Tijd van de regenten en vorsten (1600 - 1700)
Inleiding
● Voor de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden was de 17e eeuw een gouden
eeuw.
● De Republiek was van 1588 tot 1648 in oorlog met Spanje. Maar toch had Amsterdam
zich ontwikkeld tot een wereldstad.
● De Republiek werd bestuurd door de Staten-Generaal, terwijl in de rest van Europa
monarchie de staatsvorm was. Vertegenwoordigers van de Staten-Generaal heette
regenten, dat waren rijke en belangrijke burgers.
● Elk gewest had een stadhouder. Oorspronkelijk waren dit plaats vervangers van de
vorst in een gewest, maar nadat de Republiek in 1581 met het Plakkaat van
Verlathinge de Spaanse koning had afgezworen krijgen zij een ander taak. Ze werden
een legeraanvoerder in dienst van de Gewestelijke Staten of Staten-Generaal.
● Terwijl de rest van Europa bestond uit landbouw, bestond de Republiek uit handel en
nijverheid.
● De scheepsvaart vormde de republiek, er ontstond handel met de Middellandse zee,
het oosten (Azië) en het westen (Amerika).
● De belangrijkste inkomstenbron was de graanhandel via de Oostzee. Dit graan werd
met grote winst verkocht of bewaard voor bijv. een hongersnood om dan met nog
hogere winst te verkopen.
● Wel werd tijdens de eerste helft van de gouden eeuw de scheepsvaart bemoeilijkt
door de oorlog en de gedeeltelijke bezetting door Spanje.
● Waarom is de Tachtigjarige oorlog ontstaan?
○ De Spaanse overheerser was Katholiek en de protestanten (ze wouden
godsdienstvrijheid).
○ De Republiek wou vrije handel.
○ De Republiek was een decentralisatie. Filips II wou één centraal bestuur.
● In de 17e eeuw was de Republiek leidend in de handel en met die winsten kwam er
geld vrij voor kunst, architectuur en wetenschap. Ook werd er door verkoop van
voedsel en wapens verdiend, tijdens de oorlog met de Spanjaarden.
● De wetenschappelijke revolutie is een periode in de geschiedenis van de wetenschap
waarin bestaande religieuze ideeën plaatsmaken voor modern wetenschappelijke
ideeën.
● Eeuwenlang waren Bijbelteksten en de wetenschappelijke bevindingen uit de
Oudheid (Grieken) bepalend geweest voor wetenschappers. In de 17e eeuw neemt de
twijfel over deze kennis steeds meer toe.
● Tijdens de wetenschappelijke revolutie vinden ingrijpende veranderingen plaats op
het gebied van natuurkunde, wiskunde, sterrenkunde, scheikunde en biologie.
● Wetenschappers doen veel ontdekkingen, Galileo Galilei bewijst bijvoorbeeld
(dankzij de telescoop) dat de aarde om de zon draait (zoals Copernicus 60 jaar eerder
al beweerde).
● De schilderkunst was ook een belangrijk handelsproduct, met wereldberoemde
schilders als Rembrandt van Rijn, Johannes Vermeer en Frans Hals. Grote
wetenschappers waren Antonie van Leeuwenhoek (cel- en microbiologie), Christiaan
Huygens (wiskunde, sterrenkunde) en Hugo de Groot (volken recht).
● Hoofdvraag: Waardoor kende de Republiek een Gouden Eeuw (a)? En voor wie
was de welvaart weggelegd (b)?
○ A.
○ In de Republiek werd vooral geld verdiend met handel en nijverheid.
○ De Republiek lag gunstig ten opzichte van handelswegen, tussen het Oostzee
gebied en de Middellandse zee.
○ De Republiek verdiende veel aan de in- en verkoop van graan en
specialiseerde zich in een aantal producten.
○ Amsterdam was het financiële centrum van Europa met de bank, wisselbank
en de beurs waar aandelen werden verhandeld.
