Huid en Huidderivaten – E-modules
Module 1
Algemene opbouw van de huid
De huid is het grootste orgaan. Hij omhult het lichaam aan de buitenzijde met een
ondoordringbare laag en is zodanig niet alleen van belang voor de bescherming van het lichaam
tegen binnendringen van ongewenste zaken uit het milieu, maar ook tegen vochtverlies. Het
meestal op de huid aanwezige haarkleed speelt een belangrijke rol bij de warmteregulatie van het
lichaam.
De huid bestaat uit 2 delen: De epidermis (of opperhuid) en de dermis (lederhuid). De epidermis
bestaat uit meerlagig verhoornend plaveiselepitheel wat in meerdere lagen opgedeeld kan worden.
De dermis bestaat uit bindweefsel, waarin de adnexa (haren, zweet- en talgklieren), bloedvaten
en zenuwen zitten. Onder de dermis ligt meestal de hypodermis (subcutis), een laag losmazig
elastisch bindweefsel die voor een elastische verbinding met het ondderliggende (spier) weefsel
zorgt. De verschuifbaarheid van de huid ten opzichte van het onderliggend weefsel komt geheel
voor rekening van de hypodermis, die echter niet tot de eigenlijke huid wordt gerekend. De
hypodermis is eveneens rijkelijk voorzien van kleine bloedvaten die de cutane plexus vormen die
betrokken is bij de bloedvoorziening van de huid en bij thermoregulatie. De subcutane plexus
bevindt zich nog dieper, op de overgang naar de onderhuid liggende fascielaag.
Hieronder een paar plaatjes van de opdrachten:
, Volgorde:
• Dermale papil met capillairlus
• Subpapillaire plexus
• Cutane plexus
• Lymfevat
• Vene
• Arterie
NB: de subcutane plexus is niet zichtbaar in deze afbeelding.
Volgorde van boven naar beneden:
• Vrije zenuwuiteinden
• Axon van epidermale tactiele cel (Merkel cel)
• Lichaampje van Meissner
• Lichaampje van Pacini
De epidermis is van ectodermale oorsprong. De dermis is van mesodermale oorsprong. De lagen
van epidermis van diep (onder) naar oppervlakkig (boven):
• Stratum disjunctum
• Stratum corneum
• Stratum lucidum
• Stratum granulosum
• Stratum spinosum
• Stratum basale
De cellen van de epidermis kunnen verdeeld worden in keratinocyten en niet-keratinocyten. De
niet-keratinocyten die in gezonde epidermis voorkomen, zijn melanocyten, Merkel cellen (tactiele
epitheliale cellen) en de cellen van Langerhans (intraepidermale macrofagen).
De dikte van de epidermis is sterk variabel, afhankelijk van de plaats op het lichaam en de
diersoort. Ook de belasting van de huid kan leiden tot veranderingen in de dikte van de huid.
Samenhangend met deze variatie in dikte variëren de verschillende lagen van het epitheel in
dikte. Soms ontbreken bepaalde lagen geheel. Ook de dermis vertoont vergelijkbare variaties in
dikte. Het bindweefsel van de dermis is rijk aan collageenbundels die voornamelijk evenwijdig
aan het oppervlak lopen en onder scherpe hoeken kruisen. Tussen deze vezelbundels liggen
gebieden met een meer celrijke bindweefsel waarin ook bloedvaten en zenuwen kunnen worden
aangetroffen.
, Dun stukje huid - varken
Vooral de epidermis is relatief dun in dit preparaat, ten opzichte van de dermis. Op de overgang
tussen epidermis en dermis bevindt zich het basaalmembraan. Deze is niet goed zichtbaar hier.
Wel is de overgang tussen de celrijke epidermis (donkerpaars) en het bindweefsel in de dermis
(grijs-rozig) goed zichtbaar door de gebruikte hematoxyline-eosine kleuring.
In de epidermis zijn meerdere cellagen te herkennen. Boven
het basaalmembraan bevindt zich het stratum basale. Deze
cellen zijn vrij groot en hoog van vorm (kubisch tot cilindrisch).
Naarmate de cellen verder naar het huidoppervlak toe
migreren, platten ze steeds verder af. In het stratum corneum
zijn de celorganellen, inclusief de kern, gedegenereerd. Wat
resteert zijn met keratine gevulde, afgeplatte dode cellen. In
het stratum disjunctum, de meest oppverlakkige cellaag,
schilferen deze cellen af.
De dermis kenmerkt zich door een grote
hoeveelheid bindweefsel (cellen + extracellulaire
matrix). De dermis is breed en bevat ook
haarfollikels. De dermis van het varken bevat
tevens veel vetweefsel. In dit preparaat zijn ook
de tubulaire apocriene zweetklieren in de huid
mooi zichtbaar. De zweetklieren bevinden zich in
de dermis en steken af tegen het ongekleurde
vetweefsel. De overgang naar de hypodermis is
niet scherp begrensd. De hypodermis in dit
preparaat bevat veel vet.
Dus: dunne epidermis, stratum disjunctum aanwezig, merocriene zweetklieren afwezig, subcutis
aanwezig, veel haren aanwezig. In de uitgebreide subcutis wordt onderhuids vet opgeslagen.
