Groepsdynamica Willem de Haas
1. Groepsdynamiek als krachtbron
1.1 Profiteren van de groepsdynamiek
- Motieven = individuele dynamiek/ kracht in een groep
- Groepsdynamiek is er altijd en kan niet genegeerd worden. Je dient altijd rekening te
houden met spontane groepsdynamiek.
- Als je groepsdynamiek wat kan laten gaan, heb je meer controle over de groep.
- Spontane groepsdynamiek biedt veel mogelijkheden om de taak van de groep te versterken
en te ondersteunen. Drie redenen waarom dit zo is:
1. Groepsprocessen zorgen voor stuwkracht. Bijv. gezamenlijke strijdlust van een
sportteam.
2. Spontane groepsprocessen zijn waardevol voor het leren in de groep, door inbreng
van eigen materiaal waar spontaan op gereageerd wordt door anderen.
3. De groepsprocessen zorgen ervoor dat de leerprocessen goed zijn toe te passen in
de buitenwereld. Door de levendige dynamiek in de groep lijkt het op een miniwereld
die lijkt op de echte wereld.
1.2 Deelnemers leren van interacties met elkaar
- Kenmerkend voor een begeleidings- of behandelingsgroep is dat de groepsleden van elkaar
leren en niet zozeer van de groepsleider of therapeut.
- Hoe meer de groepsleden elkaar echt ontmoeten hoe beter, want dan is de kans op
leervaardigheden groter.
- Therapeutische factoren o.a. (meer op blz. 21):
Universaliteit
-herkenning zien bij anderen. Ik ben niet de enige met dit probleem.
Altruïsme
- positief gevoel over jezelf krijgen wanneer je hoort dat jouw advies, reactie,
ervaring de ander echt geholpen heeft.
Zelfonthulling
- als je een ervaring, gevoel, fantasie of geheim deelt die je (bijna) nooit hebt
verteld en je je daardoor meer begrepen voelt.
Catharsis
- als je grote opluchting ervaart nadat je je emotioneel helemaal hebt laten
gaan.
- Een therapeutisch ervaring (= leermoment) bij een groepslid herken je aan de emotionele
expressie waarmee zo’n moment gepaard gaat: verbazing, kwartje valt, opluchting, gevoel
op het verkeerde been gezet te worden.
- Een therapeutische ervaring is altijd een bewust moment van tegelijkertijd reflectie en
1
, emotionele ervaring bij een groepslid.
- Leren van elkaar in een behandelings- of begeleidingsgroep is zowel een cognitief als een
emotioneel gebeuren.
- Of het geleerde beklijft is afhankelijk van verwerking en integratie van de nieuwe
informatie. Herhaling van soortgelijke leermoment is daarbij vaak nodig.
- Breedspectrumantibioticum = als de ene factor bij een groepslid niet aanslaat, is de kans
groot dat een andere factor wel werkzaam is.
- Therapeutische factoren kunnen elkaar ook versterken.
- Door de veelheid van factoren is het soms moeilijk na te gaan welke factor heeft geholpen.
- Het kan voorkomen dat therapeutische factoren niet ontstaan in een groep en dat
negatieve factoren overheersen. Dit kan samenhangen met:
> onduidelijke taakstructuur
> onvoldoende veiligheid in de groep
> ongelukkige samenstelling van de groep
> sterk negatieve groepscultuur
2. Interactie in kaart brengen
2.1 Inleiding
- Interactie = gedrag bij de een roept gedrag bij de andere op en andersom.
- Voor de groepsleider is het van belang om invloed te hebben op de interactie, zodat hij ze
in de gewenste richting kan sturen.
- Non-verbale interactie = interactie via gedrag, houding en toon (is een krachtig middel om
relationele verlangens aan de ander duidelijk te maken).
2.2 De Roos van Leary: het model (blz. 30)
- Volgens Leary gaat het in interactie altijd om twee fundamentele relationele verlangens:
1. Mate van invloed die we willen uitoefenen op de ander
Een mens wil graag de ander sturen en merken dat de ander zich schikt. Of hij wil juist
geholpen worden, advies krijgen, afhankelijk mogen zijn.
2. Mate van nabijheid die we in de interactie met de ander wensen
Een mens wil door de ander geaccepteerd worden, hij wil erbij horen. Of hij wil juist
op zichzelf mogen zijn, vrij en met rust gelaten worden.
- Alle gegevens in het model van Leary verwijzen naar gedrag
- Roos van Leary:
Invloedlijn (verticaal):
- Bovengedrag (ik wil veel invloed op jou hebben)
- Ondergedrag (ik wil veel leiding van jou ontvangen)
Nabijheidslijn (horizontaal):
-Tegengedrag (blijf bij me uit de buurt)
2
1. Groepsdynamiek als krachtbron
1.1 Profiteren van de groepsdynamiek
- Motieven = individuele dynamiek/ kracht in een groep
- Groepsdynamiek is er altijd en kan niet genegeerd worden. Je dient altijd rekening te
houden met spontane groepsdynamiek.