Inleiding
● Voor de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden was de 17e eeuw een gouden
eeuw.
● De Republiek was van 1588 tot 1648 in oorlog met Spanje. Maar toch had Amsterdam
zich ontwikkeld tot een wereldstad.
● De Republiek werd bestuurd door de Staten-Generaal, terwijl in de rest van Europa
monarchie de staatsvorm was. Vertegenwoordigers van de Staten-Generaal heette
regenten, dat waren rijke en belangrijke burgers.
● Elk gewest had een stadhouder. Oorspronkelijk waren dit plaats vervangers van de
vorst in een gewest, maar nadat de Republiek in 1581 met het Plakkaat van
Verlathinge de Spaanse koning had afgezworen krijgen zij een ander taak. Ze werden
een legeraanvoerder in dienst van de Gewestelijke Staten of Staten-Generaal.
● Terwijl de rest van Europa bestond uit landbouw, bestond de Republiek uit handel en
nijverheid.
● De scheepsvaart vormde de republiek, er ontstond handel met de Middellandse zee,
het oosten (Azië) en het westen (Amerika).
● De belangrijkste inkomstenbron was de graanhandel via de Oostzee. Dit graan werd
met grote winst verkocht of bewaard voor bijv. een hongersnood om dan met nog
hogere winst te verkopen.
● Wel werd tijdens de eerste helft van de gouden eeuw de scheepsvaart bemoeilijkt
door de oorlog en de gedeeltelijke bezetting door Spanje.
● Waarom is de Tachtigjarige oorlog ontstaan?
○ De Spaanse overheerser was Katholiek en de protestanten (ze wouden
godsdienstvrijheid).
○ De Republiek wou vrije handel.
○ De Republiek was een decentralisatie. Filips II wou één centraal bestuur.
● In de 17e eeuw was de Republiek leidend in de handel en met die winsten kwam er
geld vrij voor kunst, architectuur en wetenschap. Ook werd er door verkoop van
voedsel en wapens verdiend, tijdens de oorlog met de Spanjaarden.
● De wetenschappelijke revolutie is een periode in de geschiedenis van de wetenschap
waarin bestaande religieuze ideeën plaatsmaken voor modern wetenschappelijke
ideeën.
● Eeuwenlang waren Bijbelteksten en de wetenschappelijke bevindingen uit de
Oudheid (Grieken) bepalend geweest voor wetenschappers. In de 17e eeuw neemt de
twijfel over deze kennis steeds meer toe.
● Tijdens de wetenschappelijke revolutie vinden ingrijpende veranderingen plaats op
het gebied van natuurkunde, wiskunde, sterrenkunde, scheikunde en biologie.
● Wetenschappers doen veel ontdekkingen, Galileo Galilei bewijst bijvoorbeeld
(dankzij de telescoop) dat de aarde om de zon draait (zoals Copernicus 60 jaar eerder
al beweerde).
● De schilderkunst was ook een belangrijk handelsproduct, met wereldberoemde
schilders als Rembrandt van Rijn, Johannes Vermeer en Frans Hals. Grote
wetenschappers waren Antonie van Leeuwenhoek (cel- en microbiologie), Christiaan
Huygens (wiskunde, sterrenkunde) en Hugo de Groot (volken recht).
● Hoofdvraag: Waardoor kende de Republiek een Gouden Eeuw (a)? En voor wie
was de welvaart weggelegd (b)?
○ A.
○ In de Republiek werd vooral geld verdiend met handel en nijverheid.
○ De Republiek lag gunstig ten opzichte van handelswegen, tussen het Oostzee
gebied en de Middellandse zee.
○ De Republiek verdiende veel aan de in- en verkoop van graan en
specialiseerde zich in een aantal producten.
○ Amsterdam was het financiële centrum van Europa met de bank, wisselbank
en de beurs waar aandelen werden verhandeld.
