Probleem 7: seksuele stoornissen

Probleem 7
Seksuele stoornissen

BUTCHER , J. N., M INEKA, S., & H OOLEY, J. M. (2014)
DE VRIES , A. L. C., & C OHEN-KETTENIS P. T. (2012)

Wat is parafilie/dysforie en welke soorten zijn er?
Parafilie: terugkerende, intense, seksueel opwindende fantasieën, seksuele
behoeften of gedragingen die meestal betrekking hebben op één van de
volgende:
 niet-menselijke objecten
 het lijden of de vernedering van het individu zelf of de partner van het individu
 kinderen of andere personen die geen toestemming hebben gegeven.

Parafilieën zijn moeilijk als stoornis te diagnosticeren, omdat niet in alle gevallen
lijden aanwezig hoeft te zijn. Daarom is er in DSM-5 onderscheid in parafilieën en
parafiele stoornissen. Een individu heeft een parafiele stoornis wanneer hij of zij
zelf lijden ervaart of lijden veroorzaakt bij een ander.

DSM-5 erkent acht verschillende parafiele stoornissen en een categorie ‘overig’.
Deze stoornissen zijn als volgt in te delen:
 Verleidingsstoornissen
 Voyeurisme
 Exhibitionisme
 Frotteurisme
 Algolagnische stoornissen
 Seksueel sadisme
 Seksueel masochisme
 Stoornissen m.b.t. afwijkende voorwerpen
 Fetisjistische stoornis
 Transvestische stoornis
 Stoornissen m.b.t. afwijkende personen
 Pedofilie

Deze moeten allemaal ten minste 6 maanden aanhouden en klinisch significant
lijden of en verslechtering in sociaal, beroepsmatig of anderszins belangrijk
functioneren veroorzaken.
 Fetisjistische stoornis: Seksuele opwinding door het gebruik van niet-levende
objecten of een zeer specifieke focus op lichaamsdelen anders dan
geslachtsorganen gemanifesteerd in fantasieën, drang of gedrag. Dit is niet
beperkt tot kledingstukken (zoals bij travestie) of tot apparaten die ontworpen
zijn voor seksuele stimulatie. Dit komt bijna nooit voor bij vrouwen en de
meeste mannen hebben geen echte stoornis. Fetisjisme schendt meestal niet
de rechten van een ander. Het kan ook gaan om het stelen van het object.
 Transvestische stoornis: Seksuele opwinding door het dragen van kleding voor
het andere geslacht (crossdressing) gemanifesteerd in fantasieën, drang of
gedrag. Dit gaat voornamelijk om heteroseksuele mannen. Homoseksuelen
verkleden zich niet als vrouw voor seksuele opwinding. Het ontstaat in de


1

, adolescentie en is vaak ongevaarlijk voor anderen. De hevigheid van de
stoornis is een voorspeller voor genderdysforie. De lifetime prevalentie voor
mannen is 2,8% en voor vrouwen 0,4% om ooit een keer een seksuele
activiteit van deze soort te hebben.
 Voyeuristische stoornis: Seksuele opwinding door het observeren van een
nietsvermoedend persoon die naakt is, zich uitkleedt of seksueel actief is
gemanifesteerd in fantasieën, drang of gedrag. Het individu moet minstens
achttien zijn. Het individu heeft zijn fantasieën uitgevoerd of ervaart nood door
te proberen deze niet uit te voeren. Dit komt voornamelijk voor onder jonge
mannen. Voyeurisme is de meest voorkomende illegale seksuele activiteit,
maar het komt minder voor door de verruiming van de wet rondom erotische
films en magazines. De lifetime prevalentie voor mannen is 11,5% en voor
vrouwen 3,9% om ooit een keer een seksuele activiteit van deze soort te
hebben.
 Exhibitionistische stoornis: Seksuele opwinding door het laten zien van de
geslachtsdelen aan een nietsvermoedend persoon gemanifesteerd in
fantasieën, drang of gedrag. Het individu heeft zijn fantasieën uitgevoerd of
ervaart nood door te proberen deze niet uit te voeren. De schok van de
nietsvermoedende persoon is opwindend voor exhibitionisten. Exhibitionisme
komt veel voor en het individu heeft vaak een bepaald ritueel: een vast plek en
tijd. Het komt vaak voor in combinatie met voyeurisme, crossdressing en
seksueel masochisme. Het is illegaal. De lifetime prevalentie voor mannen is
4,1% en voor vrouwen 2,1% om ooit een keer een seksuele activiteit van deze
soort te hebben.
 Seksueel sadisme stoornis: Seksuele opwinding door het fysieke of
psychologische lijden van een ander gemanifesteerd in fantasieën, drang of
gedrag. Het individu heeft zijn fantasieën uitgevoerd of ervaart nood door te
proberen deze niet uit te voeren. Vaak gebeurt seksueel sadisme binnen een
relatie en is het ongevaarlijk. Wanneer het wel echt een stoornis is, kan het
soms fataal zijn voor het slachtoffer. Het komt vaak voor in combinatie met
narcisme, schizofrene stoornissen en persoonlijkheidsstoornissen.
Seriemoordenaars zijn vaan seksuele sadisten.
 Seksueel masochisme stoornis: Seksuele opwinding door vernederd, geslagen,
vastgebonden of anderszins leed aan gedaan worden gemanifesteerd in
fantasieën, drang of gedrag. De minder ernstige vormen van SM zijn vrij vaak
voorkomend bij zowel vrouwen als mannen. Sommige zeldzame vormen zijn
extremer en bevatten bijvoorbeeld zelfwurging (autoerotische afyxie).
 Pedofiele stoornis: Seksuele opwinding door seksuele activiteit met een
prepubescent kind (dertien jaar of jonger) gemanifesteerd in fantasieën, drang
of gedrag. Het individu heeft zijn fantasieën uitgevoerd of ervaart nood of
interpersoonlijke problemen door te proberen deze niet uit te voeren. Het
individu is minstens zestien en het kind is minstens vijf jaar jonger. Pedofiel
seksueel contact is vooral manueel of oraal, geslachtsgemeenschap komt
weinig voor. Vaak zijn verwondingen niet het doel van de pedofiel, ze zijn dus
geen sadisten. De meeste pedofiele prefereren meisjes, ongeveer 25% valt op
jongetjes. Pedofielen zijn vaker homoseksueel. Veel pedofielen kijken
kinderporno. Sommige pedofielen vallen alleen op kinderen (exclusieve type),


2