- Als je groepsdynamiek wat kan laten gaan, heb je meer controle over de groep.
- Spontane groepsdynamiek biedt veel mogelijkheden om de taak van de groep te versterken
en te ondersteunen. Drie redenen waarom dit zo is:
1. Groepsprocessen zorgen voor stuwkracht. Bijv. gezamenlijke strijdlust van een
sportteam.
2. Spontane groepsprocessen zijn waardevol voor het leren in de groep, door inbreng
van eigen materiaal waar spontaan op gereageerd wordt door anderen.
3. De groepsprocessen zorgen ervoor dat de leerprocessen goed zijn toe te passen in
de buitenwereld. Door de levendige dynamiek in de groep lijkt het op een miniwereld
die lijkt op de echte wereld.
1.2 Deelnemers leren van interacties met elkaar
- Kenmerkend voor een begeleidings- of behandelingsgroep is dat de groepsleden van elkaar
leren en niet zozeer van de groepsleider of therapeut.
- Hoe meer de groepsleden elkaar echt ontmoeten hoe beter, want dan is de kans op
leervaardigheden groter.
- Therapeutische factoren o.a. (meer op blz. 21):
Universaliteit
-herkenning zien bij anderen. Ik ben niet de enige met dit probleem.
Altruïsme
- positief gevoel over jezelf krijgen wanneer je hoort dat jouw advies, reactie,
ervaring de ander echt geholpen heeft.
Zelfonthulling
- als je een ervaring, gevoel, fantasie of geheim deelt die je (bijna) nooit hebt
verteld en je je daardoor meer begrepen voelt.
Catharsis
- als je grote opluchting ervaart nadat je je emotioneel helemaal hebt laten
gaan.
- Een therapeutisch ervaring (= leermoment) bij een groepslid herken je aan de emotionele
expressie waarmee zo’n moment gepaard gaat: verbazing, kwartje valt, opluchting, gevoel
op het verkeerde been gezet te worden.
- Een therapeutische ervaring is altijd een bewust moment van tegelijkertijd reflectie en
1
, emotionele ervaring bij een groepslid.
- Leren van elkaar in een behandelings- of begeleidingsgroep is zowel een cognitief als een
emotioneel gebeuren.
- Of het geleerde beklijft is afhankelijk van verwerking en integratie van de nieuwe
informatie. Herhaling van soortgelijke leermoment is daarbij vaak nodig.
- Breedspectrumantibioticum = als de ene factor bij een groepslid niet aanslaat, is de kans
groot dat een andere factor wel werkzaam is.
- Therapeutische factoren kunnen elkaar ook versterken.
- Door de veelheid van factoren is het soms moeilijk na te gaan welke factor heeft geholpen.
- Het kan voorkomen dat therapeutische factoren niet ontstaan in een groep en dat
negatieve factoren overheersen. Dit kan samenhangen met:
> onduidelijke taakstructuur
> onvoldoende veiligheid in de groep
> ongelukkige samenstelling van de groep
> sterk negatieve groepscultuur
2. Interactie in kaart brengen
2.1 Inleiding
- Interactie = gedrag bij de een roept gedrag bij de andere op en andersom.
- Voor de groepsleider is het van belang om invloed te hebben op de interactie, zodat hij ze
in de gewenste richting kan sturen.
- Non-verbale interactie = interactie via gedrag, houding en toon (is een krachtig middel om
relationele verlangens aan de ander duidelijk te maken).
2.2 De Roos van Leary: het model (blz. 30)
- Volgens Leary gaat het in interactie altijd om twee fundamentele relationele verlangens:
1. Mate van invloed die we willen uitoefenen op de ander
Een mens wil graag de ander sturen en merken dat de ander zich schikt. Of hij wil juist
geholpen worden, advies krijgen, afhankelijk mogen zijn.
2. Mate van nabijheid die we in de interactie met de ander wensen
Een mens wil door de ander geaccepteerd worden, hij wil erbij horen. Of hij wil juist
op zichzelf mogen zijn, vrij en met rust gelaten worden.
- Alle gegevens in het model van Leary verwijzen naar gedrag
- Roos van Leary:
Invloedlijn (verticaal):
- Bovengedrag (ik wil veel invloed op jou hebben)
- Ondergedrag (ik wil veel leiding van jou ontvangen)
Nabijheidslijn (horizontaal):
-Tegengedrag (blijf bij me uit de buurt)
2
