OWG 5 Neuropsychologische Stoornissen – Geheugen
Deel 1: Memory problems
Probleemstelling: Hoe werkt het geheugen?
1. Hoe kun je geheugen classificeren?
2. Wat zijn de verschillende typen van geheugenverlies? En hoe kun je die verklaren?
3. Welke geheugengebieden zijn er betrokken bij expliciet geheugen?
4. Welke geheugengebieden zijn er betrokken bij impliciet geheugen?
5. Welke geheugengebieden zijn er betrokken bij emotioneel geheugen?
6. Welke geheugengebieden zijn er betrokken bij het korte termijn geheugen?
Deel 2: Loosing it all
1. Wat is dementie? En wat zijn de subtypes van dementie?
2. Wat is Alzheimer? En wat zijn de neuronale verbanden?
3. Wat zijn de risicofactoren voor het ontwikkelen van Alzheimer?
4. Wat zijn de verschillende stadia van Alzheimer?
5. Wat is frontotemporele dementie?
6. Hoe kun je differentiëren tussen deze twee verschillende types van dementie?
6. Hoe kun je dementie behandelen?
HOOFDSTUK 18 Kolb
Herinneren/onthouden is niet alleen het terughalen van vorige ervaringen maar het is een
actief proces van reconstructie.
Variaties van amnesie
De temporaalkwabben zouden een rol spelen in geheugen. Een bilaterale verzachting in de
mediale temporaalkwab zou voor beperkingen zorgen. In het plaatje beneden is te zien hoe
een beschadiging van een klein deel al voor grote problemen kan zorgen.
Andere onderzoeken vonden dat de temporaalkwabben betrokken zijn bij geheugen maar
ook dat speciale bijdrage wordt geleverd door verschillende structuren in de temporaal
kwab voor verschillende soorten geheugen.
Bv. schade aan de inferotemporal cortec (area TE) vooral bewuste recall van informatie
belemmerd. De hoeveelheid aan belemmering wordt bepaald door de grootte van de
beschadigde oppervlakte in de temporaalkwab.
Andere oorzaken van amnesie (geheugenverlies) en waarschijnlijk andere bronnen van
verstoring of beschadiging van de medial temporaal kwab en de paden daarvan biedt
inzicht in de neurale basis van leren en geheugen.
Childhood amnesia
We ervaren allemaal tot op een bepaalde hoogte amnesie. Het meest opvallende
voorbeeld is childhood (infantile) amnesia de onmogelijkheid om gebeurtenissen uit de
jeugd of kindertijd te herinneren.
Jonge jaren worden vaak gezien als essentieel voor de onwikkeling; we ontwikkelen vele
vaardigheden (zoals taal) en kennis in die jaren maar herinneren de meerderheid van de
ervaringen waar deze worden opgedaan niet.
1 reden is dat geheugen systemen op verschillende tempo’s rijpen. Persoonlijke herinneringen
van vroege jaren kunnen verloren gaan omdat het systeem dat centraal staat in het opslaan
van volwassen episodisch geheugen nog niet ontwikkelt is.
2e reden dat kindertijdherinneringen verloren gaan is dat de hersenen een actieve rol spelen
in het vernietigen ervan waarschijnlijk om ruimte te maken voor nieuwe herinneringen.
Meer permanente herinneringen worden gevormd na het verwerven van nieuwe neuronen
door de hippocampus.
, Fugue state geheugenverlies van persoonlijke geschiedenis (vaak plotseling en van
voorbijgaande aard). Bv mensen die ver van huis opduiken en niks weten van hun
vroegere leven maar wel vaardigheden en taal hebben.
Fugue betekent vluchten dus het zou geïnterpreteerd kunnen worden als iemand die
een eerder leven probeert te ontvluchten om een nieuw leven op te bouwen. De
fugue staat kan gevolg zijn van het tijdelijk onderdrukken van medial-temporal-lobe
geheugen systemen.
Beschadigingen aan begrensde hersengebieden kan tot vreemde vormen van amnesie
leiden. Bv mensen die de betekenis van zelfstandige naamwoorden niet meer weten maar
wel voor werkwoorden, of andersom. Of die geen dieren meer kunnen herkennen maar niet
prosopagnosic (amnesie voor menselijke gezichten) zijn.
