Samenvatting voor de kennisbasistoets taal
Hoofdstuk 5 Beginnende geletterdheid
Geletterdheid = belangstelling voor het geschreven woord en de inzichten die kinderen
ontwikkelen in de functies van geschreven taal.
Functionele geletterdheid = de vaardigheid om zich in een geletterde samenleving te
kunnen redden.
AVI-toetsen = toets op het gebied van technisch lezen.
3 fases ontwikkeling geletterdheid:
Ontluikende geletterdheid (0 – 4 jaar) = vooral ontdekken van de algemene functies van
geschreven taal.
Beginnende geletterdheid (groep 1 – 3) = omvat aanvankelijk lezen.
Gevorderde geletterdheid (na groep 3) = voortgezet/ begrijpend lezen en stellen.
Boekoriëntatie:
Illustraties vertellen een verhaal, weten dat boeken worden gelezen, verhalen hebben een
opbouw, ad hand van omslag vertellen de inhoud van het boek vertellen, weten dat je
vragen kunt stellen over een boek
Verhaalbegrip
Begrijpen de taal van voorleesboeken, kunnen conclusies trekken, voorspellingen doen over
het verdere verloop v.h. verhaal.
Kunnen verhaal naspelen
Kunnen een verhaal navertellen zonder illustraties
Kunnen een verhaal navertellen met illustraties
Functies van geschreven taal
Briefjes, kaartjes hebben een communicatief doel, symbolen, logo’s verwijzen naar taal. Zijn
bewust van permanente karakter van geschreven taal
Weten dat tekeningen en tekens tot communicatie leiden
Relatie tussen gesproken en geschreven taal
Woorden worden vastgelegd op papier en audio
Woorden worden uitgesproken
Globale eenheden lezen en schrijven. Eigen naam, merknamen
Taalbewustzijn
Woorden en zinnen onderscheiden
Onderscheid tussen vorm en betekenis van woorden
Woorden in klankgroepen verdelen
Reageren op klankpatronen in woorden. Eerst door eindrijm jan – pan en later met beginrijm
Samenvatting boek kennisbasistoets taal datum: 31-10-2022 Door LvL
, Fonemen als kleine klankeenheden in woorden onderscheiden
Alfabetisch principe
Ontdekken dat woorden zijn opgebouwd uit klanken en letters. Leggen de foneem-grafeem
koppeling
Kunnen foneem-grafeem koppeling woorden lezen en schrijven die ze niet eerder hebben
gezien.
Functioneel “schrijven en “lezen”
Schrijven functionele teksten, zoals lijstjes, briefjes, verhaaltjes
Zelfstandig prentenboeken en eigen en andermans teksten
Technisch lezen en schrijven, start
Kennen de meeste letters, fonemisch benoemen
Klankzuivere woorden (km-mk, mkm) ontsleutelen zonder afzonderlijke letters te verklanken
Klankzuivere woorden schrijven
Technisch lezen en schrijven, vervolg
Lezen en spellen klankzuivere woorden
(type: mmkm, mkmm en mmkmm)
Korte woorden met afwijkende spellingspatronen en meerlettergrepige woorden
Maken gebruik van woordidentificatietechnieken
Automatisch woorden herkennen
Begrijpend lezen en schrijven
Tonen belangstelling voor verhalen en informatieve teksten en boeken en kunnen
zelfstandig lezen
Begrijpen eenvoudige verhalende en informatieve teksten
Gebruiken geschreven taal als communicatiemiddel
Metalinguïstisch bewustzijn = Belangrijke rol bij de taalontwikkeling. Dit is het vermogen om
na te denken over de vorm en het gebruik van taal en om onbewuste kennis over de regels
in de taal te verwoorden.
Fonologisch bewustzijn= vermogen om te kunnen reflecteren op de klankvorm van de taal
Fonemisch bewustzijn= besef dat woorden uit fonemen zijn opgebouwd.
Fonemen = klanken (h/ui/s) h en s zijn fonemen
Met fonologisch en fonemisch bewustzijn kan een kind auditieve (gehoor) vaardigheden
toepassen; onderscheiden van klanken in een woord.
