Kennisweek 1 – Verplegen een beroep in Nederland
Kenmerken van gezondheid en gezondheidsvaardigheden
Gezondheid is het vermogen van mensen om zich aan te passen en zelf de regie te voeren, tegen de
achtergrond van fysieke, emotionele en sociale uitdagingen van het leven. Hierbij horen
zelfredzaamheid, zelfmanagement en adaptie.
Gezondheidsvaardig zijn is het vermogen van mensen om informatie over gezondheid te verkrijgen,
te begrijpen, te beoordelen en te gebruiken bij het nemen van gezondheidgerelateerde beslissingen.
Huidig verpleegkundig beroep door historische ontwikkelingen
Vanaf de renaissance ontstond er een meer interesse in de lijfelijke kant van de mens.
Er ontstond een sterk accent op het genezen van het lichaam en de psyché. Hierdoor ontstond
weer een sterk accent op het wetenschappelijke fundament (grondslag). Er werd niet meer
gekeken naar de juistheid, maar naar of het meerdere malen te controleren was. Verzorgen
werd een onderdeel van de medische behandeling. Een mannelijke arts had een hoge status,
aangezien hij het kan veroorloven om te studeren (de rijken). Mede onder invloed van externe
factoren ontwikkelt de medische discipline zich bij bepaalde groepen sterk (de rijken) en traag
bij andere groepen (de middenklasse en arbeiders).
Laat 19e en vroeg 20e eeuw: de sociale omwenteling
Door verschillende ontwikkelingen ontstonden er veranderingen in de medische disciplines. Er
ontstond een sterke ontwikkeling in de positie van de burgerij (middenklasse) en arbeiders.
Ook de sociaaldemocratie ontwikkelde zich. Er ontstond emancipatie; vrouwen kregen meer en
gelijkere rechten met de mannen. Ook ontstond er meer aandacht voor de psyché en emoties
van mensen.
Verplegen werd een belangrijke factor in de medische behandeling en kreeg meer zichtbaarheid en
waardering.
Verpleegkundige theorieën
Grand theory is een theorie die geen allesomvattend verklaringsmodel biedt. De theorie is deels
gebaseerd op de werkelijkheid oor observaties. Deel op bestaande theorieën (over naastliggende
fenomenen). De theorie is beïnvloed door sociaal-culturele en sociaaleconomische opvattingen.
Florence Nightingale
Nightingale is bekend door haar aanpak van de erbarmelijke ziekenverpleging. Ze verzamelde een
enorme hoeveelheid gegevens over sterfte, ziekte en leefbaarheid in ziekenhuizen. Die gegevens
zetten ze om in grafieken en statistieken. Zo ging zij de onhygiënische toestanden te lijf. Ze
beschreef als eerste de standaarden van de verpleging.
Dorothea Orem - Self-care deficit theory
Volgens Orem is verzorgen het beroepsmatig hulp geven aan mensen met een tekort in hun zelfzorg.
Door dit tekort in zelfzorg zijn deze mensen niet in staat voor zichzelf te zorgen op een manier om
gezond te leven. Met zelfzorg bedoelt zij het vermogen van mensen om in verschillende
omstandigheden en levensfasen voor zichzelf en/of zijn directe omgeving te zorgen. Met “zelf”
bedoelt zij het holistisch mensbeeld. Met “zorg” bedoelt zij dat het gaat om activiteiten waarmee
mensen reageren op hun eigen zorgbehoefte. De zorgactiviteiten hebben een bepaald doel, ze
hebben te maken met een eigen manier van leven die bijdraagt tot een gezond leven. Het doel van
de zelfzorg van de mens is volgens de theorie dat een mens altijd iets doet of laat wat hij belangrijk
of waardevol vindt.
Callista Roy – Adaptation model
De omgeving bestaat uit interne en externe prikkels die het individu of groep omringen en
beïnvloeden. Het doel van de verpleging in deze theorie is om vormen van aanpassing te bevorderen
om de wereldwijde gezondheid te ondersteunen. De toepassingen van het model kunnen de
volgende stappen helpen te integreren met het traditionele verpleegkundig proces: beoordeling van
1
Kennisweek 1
Kenmerken van gezondheid en gezondheidsvaardigheden
Gezondheid is het vermogen van mensen om zich aan te passen en zelf de regie te voeren, tegen de
achtergrond van fysieke, emotionele en sociale uitdagingen van het leven. Hierbij horen
zelfredzaamheid, zelfmanagement en adaptie.