Zelf hebben we dagelijkse vormen van amnesie; we vergeten namen van mensen of hun
gezichten of waar we onze sleutels hebben gelegd. Deze vergeetachtigheden kunnen
toenemen met de leeftijd, zogenaamde senior moments. Dit begint meestal met het
vergeten van namen van mensen die we niet vaak zien of voor items uit het news media en
conversatie.
Voor sommige mensen kunnen geheugenstoornissen van ouder worden zo belemmerend
worden dat ze niet meer kunnen functioneren zoals Alzheimer’s disease veelomvattend
verlies van herinneringen uit het verleden die gepaard gaan met neuronaal verlies dat
begint in de medial temporaal kwab en zich uitstrekt naar andere hersengebieden.
Anterograde and retrograde amnesia
Geheugen van amnesic patiënten bestaat uit 2 delen:
- Anterograde amnesia: kunt geen nieuwe herinneringen aanmaken. Anterograde refereert
naar de toekomst wat betreft de tijd waarop een persoon schade opliep.
, Global anterograde amnesia: wanneer er sprake is van ernstige anterograde amnesia, hierbij
worden verslechteringen ervaren in het ruimtelijk en topografisch leren en in het leren over de
gebeurtenissen die om de persoon heen plaatsvinden, zoals de dood van geliefden. De
persoon vertoont schaars het leren van nieuwe woorden en herinnert zich alleen maar een
paar gebeurtenissen of personen na het letsel.
- Retrograde amnesia: sommige herinneringen verliezen. Retrogade betekent dat
geheugenverlies terug gaat in de tijd gerelateerd aan het moment van het oplopen van de
schade. Vaak is het zo dat vroegere herinneringen beter herinnerd worden dan meer
recente herinneringen in het verleden.
Hoe deze vormen zich uiten, verschilt erg per geval. Retrograde amnesie wordt vaak steeds
erger totdat bijna al het geheugen is aangetast.
Transient globaal amnesie
Zie verderop
Van overgaande aard
Time-dependent retrograde amnsesia
Vaak de oorzaak van traumatic brain injury (TBI). De ernst van de verwonding hoe ver terug
in de tijd de amnesie gaat. Vaak gaat het over een amnesie van voorbijgaande aard met
een korte periode van verwarring waarbij retrogade amnesie typisch is.
Deel 1: Memory problems
Probleemstelling: Hoe werkt het geheugen?
1. Hoe kun je geheugen classificeren?
2. Wat zijn de verschillende typen van geheugenverlies? En hoe kun je die verklaren?
3. Welke geheugengebieden zijn er betrokken bij expliciet geheugen?
4. Welke geheugengebieden zijn er betrokken bij impliciet geheugen?
5. Welke geheugengebieden zijn er betrokken bij emotioneel geheugen?
6. Welke geheugengebieden zijn er betrokken bij het korte termijn geheugen?
Deel 2: Loosing it all
1. Wat is dementie? En wat zijn de subtypes van dementie?
2. Wat is Alzheimer? En wat zijn de neuronale verbanden?
3. Wat zijn de risicofactoren voor het ontwikkelen van Alzheimer?
4. Wat zijn de verschillende stadia van Alzheimer?
5. Wat is frontotemporele dementie?
6. Hoe kun je differentiëren tussen deze twee verschillende types van dementie?
6. Hoe kun je dementie behandelen?
HOOFDSTUK 18 Kolb
Herinneren/onthouden is niet alleen het terughalen van vorige ervaringen maar het is een
actief proces van reconstructie.
Variaties van amnesie
De temporaalkwabben zouden een rol spelen in geheugen. Een bilaterale verzachting in de
mediale temporaalkwab zou voor beperkingen zorgen. In het plaatje beneden is te zien hoe
een beschadiging van een klein deel al voor grote problemen kan zorgen.
Andere onderzoeken vonden dat de temporaalkwabben betrokken zijn bij geheugen maar
ook dat speciale bijdrage wordt geleverd door verschillende structuren in de temporaal
kwab voor verschillende soorten geheugen.
Bv. schade aan de inferotemporal cortec (area TE) vooral bewuste recall van informatie
belemmerd. De hoeveelheid aan belemmering wordt bepaald door de grootte van de
beschadigde oppervlakte in de temporaalkwab.
Andere oorzaken van amnesie (geheugenverlies) en waarschijnlijk andere bronnen van
verstoring of beschadiging van de medial temporaal kwab en de paden daarvan biedt
inzicht in de neurale basis van leren en geheugen.