Spraakklank=foneem
Samenvatting boek kennisbasistoets taal datum: 31-10-2022 Door LvL
Hoofdstuk 5 Beginnende geletterdheid
Geletterdheid = belangstelling voor het geschreven woord en de inzichten die kinderen
ontwikkelen in de functies van geschreven taal.
Functionele geletterdheid = de vaardigheid om zich in een geletterde samenleving te
kunnen redden.
AVI-toetsen = toets op het gebied van technisch lezen.
3 fases ontwikkeling geletterdheid:
Ontluikende geletterdheid (0 – 4 jaar) = vooral ontdekken van de algemene functies van
geschreven taal.
Beginnende geletterdheid (groep 1 – 3) = omvat aanvankelijk lezen.
Gevorderde geletterdheid (na groep 3) = voortgezet/ begrijpend lezen en stellen.
Boekoriëntatie:
Illustraties vertellen een verhaal, weten dat boeken worden gelezen, verhalen hebben een
opbouw, ad hand van omslag vertellen de inhoud van het boek vertellen, weten dat je
vragen kunt stellen over een boek
Verhaalbegrip
Begrijpen de taal van voorleesboeken, kunnen conclusies trekken, voorspellingen doen over
het verdere verloop v.h. verhaal.
Kunnen verhaal naspelen
Kunnen een verhaal navertellen zonder illustraties
Kunnen een verhaal navertellen met illustraties
Functies van geschreven taal
Briefjes, kaartjes hebben een communicatief doel, symbolen, logo’s verwijzen naar taal. Zijn
bewust van permanente karakter van geschreven taal
Weten dat tekeningen en tekens tot communicatie leiden
Relatie tussen gesproken en geschreven taal
Woorden worden vastgelegd op papier en audio
Woorden worden uitgesproken
Globale eenheden lezen en schrijven. Eigen naam, merknamen
Taalbewustzijn
Woorden en zinnen onderscheiden
Onderscheid tussen vorm en betekenis van woorden
Woorden in klankgroepen verdelen
Reageren op klankpatronen in woorden. Eerst door eindrijm jan – pan en later met beginrijm
Samenvatting boek kennisbasistoets taal datum: 31-10-2022 Door LvL
, Fonemen als kleine klankeenheden in woorden onderscheiden
Alfabetisch principe
Ontdekken dat woorden zijn opgebouwd uit klanken en letters. Leggen de foneem-grafeem
koppeling
Kunnen foneem-grafeem koppeling woorden lezen en schrijven die ze niet eerder hebben
gezien.
Functioneel “schrijven en “lezen”
Schrijven functionele teksten, zoals lijstjes, briefjes, verhaaltjes
Zelfstandig prentenboeken en eigen en andermans teksten
Technisch lezen en schrijven, start
Kennen de meeste letters, fonemisch benoemen
Klankzuivere woorden (km-mk, mkm) ontsleutelen zonder afzonderlijke letters te verklanken
Klankzuivere woorden schrijven
Technisch lezen en schrijven, vervolg
Lezen en spellen klankzuivere woorden
(type: mmkm, mkmm en mmkmm)
Korte woorden met afwijkende spellingspatronen en meerlettergrepige woorden
Maken gebruik van woordidentificatietechnieken
Automatisch woorden herkennen
Begrijpend lezen en schrijven
Tonen belangstelling voor verhalen en informatieve teksten en boeken en kunnen
zelfstandig lezen
Begrijpen eenvoudige verhalende en informatieve teksten
Gebruiken geschreven taal als communicatiemiddel
Metalinguïstisch bewustzijn = Belangrijke rol bij de taalontwikkeling. Dit is het vermogen om
na te denken over de vorm en het gebruik van taal en om onbewuste kennis over de regels
in de taal te verwoorden.
Fonologisch bewustzijn= vermogen om te kunnen reflecteren op de klankvorm van de taal
Fonemisch bewustzijn= besef dat woorden uit fonemen zijn opgebouwd.
Fonemen = klanken (h/ui/s) h en s zijn fonemen
Met fonologisch en fonemisch bewustzijn kan een kind auditieve (gehoor) vaardigheden
toepassen; onderscheiden van klanken in een woord.
Spraakklank=foneem
Samenvatting boek kennisbasistoets taal datum: 31-10-2022 Door LvL
