medicatie (COPD)
- frequentie - eventueel zuurstof
- diepte - blijven observeren
- patroon - …
- regelmaat
- geur
- zuurstofsaturatie?
- capnogra e (beademd)?
C: Circulation – bloedsomloop/hartwerking (1e onderzoeksfase)
OBSERVATIES ACTIES
- voel de pulsaties thv - indien geen pols: start CPR
- art. carotis - stelp ernstige bloedingen
- art. femoralis - de reanimatie van een hypovolemisch
- aspecten van de pols slachto er omvat een speci eke
- regelmaat en frequentie benadering en is moeilijk.
- kracht - behandel, indien mogelijk, thoracale letsels
- … - herhaal de observaties
- zoek symptomen hypovolemische of - zo nodig vochtsuppletie
obstructieve shock
- observeer eventuele thoracale letsels
- zijn er bloedingen?
- capillaire re ll?
- bloeddruk?
Pagina 1 van 93
ff fi fi ff fi
,D: Disability – neurologische status ( 2de onderzoeksfase)
OBSERVATIES ACTIES
- observatie bewustzijn - observatie bewustzijn adhv
- observatie uitvalsverschijnselen - WAPA of AVPU
- anamnese - glasgow coma scale (GCS)
- middelen(mis)bruik - herhaal regelmatig de observatie
- andere letsels - fast test
- … - …
E: Exposure & environment – omgeving en algemeen onderzoek (2de onderzoeksfase)
- anamnese
- hoe is het ongeval gebeurd?
- welke omgevingsfactoren hebben eenn impact op het ongeval?
- welke acties zijn reeds ondernomen?
- medische voorgeschiedenis slachto er?
- welke medicatie neemt patiënt?
- onderzoek
- systematisch
- grondig
- volledige lichaam
- ….
2. Het cardiovasculaire stelsel
Normaalwaarden:
2.1. Circulatiestilstand
Oorzaken :
- hartinfarct
- zuurstof tekort (verstikking, massale longembolie, massaal bloedverlies)
Symptomen :
A ademhalingsstilstand
B eventueel 1 minuut “gasping”, gevolgd door apneu
geen tekenen van circulatie
C
geen voelbare hartslag
pupillen in mydriase
D cyanose (of bleek of roze)
soms epileptisch insult
Pagina 2 van 93
ff
, Ritmestrook :
- asystolie
- ventrikel brillatie (VF)
- polsloze ventrikeltachycardie (VT)
- elektromechanische dissociatie (PEA)
- actie
- BLS/112
- indien de brillator: 1min wachten op eigen shock anders BLS
2.2. Pathologie: Angor pectoris en hartinfarct
Angor pectoris
- symptomen
- typische drukkende pijn:
- bij inspanning
- pijn verdwijnt al of niet bij rust
- 5 tot 30 minuten
- nitro-glycerine gevoelig
- klassen
- 1. stille ischemie
- 2. alleen klachten bij zware inspanning
- 3. klachten bij lichte inspanning
- 4. instabiele angor: pijn in rust
- acties
- rust, halfzittend
- zuurstof toedienen
- indien gekend: medicatie toedienen (po/sl of spray) (nitroglycerine)
- parameters controleren
- gespecialiseerde hulpverlening
Infarct
- wat
- kransslagader geraakt volledig afgesloten
- deel hartspier sterft af, binnen enkele uren
- wordt vervangen door bindweefsel
- diagnose kan ook gesteld worden op basis van bloedwaarden (troponines en
hartenzymen)
- symptomen
- idem angor
- maar heviger en langer
- medicatie geen e ect
- nausea / braken
- bleek, klam
- ev. koortsig
- soms pijnloos
- ev. bewustzijnsveranderingen
- circulatiestilstand
- complicaties
- cardiogene shock
- ritmestoornissen
- li. hartdecompensatie
- longoedeem
- ruptuur hartspier
- acties
- parameters
Pagina 3 van 93
fifi ff
, - afhankelijk van vitale functies
- rust
- zuurstof
- dringende hulpverlening
- zo kort mogelijke tijd tussen infarct en behandeling
- —> “time is tissue”
2.3. Pathologie: Shock
Shock
