17.1 DNA in je cellen
Elke celkern bevat 46 chromosomen. Iedere chromosoom bestaat uit DNA. Nucleotide is bouwsteen van DNA/MRA, deze bestaat uit een
stikstofgroep, fosfaatgroep en suiker groep. Een gen is een stukje DNA met informatie voor productie eiwitten, eiwitten spelen rol bij
erfelijke eigenschappen. Alle cellen hebben hetzelfde DNA maar door functie verschillende genen actief.
Nucleotide Eerste c-atoom van deoxyribose vormt binding
j
e u
c 6 met stikstofbase. Vijfde c-atoom met de
Fosfaat suiker stikstof waterstofbruggen fosfaatgroep. Elke nucleotide is met de
fosfaatgroep gebonden dan derde van c-atoom
a deoxyribose.
on A= adenine T= thymine (2 h-bruggen)
C= cytosine G= guanine ( 3 h-bruggen)
Histonen: eiwitten in chromatinedraad. Verstevigt en beschermt de dna-moleculen bij
eukaryoten in de cel.
Nucleosoom: geheel van 8 histonen en het eromheen gerolde DNA (146 nucleotides)
5' einde 3' einde
3'-hydroxylgroep
iii Ï É
5'-fosfaatgroep
Genen die coderen Voor eiwitten beslaan slecht 1.5-2% van s
totale DNA. Het niet-coderende DNA produceert rRNA of tRNA
IgnyÏÏ
of regelt aan-en uitschakelen van genen in coderend DNA.
j
o
Repetitive DNA: herhalingen van series nucleotiden
É0 o
5'-fosfaatgroep
3'-hydroxylgroep
STR = short tandem repeats (2-10 nucleotiden)
Ë
3' einde 5' einde
Mitochondriaal DNA (mtDNA) is cirkelvormig
• liggen 37 genen op: 22 voor tRNA, 2 coderen voor rRNA, 13 coderen voor eiwitten
Veel hebben functie in oxidatieve fosforilering. Veel kans op schade van mtDNA door reactieve zuurstofmoleculen
Telomeren
Aan einde chromosomen is chromatinedraad sterk gespiraliseerd. Telomeer
wordt per celdeling korter. Enzym telomerase herstelt het chromosoomeind en
verlengd chromosoom tot oorspronkelijke lengte.
Liggen geen genen ihre
Niet coderend dna regelt activiteit van genen
, 17.2 DNA kopieren
Celcyclus
G1: celgroei Mitose
S: verdubbeling DNA Uit 1 moedercel ontstaan 2 dochtercellen.de twee dochtercellen
G2: productie eiwitten om verdeling DNA goed te laten verlopen hebben exact dezelfde erfelijke info als de moedercel.
M: cel verdeelt DNA in twee delen 2n → 2n + 2n
DNA replicatie 5
fase
In kernplasma bevinden rich vrije nucleotiden: dATP, dTTP, dGTP, dCTP
Bestaan uit: deoxyribose (d), stikstofbase (A,T,G,C), drie fosfaatgroepen (TP)
Nucleotide kunnen dan elkaar gekoppeld worden. Benodigde energie komt vrij van afsplitsing fosfaatgroepen.
Begin: bij replicatiestartpunt
• Helicase: Verbreekt in beide richtingen de waterstofbruggen tussen de basen
• De twee strengen gaan uit elkaar -> replicatiebel
• DNA-polymerase: leest dna-streng af en bindt aan elke vrijgekomen stikstofbase een complementaire vrije nucleotide
• Aflezen gaat altijd van 3' uiteinde naar het 5' uiteinde. En gebeurt langs beide dna strengen
• Leidende streng kan in 1x gesynthetiseerd worden
• Volgende streng steeds in stukjes gesynthetiseerd (okazaki-fragmenten). Aan elkaar geplakt door enzym DNA-ligase
• Inbouwen gebeurt altijd van 5' uiteinde naar 3' uiteinde
• Als een complementaire keten is gevormd neemt DNA weer helix structuur aan
Enzymen
Helicase: enzym dat ketens splits, verbreekt waterstofbruggen tussen 2 strengen
DNA-polymerase: verdubbelt het DNA door aan elke base de complementaire base te plakken
DNA-ligase: verbindt de losse okazaki fragmenten aan elkaar
Primase: geeft aan waar DNA-polymerase het dna van lagging strand kan verdubbelen
Elke celkern bevat 46 chromosomen. Iedere chromosoom bestaat uit DNA. Nucleotide is bouwsteen van DNA/MRA, deze bestaat uit een
stikstofgroep, fosfaatgroep en suiker groep. Een gen is een stukje DNA met informatie voor productie eiwitten, eiwitten spelen rol bij
erfelijke eigenschappen. Alle cellen hebben hetzelfde DNA maar door functie verschillende genen actief.
