Inhoudsopgave
H1 Van spraak naar schrift: de eerste mediarevolutie ...................................................................................... 2
H2 geschreven teksten worden gedrukt en verspreid: de tweede mediarevolutie ........................................... 2
2.1 ....................................................................................................................................................................... 2
2.2 ....................................................................................................................................................................... 2
2.3 & 2.4 ............................................................................................................................................................. 2
2.5 ....................................................................................................................................................................... 3
H3 Van telegraaf tot televisie: de derde mediarevolutie .................................................................................... 3
3.1 ....................................................................................................................................................................... 3
3.2 ....................................................................................................................................................................... 3
3.3 ....................................................................................................................................................................... 3
3.4 ....................................................................................................................................................................... 3
3.5 ....................................................................................................................................................................... 3
3.6 ....................................................................................................................................................................... 4
3.7 & 3.8 ............................................................................................................................................................. 4
H4 De vierde mediarevolutie: de digitale revolutie ............................................................................................ 4
4.1 ....................................................................................................................................................................... 4
4.2, 4.3 & 4.4 ...................................................................................................................................................... 5
4.5 ....................................................................................................................................................................... 5
4.6 ....................................................................................................................................................................... 5
4.7 ....................................................................................................................................................................... 5
H5 Media-organisaties .......................................................................................................................................... 6
5.1 ....................................................................................................................................................................... 6
5.2 ....................................................................................................................................................................... 6
5.3 ....................................................................................................................................................................... 6
5.4 ....................................................................................................................................................................... 6
5.5 ....................................................................................................................................................................... 6
5.6 ....................................................................................................................................................................... 6
5.7 ....................................................................................................................................................................... 6
H8 Media: functies en kenmerken ....................................................................................................................... 7
8.1 ....................................................................................................................................................................... 7
8.2 ....................................................................................................................................................................... 7
8.3 ....................................................................................................................................................................... 8
8.4 ....................................................................................................................................................................... 8
8.5 ....................................................................................................................................................................... 8
H9 Mediastrategie & content-strategie ............................................................................................................... 8
9.1 ....................................................................................................................................................................... 8
9.2 ....................................................................................................................................................................... 9
9.3 & 9.4 ............................................................................................................................................................. 9
9.5 Content-strategie vanuit mediabedrijven: aandacht voor de customer journey ........................................... 9
9.6 Content-strategie vanuit adverteerders: aandacht voor storytelling ............................................................ 9
9.7 wat is een mediastrategie? ......................................................................................................................... 10
H18 Theorievorming over de media-explosie: interactie en participatie ....................................................... 10
18.5 ................................................................................................................................................................... 10
18.6 ................................................................................................................................................................... 11
18.7 ................................................................................................................................................................... 11
18.8 ................................................................................................................................................................... 11
18.9 ................................................................................................................................................................... 13
18.10 ................................................................................................................................................................. 13
18.11 ................................................................................................................................................................. 14
1
, H1 Van spraak naar schrift: de eerste mediarevolutie
In orale samenlevingen spelen herinnering en navolging een veel grotere rol dan in de moderne
wereld. Vroeger werd alles gememoriseerd. Rotstekeningen waren het prille begin van de visuele
massacommunicatie. Hierna kwamen, zesduizend jaar geleden, visuele tekens. Bijvoorbeeld voor een
koe of voor een huis. Dit beeldsysteem heet een pictografisch schrift. Hierna werd er voor een koe
bijvoorbeeld twee stipjes gebruikt en hierna ontstond in Mesopotamië het spijkerschrift. Hierdoor
ontstond een nieuw beeldstelsel voor handgeschreven tekens. Dit was het begin van de schriftcultuur.
Mensen moesten wel leren om dit spijkerschrift te begrijpen, vierduizend jaar ontstonden dus de eerste
communicatieprofessionals. Hierna kwam het alfabet. 800 voor Christus werd dit verder uitgewerkt
door de Grieken. Met de ontwikkeling van het schrift brak de mediarevolutie van de alfabetisering
door.
Het Griekse alfabet maakt gebruik van de grootst mogelijke reductie, een klein aantal letters volstaat
om een taal op te schrijven en te leren. De eerste mediarevolutie was een feit. Een nieuw medium
wordt in het begin vaak als gevaarlijk en ongewenst beschouwd. De producenten van geschreven
teksten kregen meer macht. De orale cultuur legde langzamerhand af tegen de schriftelijke cultuur.
Door alfabetisering en de invoer van het schrift werd ongelijktijdige communicatie (je verwerkt een
mediaboodschap wanneer je er als ontvanger zelf aan toe bent) mogelijk in tegenstelling tot orale
communicatie. Orale communicatie is connection oriented. Het proces van het lezen bestaat uit
connectionless communication. Schriftelijke communicatie is point-to-point communicatie → een
schrijver van een brief communiceert 1 op 1 met de ontvanger. Het werd geschreven op papyrus of
perkament. De schriftcultuur is de eerste grote media-innovatie.