Gezondheidsvaardig zijn is het vermogen van mensen om informatie over gezondheid te verkrijgen,
te begrijpen, te beoordelen en te gebruiken bij het nemen van gezondheidgerelateerde beslissingen.
Huidig verpleegkundig beroep door historische ontwikkelingen
Vanaf de renaissance ontstond er een meer interesse in de lijfelijke kant van de mens.
Er ontstond een sterk accent op het genezen van het lichaam en de psyché. Hierdoor ontstond
weer een sterk accent op het wetenschappelijke fundament (grondslag). Er werd niet meer
gekeken naar de juistheid, maar naar of het meerdere malen te controleren was. Verzorgen
werd een onderdeel van de medische behandeling. Een mannelijke arts had een hoge status,
aangezien hij het kan veroorloven om te studeren (de rijken). Mede onder invloed van externe
factoren ontwikkelt de medische discipline zich bij bepaalde groepen sterk (de rijken) en traag
bij andere groepen (de middenklasse en arbeiders).
Laat 19e en vroeg 20e eeuw: de sociale omwenteling
Door verschillende ontwikkelingen ontstonden er veranderingen in de medische disciplines. Er
ontstond een sterke ontwikkeling in de positie van de burgerij (middenklasse) en arbeiders.
Ook de sociaaldemocratie ontwikkelde zich. Er ontstond emancipatie; vrouwen kregen meer en
gelijkere rechten met de mannen. Ook ontstond er meer aandacht voor de psyché en emoties
van mensen.
Verplegen werd een belangrijke factor in de medische behandeling en kreeg meer zichtbaarheid en
waardering.
Verpleegkundige theorieën
Grand theory is een theorie die geen allesomvattend verklaringsmodel biedt. De theorie is deels
gebaseerd op de werkelijkheid oor observaties. Deel op bestaande theorieën (over naastliggende
fenomenen). De theorie is beïnvloed door sociaal-culturele en sociaaleconomische opvattingen.
Florence Nightingale
Nightingale is bekend door haar aanpak van de erbarmelijke ziekenverpleging. Ze verzamelde een
enorme hoeveelheid gegevens over sterfte, ziekte en leefbaarheid in ziekenhuizen. Die gegevens
zetten ze om in grafieken en statistieken. Zo ging zij de onhygiënische toestanden te lijf. Ze
beschreef als eerste de standaarden van de verpleging.
Dorothea Orem - Self-care deficit theory
Volgens Orem is verzorgen het beroepsmatig hulp geven aan mensen met een tekort in hun zelfzorg.
Door dit tekort in zelfzorg zijn deze mensen niet in staat voor zichzelf te zorgen op een manier om
gezond te leven. Met zelfzorg bedoelt zij het vermogen van mensen om in verschillende
omstandigheden en levensfasen voor zichzelf en/of zijn directe omgeving te zorgen. Met “zelf”
bedoelt zij het holistisch mensbeeld. Met “zorg” bedoelt zij dat het gaat om activiteiten waarmee
mensen reageren op hun eigen zorgbehoefte. De zorgactiviteiten hebben een bepaald doel, ze
hebben te maken met een eigen manier van leven die bijdraagt tot een gezond leven. Het doel van
de zelfzorg van de mens is volgens de theorie dat een mens altijd iets doet of laat wat hij belangrijk
of waardevol vindt.
Callista Roy – Adaptation model
De omgeving bestaat uit interne en externe prikkels die het individu of groep omringen en
beïnvloeden. Het doel van de verpleging in deze theorie is om vormen van aanpassing te bevorderen
om de wereldwijde gezondheid te ondersteunen. De toepassingen van het model kunnen de
volgende stappen helpen te integreren met het traditionele verpleegkundig proces: beoordeling van
1
Kennisweek 1