- = veralgemeend zuurstoftekort ter hoogte van de cel tgv een gestoorde circulatie
Soort
- hypovolemische shock
- te weinig circulerend volume —> zuurstoftransport capaciteit is gedaald (minstens
20% minder volume)
- oorzaken
- ernstige bloedingen
- aanhoudende diarree en braken
- cave: maagsonde op aspiratie
- uitgebreide brandwonden
- bepaalde ziekteprocessen
- overmatig urineverlies
- symptomen
- snel koud
- rillen met pilli-erectie huid (“kippenvlees”)
- pols
- aanvankelijk systolische druk gelijk en diastolische druk
- plots snelle bloeddrukval
- cardiogene shock
- een falen van de hartfunctie ligt aan de basis van het zuurstoftekort in de cel
- cardiac index (cardiac output/BSA) < 1,8l/min/m² betekent onvoldoende perfusie van
de weefsels
- oorzaken
- diverse hartaandoeningen, zowel coronair, cardiomusculair, elektrisch als
mechanisch (kleppen)
- symptomen
- retrosternale pijn
- beklemmend, toesnoerend gevoel op borstkast
- braken
- grauwe gelaatskleur
- angstig
- zwakke, soms versnelde pols
- dalende bloeddruk
- obstructieve shock
- zuurstoftekort door een mechanische belemmering van de bloedsomloop
- oorzaken
- longembool
- harttamponade
- spanningspneumothorax
- symptomen
- cardiac output ↓
- veneuze druk ↑
Pagina 4 van 93
1. Adequaat handelen bij alarmerende signalen per lichamelijk stelsel
1. Inleiding
Diagnose van een slachto er: via A-B-C-D techniek systematisch onderzoeken :
- symptoomherkenning
- anamnesevragen
A: Airway – ademweg (1e onderzoeksfase)
OBSERVATIES ACTIES
- obstructies tgv … - positie hoofd:
- ziekte - neutraal, geen hyperextentie
- trauma - wel kinlift of subluxatie onderkaak
- vreemde voorwerpen (jawtrust)
- … - eventueel halskraag
- opvallende bijgeluiden? - bij traumapatiënt altijd zuurstof
- rochelen - asfyxie maatregelen
- gorgelen - hulpmiddelen
- stridor - mondpijpje
- wheezing - intubatie
- … - tracheotomie
- aspiratie
B: Breathing – Ademhaling (1e onderzoeksfase)
OBSERVATIES ACTIES
- is er ademhaling? - indien geen ademhaling: start CPR
- gaspen? - indien wel ademhaling:
- aspecten ademhaling - zo comfortabel mogelijke houding
- in- en uitademhaling? - eventueel medicatie (COPD)
- frequentie - eventueel zuurstof
- diepte - blijven observeren
- patroon - …
- regelmaat
- geur
- zuurstofsaturatie?
- capnogra e (beademd)?
C: Circulation – bloedsomloop/hartwerking (1e onderzoeksfase)
OBSERVATIES ACTIES
- voel de pulsaties thv - indien geen pols: start CPR
- art. carotis - stelp ernstige bloedingen
- art. femoralis - de reanimatie van een hypovolemisch
- aspecten van de pols slachto er omvat een speci eke
- regelmaat en frequentie benadering en is moeilijk.
- kracht - behandel, indien mogelijk, thoracale letsels
- … - herhaal de observaties
- zoek symptomen hypovolemische of - zo nodig vochtsuppletie
obstructieve shock
- observeer eventuele thoracale letsels
- zijn er bloedingen?
- capillaire re ll?
- bloeddruk?
Pagina 1 van 93
ff fi fi ff fi
,D: Disability – neurologische status ( 2de onderzoeksfase)
OBSERVATIES ACTIES
- observatie bewustzijn - observatie bewustzijn adhv
- observatie uitvalsverschijnselen - WAPA of AVPU
- anamnese - glasgow coma scale (GCS)
- middelen(mis)bruik - herhaal regelmatig de observatie
- andere letsels - fast test
- … - …
E: Exposure & environment – omgeving en algemeen onderzoek (2de onderzoeksfase)
- anamnese
- hoe is het ongeval gebeurd?