H2 geschreven teksten worden gedrukt en verspreid: de tweede mediarevolutie
2.1
De tweede mediarevolutie hangt samen met de uitvinding van de boekdrukkunst. Dit was in de 15e
eeuw. Geschriften konden op grote schaal worden afgedrukt en verspreid waardoor het veel
toegankelijker was. De boekdrukkunst vormde de technologische motor van de modernisering van de
westerse maatschappijen. De massacommunicatie deed zijn intrede. Vooral rijke en geletterde mensen
behoorde tot de eerste publieksgroep van het gedrukte massamedium.
De openbaarheid van boekproductie en distributie hangt samen met het stedelijke marktstelsel van het
vroege kapitalisme. Auteur heeft een drukker, een uitgever en winkelier nodig. Het economische
stelsel van het handelskapitalisme maakt het produceren en distribueren van mediaproducten mogelijk.
2.2
Point-to-point communicatie veranderde in broadcast communication (breeduit werpen). Dit hield in
dat de rol van ongelijktijdige communicatie met een groot publiek werd vergroot. Ook hierbij waren
weer tegenstanders. Lezers hadden nog steeds veel macht.
2.3 & 2.4
De tweede mediarevolutie werd mogelijk gemaakt door de nieuwe druktechnologie en de opkomst van
een moderne mediamarkt. Vanaf ongeveer 1800 werden de printmedia op grote schaal verspreid
dankzij de mechanische papierproductie. Ook hier was weer veel handel. Typografen zorgden voor
ontwerpen voor de vorm van boeken en tijdschriften. 18e en 19e eeuw worden vandaar ook als het
tijdperk van de typografie gezien. Kritisch denken kwam door de verspreiding van media ook op. Ook
ontstonden journalisten. Het werd steeds aantrekkelijker om te investeren in veelgelezen dagbladen.
Rond 1900 was de westerse pers een volwassen medium geworden dankzij de reclamegelden van
adverteerders en de massaproductie van goedkope kranten. Eind 19e eeuw ontwikkelde de
Nederlandse krant tot een massamedium dat alle bevolkingsgroepen wist te bereiken. Dit vormde het
eerste nationaal massapubliek. Hierdoor ontstond ook de publieke opinie en verzuilde pers.
2
H1 Van spraak naar schrift: de eerste mediarevolutie ...................................................................................... 2
H2 geschreven teksten worden gedrukt en verspreid: de tweede mediarevolutie ........................................... 2
2.1 ....................................................................................................................................................................... 2
2.2 ....................................................................................................................................................................... 2
2.3 & 2.4 ............................................................................................................................................................. 2
2.5 ....................................................................................................................................................................... 3
H3 Van telegraaf tot televisie: de derde mediarevolutie .................................................................................... 3
3.1 ....................................................................................................................................................................... 3
3.2 ....................................................................................................................................................................... 3
3.3 ....................................................................................................................................................................... 3
3.4 ....................................................................................................................................................................... 3
3.5 ....................................................................................................................................................................... 3
3.6 ....................................................................................................................................................................... 4
3.7 & 3.8 ............................................................................................................................................................. 4
H4 De vierde mediarevolutie: de digitale revolutie ............................................................................................ 4
4.1 ....................................................................................................................................................................... 4
4.2, 4.3 & 4.4 ...................................................................................................................................................... 5
4.5 ....................................................................................................................................................................... 5
4.6 ....................................................................................................................................................................... 5
4.7 ....................................................................................................................................................................... 5
H5 Media-organisaties .......................................................................................................................................... 6
5.1 ....................................................................................................................................................................... 6
5.2 ....................................................................................................................................................................... 6
5.3 ....................................................................................................................................................................... 6
5.4 ....................................................................................................................................................................... 6
5.5 ....................................................................................................................................................................... 6
5.6 ....................................................................................................................................................................... 6
5.7 ....................................................................................................................................................................... 6
H8 Media: functies en kenmerken ....................................................................................................................... 7
8.1 ....................................................................................................................................................................... 7
8.2 ....................................................................................................................................................................... 7
8.3 ....................................................................................................................................................................... 8
8.4 ....................................................................................................................................................................... 8
8.5 ....................................................................................................................................................................... 8
H9 Mediastrategie & content-strategie ............................................................................................................... 8
9.1 ....................................................................................................................................................................... 8
9.2 ....................................................................................................................................................................... 9
9.3 & 9.4 ............................................................................................................................................................. 9
9.5 Content-strategie vanuit mediabedrijven: aandacht voor de customer journey ........................................... 9
9.6 Content-strategie vanuit adverteerders: aandacht voor storytelling ............................................................ 9
9.7 wat is een mediastrategie? ......................................................................................................................... 10
H18 Theorievorming over de media-explosie: interactie en participatie ....................................................... 10
18.5 ................................................................................................................................................................... 10
18.6 ................................................................................................................................................................... 11
18.7 ................................................................................................................................................................... 11
18.8 ................................................................................................................................................................... 11
18.9 ................................................................................................................................................................... 13
18.10 ................................................................................................................................................................. 13
18.11 ................................................................................................................................................................. 14
1
, H1 Van spraak naar schrift: de eerste mediarevolutie
In orale samenlevingen spelen herinnering en navolging een veel grotere rol dan in de moderne
wereld. Vroeger werd alles gememoriseerd. Rotstekeningen waren het prille begin van de visuele
massacommunicatie. Hierna kwamen, zesduizend jaar geleden, visuele tekens. Bijvoorbeeld voor een
koe of voor een huis. Dit beeldsysteem heet een pictografisch schrift. Hierna werd er voor een koe
bijvoorbeeld twee stipjes gebruikt en hierna ontstond in Mesopotamië het spijkerschrift. Hierdoor
ontstond een nieuw beeldstelsel voor handgeschreven tekens. Dit was het begin van de schriftcultuur.