Nucleotide Eerste c-atoom van deoxyribose vormt binding
j
e u
c 6 met stikstofbase. Vijfde c-atoom met de
Fosfaat suiker stikstof waterstofbruggen fosfaatgroep. Elke nucleotide is met de
fosfaatgroep gebonden dan derde van c-atoom
a deoxyribose.
on A= adenine T= thymine (2 h-bruggen)
C= cytosine G= guanine ( 3 h-bruggen)
Histonen: eiwitten in chromatinedraad. Verstevigt en beschermt de dna-moleculen bij
eukaryoten in de cel.
Nucleosoom: geheel van 8 histonen en het eromheen gerolde DNA (146 nucleotides)
5' einde 3' einde
3'-hydroxylgroep
iii Ï É
5'-fosfaatgroep
Genen die coderen Voor eiwitten beslaan slecht 1.5-2% van s
totale DNA. Het niet-coderende DNA produceert rRNA of tRNA
IgnyÏÏ
of regelt aan-en uitschakelen van genen in coderend DNA.
j
o
Repetitive DNA: herhalingen van series nucleotiden
É0 o
5'-fosfaatgroep
3'-hydroxylgroep
STR = short tandem repeats (2-10 nucleotiden)
Ë
3' einde 5' einde
Mitochondriaal DNA (mtDNA) is cirkelvormig
• liggen 37 genen op: 22 voor tRNA, 2 coderen voor rRNA, 13 coderen voor eiwitten
Veel hebben functie in oxidatieve fosforilering. Veel kans op schade van mtDNA door reactieve zuurstofmoleculen
Telomeren
Aan einde chromosomen is chromatinedraad sterk gespiraliseerd. Telomeer
wordt per celdeling korter. Enzym telomerase herstelt het chromosoomeind en
verlengd chromosoom tot oorspronkelijke lengte.
Liggen geen genen ihre
Niet coderend dna regelt activiteit van genen
, 17.2 DNA kopieren
Celcyclus
G1: celgroei Mitose
S: verdubbeling DNA Uit 1 moedercel ontstaan 2 dochtercellen.de twee dochtercellen
G2: productie eiwitten om verdeling DNA goed te laten verlopen hebben exact dezelfde erfelijke info als de moedercel.
M: cel verdeelt DNA in twee delen 2n → 2n + 2n
DNA replicatie 5
fase
In kernplasma bevinden rich vrije nucleotiden: dATP, dTTP, dGTP, dCTP
Bestaan uit: deoxyribose (d), stikstofbase (A,T,G,C), drie fosfaatgroepen (TP)
Nucleotide kunnen dan elkaar gekoppeld worden. Benodigde energie komt vrij van afsplitsing fosfaatgroepen.
Begin: bij replicatiestartpunt
• Helicase: Verbreekt in beide richtingen de waterstofbruggen tussen de basen
• De twee strengen gaan uit elkaar -> replicatiebel
• DNA-polymerase: leest dna-streng af en bindt aan elke vrijgekomen stikstofbase een complementaire vrije nucleotide
• Aflezen gaat altijd van 3' uiteinde naar het 5' uiteinde. En gebeurt langs beide dna strengen
• Leidende streng kan in 1x gesynthetiseerd worden
• Volgende streng steeds in stukjes gesynthetiseerd (okazaki-fragmenten). Aan elkaar geplakt door enzym DNA-ligase
• Inbouwen gebeurt altijd van 5' uiteinde naar 3' uiteinde
• Als een complementaire keten is gevormd neemt DNA weer helix structuur aan
Enzymen
Helicase: enzym dat ketens splits, verbreekt waterstofbruggen tussen 2 strengen
DNA-polymerase: verdubbelt het DNA door aan elke base de complementaire base te plakken
DNA-ligase: verbindt de losse okazaki fragmenten aan elkaar
Primase: geeft aan waar DNA-polymerase het dna van lagging strand kan verdubbelen