- welke omgevingsfactoren hebben eenn impact op het ongeval?
- welke acties zijn reeds ondernomen?
- medische voorgeschiedenis slachto er?
- welke medicatie neemt patiënt?
- onderzoek
- systematisch
- grondig
- volledige lichaam
- ….
2. Het cardiovasculaire stelsel
Normaalwaarden:
2.1. Circulatiestilstand
Oorzaken :
- hartinfarct
- zuurstof tekort (verstikking, massale longembolie, massaal bloedverlies)
Symptomen :
A ademhalingsstilstand
B eventueel 1 minuut “gasping”, gevolgd door apneu
geen tekenen van circulatie
C
geen voelbare hartslag
pupillen in mydriase
D cyanose (of bleek of roze)
soms epileptisch insult
Pagina 2 van 93
ff
, Ritmestrook :
- asystolie
- ventrikel brillatie (VF)
- polsloze ventrikeltachycardie (VT)
- elektromechanische dissociatie (PEA)
- actie
- BLS/112
- indien de brillator: 1min wachten op eigen shock anders BLS
2.2. Pathologie: Angor pectoris en hartinfarct
Angor pectoris
- symptomen
- typische drukkende pijn:
- bij inspanning
- pijn verdwijnt al of niet bij rust
- 5 tot 30 minuten
- nitro-glycerine gevoelig
- klassen
- 1. stille ischemie
- 2. alleen klachten bij zware inspanning
- 3. klachten bij lichte inspanning
- 4. instabiele angor: pijn in rust
- acties
- rust, halfzittend
- zuurstof toedienen
- indien gekend: medicatie toedienen (po/sl of spray) (nitroglycerine)
- parameters controleren
- gespecialiseerde hulpverlening
Infarct
- wat
- kransslagader geraakt volledig afgesloten
- deel hartspier sterft af, binnen enkele uren
- wordt vervangen door bindweefsel
- diagnose kan ook gesteld worden op basis van bloedwaarden (troponines en
hartenzymen)
- symptomen
- idem angor
- maar heviger en langer
- medicatie geen e ect
- nausea / braken
- bleek, klam
- ev. koortsig
- soms pijnloos
- ev. bewustzijnsveranderingen
- circulatiestilstand
- complicaties
- cardiogene shock
- ritmestoornissen
- li. hartdecompensatie
- longoedeem
- ruptuur hartspier
- acties
- parameters
Pagina 3 van 93
fifi ff
, - afhankelijk van vitale functies
- rust
- zuurstof
- dringende hulpverlening
- zo kort mogelijke tijd tussen infarct en behandeling
- —> “time is tissue”
2.3. Pathologie: Shock
Shock
- = veralgemeend zuurstoftekort ter hoogte van de cel tgv een gestoorde circulatie
Soort
- hypovolemische shock
- te weinig circulerend volume —> zuurstoftransport capaciteit is gedaald (minstens
20% minder volume)
- oorzaken
- ernstige bloedingen
- aanhoudende diarree en braken
- cave: maagsonde op aspiratie
- uitgebreide brandwonden
- bepaalde ziekteprocessen
- overmatig urineverlies
- symptomen
- snel koud
- rillen met pilli-erectie huid (“kippenvlees”)
- pols
- aanvankelijk systolische druk gelijk en diastolische druk
- plots snelle bloeddrukval
- cardiogene shock
- een falen van de hartfunctie ligt aan de basis van het zuurstoftekort in de cel
- cardiac index (cardiac output/BSA) < 1,8l/min/m² betekent onvoldoende perfusie van
de weefsels
- oorzaken
- diverse hartaandoeningen, zowel coronair, cardiomusculair, elektrisch als
mechanisch (kleppen)
- symptomen
- retrosternale pijn
- beklemmend, toesnoerend gevoel op borstkast
- braken
- grauwe gelaatskleur
- angstig
- zwakke, soms versnelde pols
- dalende bloeddruk
- obstructieve shock
- zuurstoftekort door een mechanische belemmering van de bloedsomloop
- oorzaken
- longembool
- harttamponade
- spanningspneumothorax
- symptomen
- cardiac output ↓
- veneuze druk ↑
Pagina 4 van 93