Childhood amnesia
We ervaren allemaal tot op een bepaalde hoogte amnesie. Het meest opvallende
voorbeeld is childhood (infantile) amnesia de onmogelijkheid om gebeurtenissen uit de
jeugd of kindertijd te herinneren.
Jonge jaren worden vaak gezien als essentieel voor de onwikkeling; we ontwikkelen vele
vaardigheden (zoals taal) en kennis in die jaren maar herinneren de meerderheid van de
ervaringen waar deze worden opgedaan niet.
1 reden is dat geheugen systemen op verschillende tempo’s rijpen. Persoonlijke herinneringen
van vroege jaren kunnen verloren gaan omdat het systeem dat centraal staat in het opslaan
van volwassen episodisch geheugen nog niet ontwikkelt is.
2e reden dat kindertijdherinneringen verloren gaan is dat de hersenen een actieve rol spelen
in het vernietigen ervan waarschijnlijk om ruimte te maken voor nieuwe herinneringen.
Meer permanente herinneringen worden gevormd na het verwerven van nieuwe neuronen
door de hippocampus.
, Fugue state geheugenverlies van persoonlijke geschiedenis (vaak plotseling en van
voorbijgaande aard). Bv mensen die ver van huis opduiken en niks weten van hun
vroegere leven maar wel vaardigheden en taal hebben.
Fugue betekent vluchten dus het zou geïnterpreteerd kunnen worden als iemand die
een eerder leven probeert te ontvluchten om een nieuw leven op te bouwen. De
fugue staat kan gevolg zijn van het tijdelijk onderdrukken van medial-temporal-lobe
geheugen systemen.
Beschadigingen aan begrensde hersengebieden kan tot vreemde vormen van amnesie
leiden. Bv mensen die de betekenis van zelfstandige naamwoorden niet meer weten maar
wel voor werkwoorden, of andersom. Of die geen dieren meer kunnen herkennen maar niet
prosopagnosic (amnesie voor menselijke gezichten) zijn.
Zelf hebben we dagelijkse vormen van amnesie; we vergeten namen van mensen of hun
gezichten of waar we onze sleutels hebben gelegd. Deze vergeetachtigheden kunnen
toenemen met de leeftijd, zogenaamde senior moments. Dit begint meestal met het
vergeten van namen van mensen die we niet vaak zien of voor items uit het news media en
conversatie.
Voor sommige mensen kunnen geheugenstoornissen van ouder worden zo belemmerend
worden dat ze niet meer kunnen functioneren zoals Alzheimer’s disease veelomvattend
verlies van herinneringen uit het verleden die gepaard gaan met neuronaal verlies dat
begint in de medial temporaal kwab en zich uitstrekt naar andere hersengebieden.
Anterograde and retrograde amnesia
Geheugen van amnesic patiënten bestaat uit 2 delen:
- Anterograde amnesia: kunt geen nieuwe herinneringen aanmaken. Anterograde refereert
naar de toekomst wat betreft de tijd waarop een persoon schade opliep.
, Global anterograde amnesia: wanneer er sprake is van ernstige anterograde amnesia, hierbij
worden verslechteringen ervaren in het ruimtelijk en topografisch leren en in het leren over de
gebeurtenissen die om de persoon heen plaatsvinden, zoals de dood van geliefden. De
persoon vertoont schaars het leren van nieuwe woorden en herinnert zich alleen maar een
paar gebeurtenissen of personen na het letsel.
- Retrograde amnesia: sommige herinneringen verliezen. Retrogade betekent dat
geheugenverlies terug gaat in de tijd gerelateerd aan het moment van het oplopen van de
schade. Vaak is het zo dat vroegere herinneringen beter herinnerd worden dan meer
recente herinneringen in het verleden.
Hoe deze vormen zich uiten, verschilt erg per geval. Retrograde amnesie wordt vaak steeds
erger totdat bijna al het geheugen is aangetast.
Transient globaal amnesie
Zie verderop
Van overgaande aard
Time-dependent retrograde amnsesia
Vaak de oorzaak van traumatic brain injury (TBI). De ernst van de verwonding hoe ver terug
in de tijd de amnesie gaat. Vaak gaat het over een amnesie van voorbijgaande aard met
een korte periode van verwarring waarbij retrogade amnesie typisch is.
