Samenvatting Inleiding pedagogische wetenschappen (Litratuur + hoorcolleges) (UVA DEELTENTAMEN 1)

INLEIDING PEDAGOGISCHE WETENSCHAPPEN (DEEL 1)

COLLEGE 1

WAT IS PEDAGOGISCHE WETENSCHAP?

Pedagogiek als brede discipline
 Van normele ontwikkeling (gezinspedagogiek) tot verstoorde ontwikkeling
(orthopedagogiek, neuropedagogiek)
 Multidisciplinair: bio + psycho + sociale model
 4 leefmilieus: gezin + school + community + internet
 Bronfenbrenner: micro + meso + exo + macro


Twee dimensies van pedagogiek
Empirische-analytische
 Feit
 Beschrijvend
 Methodisch
 Onafhankelijk v persoon
 Deskundige

Normatief
 Mening
 Subjectief
 Persoonlijk




Descriptief  beschrijvend
Normatief  hoe iets hoort/moet zijn
Exploratief  verkennend

Rollen die pedagogiek spelen bij de door binnenlands bestuur en de inspecties geschetste
problemen in de jeugdhulp
 Verhelderen welke waarden en doelen wie belangrijk vindt voor de jeugd
 Aangeven in hoeverre interventies ontwikkeling beïnvloeden
 De kosten en baten van beleidskeuzes verhelderen

Definities van pedagogische wetenschappen (Gunning, Langeveld, IJzendoorn)

,  Beschrijven van de pedagogische praktijk en het verbeteren van de pedagogische
praktijk.
Kenmerken voor de empirische-analytische pedagogiek
 Het toetsen van ideeën aan de realiteit, systematiek en navolgbaarheid

COLLEGE 2

Pedagogiek (kind leiden)
 Wetenschappelijke studie manier waarop volwassenen kinderen groot brengen met een
bepaald doel.

Kindbeelden  algemene opvattingen over wat fundamentele kenmerken van (alle) kinderen
zijn.

Ontwikkeling kindbeelden

1530
 ERASMUS had een boek geschreven met regels over hoe kinderen zich zouden
moeten gedragen, omdat hij vond dat destijds veel kinderen waren die zich slecht
gedroegen. (dit boek is gebaseerd op een bepaald kindbeeld)
1762
 ROUSSOU “kinderen zijn van nature in staat om zich goed te ontwikkelen en om
vaardigheden aan te leren & kennis op te doen (dingen ervaren door het te doen)

1915
 VAN HULST “zijn egoïstisch, zijn lustig > kinderen moeten hun behoeftes en lusten
beheersen”

1952
 BOBWLY Kinderen hebben veiligheid nodig om zich goed te kunnen ontwikkelen.
Dus hier zie je dat er bepaalde voorwaarden gebonden zijn aan de kindertijd om te
zorgen dat de ontwikkeling en de functionering op latere leeftijd ook goed gaat
verlopen.
 Er heerst een idee dat de kindertijd een unieke fase was in het mensen leven waarin
de grondslag werd gelegd voor de ontwikkeling op latere leeftijd Sensitieve
opvoeding  inschatten van het kind nodig heeft en dit bieden)

Kindbeelden
Opvattingen over kinderen die…
 Vaak impliciet zijn
 Belangrijke karakteristieken van kinderen bevatten
 Onderscheid aanduiden met volwassen
 Theorieën over kinderen begrenzen en zo opvoedingen en onderwijs sturen en
veranderlijk zijn (historisch en cultureel)


Het angstaanjagend kind (Brinkgreve, 2005)
 Monsterachtige kinderen (vies, onaangepast, onhandelbaar, bedreigend)
VS: onschuldig kind (zuiver, spontaan, onbedorven)
Opvoedingsdoel  wildheid temmen, beschaving bijbrengen
Opvoeding  strenge straffen en regels

Verwend/aanbeden vs verwaarloosd
Te snel groot worden vs laat volwassen worden
Gewenst: Liefde en discipline bieden

, Het mondige kind (Wijers, 2005)
 16e eeuw tot jaren 1950 intellectuele en morele zelfstandigheid.
 Jaren 60: “iemand die de maatschappij tegenwerken”

Opvoedingsdoel LAGEVELD  kind mondig maken, in staat stellen tot bekaam en moreel
betrouwbaar deelnemen aan de samenleving en zelfvorming
Opvoedingsdoel ADORNO  opvoeden tot tegenspraak en verzet, bewust maken dat
mensen voortdurend bedrogen worden.
Opvoeding  helpen, begeleiden en leiden op weg naar mondigheid

Tegenstrijdigheid
 Mondigheid als opvoedingsdoel
 Mondigheid als gegeven (jeugdrecht, zelfstandige consumenten)
 Opvoeden niet nodig/mogelijk
Gewenst: mondigheid moet worden aangeleerd en geoefend, beschermen tegen te grote
verantwoordelijkheid, sturen en begeleiden.

Factoren van in vloed zijn op de ontwikkeling van kindbeelden
 Maatschappelijke ontwikkeling
 Economische omstandigheden
 Bredere cultuur
 Gezinsgrootte
 Samenstelling gezinnen

Individualistisch versus collectivistische culturen

Individualistisch
 Focus: individu
 Opvoedingsdoel: autonomie en individuele prestaties
 Opvoedingsstijl: distale interacties

Collectivistische
 Focus: groep
 Opvoedingsdoel: gehoorzaamheid en respect
 Opvoedingsstijl: proximale interacties

 Maar ook mengvormen door migratie en verwesterlijking

Overeenkomsten en verschillen tussen culturen (Mesman, 2016)
 Universeel: belang sensitiviteit en gehechtheid
 Uiting gehechtsheidsgedrag kunnen verschillen per cultuur
 Cultuur afhankelijk: grenzen stellen en disciplineren en impact fysieke discipline
 Autoritaire (weinig liefde en streng regels) vs autoritatieve (liefde en regels)
opvoedingsstijl
 Cultuur-afhankelijk: leren door imitatie vs formeel onderwijs.
De development niche
 De materiele en sociale kenmerken van de omgeving
 De ideeën die ouders hebben over opvoeding en ontwikkeling
 Het opvoedgedrag van de ouders

De terugkeer van het angstaanjagend kind

“Sinds de late middeleeuwen heerst er een verheerlijking van de kinderlijke staat in termen
van primitivisme en irrationaliteit. Het onnozele kind is bij de geboorte zuiver, onbezoedeld,
spontaan en natuurlijk. Pas bij de puberteit begint daar de klad in te komen, en dan glijdt het