Module 1
Algemene opbouw van de huid
De huid is het grootste orgaan. Hij omhult het lichaam aan de buitenzijde met een
ondoordringbare laag en is zodanig niet alleen van belang voor de bescherming van het lichaam
tegen binnendringen van ongewenste zaken uit het milieu, maar ook tegen vochtverlies. Het
meestal op de huid aanwezige haarkleed speelt een belangrijke rol bij de warmteregulatie van het
lichaam.
De huid bestaat uit 2 delen: De epidermis (of opperhuid) en de dermis (lederhuid). De epidermis
bestaat uit meerlagig verhoornend plaveiselepitheel wat in meerdere lagen opgedeeld kan worden.
De dermis bestaat uit bindweefsel, waarin de adnexa (haren, zweet- en talgklieren), bloedvaten
en zenuwen zitten. Onder de dermis ligt meestal de hypodermis (subcutis), een laag losmazig
elastisch bindweefsel die voor een elastische verbinding met het ondderliggende (spier) weefsel
zorgt. De verschuifbaarheid van de huid ten opzichte van het onderliggend weefsel komt geheel
voor rekening van de hypodermis, die echter niet tot de eigenlijke huid wordt gerekend. De
hypodermis is eveneens rijkelijk voorzien van kleine bloedvaten die de cutane plexus vormen die
betrokken is bij de bloedvoorziening van de huid en bij thermoregulatie. De subcutane plexus
bevindt zich nog dieper, op de overgang naar de onderhuid liggende fascielaag.
Hieronder een paar plaatjes van de opdrachten:
, Volgorde:
• Dermale papil met capillairlus
• Subpapillaire plexus
• Cutane plexus
• Lymfevat
• Vene
• Arterie
NB: de subcutane plexus is niet zichtbaar in deze afbeelding.
Volgorde van boven naar beneden:
• Vrije zenuwuiteinden
• Axon van epidermale tactiele cel (Merkel cel)
• Lichaampje van Meissner
• Lichaampje van Pacini
De epidermis is van ectodermale oorsprong. De dermis is van mesodermale oorsprong. De lagen
van epidermis van diep (onder) naar oppervlakkig (boven):
• Stratum disjunctum
• Stratum corneum
• Stratum lucidum
• Stratum granulosum
• Stratum spinosum
• Stratum basale
De cellen van de epidermis kunnen verdeeld worden in keratinocyten en niet-keratinocyten. De
niet-keratinocyten die in gezonde epidermis voorkomen, zijn melanocyten, Merkel cellen (tactiele
epitheliale cellen) en de cellen van Langerhans (intraepidermale macrofagen).
De dikte van de epidermis is sterk variabel, afhankelijk van de plaats op het lichaam en de
diersoort. Ook de belasting van de huid kan leiden tot veranderingen in de dikte van de huid.
Samenhangend met deze variatie in dikte variëren de verschillende lagen van het epitheel in
dikte. Soms ontbreken bepaalde lagen geheel. Ook de dermis vertoont vergelijkbare variaties in
dikte. Het bindweefsel van de dermis is rijk aan collageenbundels die voornamelijk evenwijdig
aan het oppervlak lopen en onder scherpe hoeken kruisen. Tussen deze vezelbundels liggen
gebieden met een meer celrijke bindweefsel waarin ook bloedvaten en zenuwen kunnen worden
aangetroffen.
, Dun stukje huid - varken
Vooral de epidermis is relatief dun in dit preparaat, ten opzichte van de dermis. Op de overgang
tussen epidermis en dermis bevindt zich het basaalmembraan. Deze is niet goed zichtbaar hier.
Wel is de overgang tussen de celrijke epidermis (donkerpaars) en het bindweefsel in de dermis
(grijs-rozig) goed zichtbaar door de gebruikte hematoxyline-eosine kleuring.
In de epidermis zijn meerdere cellagen te herkennen. Boven
het basaalmembraan bevindt zich het stratum basale. Deze
cellen zijn vrij groot en hoog van vorm (kubisch tot cilindrisch).
Naarmate de cellen verder naar het huidoppervlak toe
migreren, platten ze steeds verder af. In het stratum corneum
zijn de celorganellen, inclusief de kern, gedegenereerd. Wat
resteert zijn met keratine gevulde, afgeplatte dode cellen. In
het stratum disjunctum, de meest oppverlakkige cellaag,
schilferen deze cellen af.
De dermis kenmerkt zich door een grote
hoeveelheid bindweefsel (cellen + extracellulaire
matrix). De dermis is breed en bevat ook
haarfollikels. De dermis van het varken bevat
tevens veel vetweefsel. In dit preparaat zijn ook
de tubulaire apocriene zweetklieren in de huid
mooi zichtbaar. De zweetklieren bevinden zich in
de dermis en steken af tegen het ongekleurde
vetweefsel. De overgang naar de hypodermis is
niet scherp begrensd. De hypodermis in dit
preparaat bevat veel vet.
Dus: dunne epidermis, stratum disjunctum aanwezig, merocriene zweetklieren afwezig, subcutis
aanwezig, veel haren aanwezig. In de uitgebreide subcutis wordt onderhuids vet opgeslagen.