Mensen moesten wel leren om dit spijkerschrift te begrijpen, vierduizend jaar ontstonden dus de eerste
communicatieprofessionals. Hierna kwam het alfabet. 800 voor Christus werd dit verder uitgewerkt
door de Grieken. Met de ontwikkeling van het schrift brak de mediarevolutie van de alfabetisering
door.
Het Griekse alfabet maakt gebruik van de grootst mogelijke reductie, een klein aantal letters volstaat
om een taal op te schrijven en te leren. De eerste mediarevolutie was een feit. Een nieuw medium
wordt in het begin vaak als gevaarlijk en ongewenst beschouwd. De producenten van geschreven
teksten kregen meer macht. De orale cultuur legde langzamerhand af tegen de schriftelijke cultuur.
Door alfabetisering en de invoer van het schrift werd ongelijktijdige communicatie (je verwerkt een
mediaboodschap wanneer je er als ontvanger zelf aan toe bent) mogelijk in tegenstelling tot orale
communicatie. Orale communicatie is connection oriented. Het proces van het lezen bestaat uit
connectionless communication. Schriftelijke communicatie is point-to-point communicatie → een
schrijver van een brief communiceert 1 op 1 met de ontvanger. Het werd geschreven op papyrus of
perkament. De schriftcultuur is de eerste grote media-innovatie.
H2 geschreven teksten worden gedrukt en verspreid: de tweede mediarevolutie
2.1
De tweede mediarevolutie hangt samen met de uitvinding van de boekdrukkunst. Dit was in de 15e
eeuw. Geschriften konden op grote schaal worden afgedrukt en verspreid waardoor het veel
toegankelijker was. De boekdrukkunst vormde de technologische motor van de modernisering van de
westerse maatschappijen. De massacommunicatie deed zijn intrede. Vooral rijke en geletterde mensen
behoorde tot de eerste publieksgroep van het gedrukte massamedium.
De openbaarheid van boekproductie en distributie hangt samen met het stedelijke marktstelsel van het
vroege kapitalisme. Auteur heeft een drukker, een uitgever en winkelier nodig. Het economische
stelsel van het handelskapitalisme maakt het produceren en distribueren van mediaproducten mogelijk.
2.2
Point-to-point communicatie veranderde in broadcast communication (breeduit werpen). Dit hield in
dat de rol van ongelijktijdige communicatie met een groot publiek werd vergroot. Ook hierbij waren
weer tegenstanders. Lezers hadden nog steeds veel macht.
2.3 & 2.4
De tweede mediarevolutie werd mogelijk gemaakt door de nieuwe druktechnologie en de opkomst van
een moderne mediamarkt. Vanaf ongeveer 1800 werden de printmedia op grote schaal verspreid
dankzij de mechanische papierproductie. Ook hier was weer veel handel. Typografen zorgden voor
ontwerpen voor de vorm van boeken en tijdschriften. 18e en 19e eeuw worden vandaar ook als het
tijdperk van de typografie gezien. Kritisch denken kwam door de verspreiding van media ook op. Ook
ontstonden journalisten. Het werd steeds aantrekkelijker om te investeren in veelgelezen dagbladen.
Rond 1900 was de westerse pers een volwassen medium geworden dankzij de reclamegelden van
adverteerders en de massaproductie van goedkope kranten. Eind 19e eeuw ontwikkelde de
Nederlandse krant tot een massamedium dat alle bevolkingsgroepen wist te bereiken. Dit vormde het
eerste nationaal massapubliek. Hierdoor ontstond ook de publieke opinie en verzuilde pers.
2
