Kritisch redeneren
Hoofdstuk 1 – Ruziën of discussiëren
Wanneer je het niet met elkaar eens bent, dan staan je drie opties ter
beschikking: je loopt van de ander weg, je maakt ruzie of je probeert de ander te
overtuigen van jouw eigen standpunt. De laatste optie geeft je het meest de kans
gelijk te krijgen.
Als regel wordt aangehouden dat alles ter discussie mag worden gesteld. Geen
enkel standpunt is boven twijfel verheven. Wanneer je ervan uitgaat dat je alles
mag beweren, geldt vervolgens wel de regel ‘wie beweert, moet bewijzen’.
Degene die het standpunt naar voren brengt noemen we de proponent, degene
die het standpunt in twijfel trekt noemen we de opponent.
Iedereen heeft het recht om elke mening uit te dagen. Het recht om uit te dagen
heeft betrekking op:
- Het testen van de steekhoudendheid van meningen
- Het beoordelen van argumenten op hun toetsbaarheid
- Het beoordelen van redeneringen op hun geldigheid
- Het in twijfel trekken van standpunten
Het is nodig onderscheid te maken tussen mensen en meningen. Respect voor
ieder mens is belangrijk. Dat houdt in dat we de ander die het niet met ons eens
is niet zullen bedreigen of fysiek te lijf gaan. Respect voor ieders mening is niet
houdbaar.
Er zijn twee manieren om te beletten dat iemand een mening naar voren brengt
of zijn twijfel wereldkundig maakt. Eén manier is om een standpunt taboe te
verklaren. Een andere is om te dreigen met geweld of aanverwante
onaangename gevolgen.
Wanneer iemand in een discussie het standpunt taboe verklaart, kun je deze
tegenstander erop wijzen dat er geen sprake is van een open en kritische
discussie als je bepaalde vragen niet mag stellen of als je geen gevoelige
onderwerpen kunt bespreken.
Een taboeverklaring van een onderwerp kan gezien worden als een aantasting
van de vrijheid van meningsuiting en maakt dat er niet kan worden gezocht naar
een oplossing voor het probleem in de discussie.
Het ad baculum, ofwel het dreigen met geweld of een sanctie, is een effectieve
methode om te verhinderen dat een standpunt naar voren wordt gebracht. Deze
methode kan niet worden toegepast in een kritische discussie die tot doel heeft
om een verschil van mening op te lossen.
De persoonlijke aanval heeft als belangrijk kenmerk dat er geen onderscheid
wordt gemaakt tussen de persoon en de stelling die de persoon naar voren
brengt. De persoonlijke aanval, ofwel de ad hominem, is een argumentatie
gericht tegen de persoon in plaats van tegen diens stelling of argumentatie. Je
kunt de ad hominem gebruiken als redelijk argument, maar ook als discussietruc
of afleidingsmanoeuvre van het eigenlijke onderwerp. Het is tekenend voor een
ad hominem discussietruc dat deze zich openbaart als een poging om het uiten
van kritiek te belemmeren of een poging om de verdediging van een stelling te
belemmeren door alleen de persoon in kwestie aan te vallen.
Hoofdstuk 1 – Ruziën of discussiëren
Wanneer je het niet met elkaar eens bent, dan staan je drie opties ter
beschikking: je loopt van de ander weg, je maakt ruzie of je probeert de ander te
overtuigen van jouw eigen standpunt. De laatste optie geeft je het meest de kans
gelijk te krijgen.
Als regel wordt aangehouden dat alles ter discussie mag worden gesteld. Geen
enkel standpunt is boven twijfel verheven. Wanneer je ervan uitgaat dat je alles
mag beweren, geldt vervolgens wel de regel ‘wie beweert, moet bewijzen’.
Degene die het standpunt naar voren brengt noemen we de proponent, degene
die het standpunt in twijfel trekt noemen we de opponent.
Iedereen heeft het recht om elke mening uit te dagen. Het recht om uit te dagen
heeft betrekking op:
- Het testen van de steekhoudendheid van meningen
- Het beoordelen van argumenten op hun toetsbaarheid
- Het beoordelen van redeneringen op hun geldigheid
- Het in twijfel trekken van standpunten
Het is nodig onderscheid te maken tussen mensen en meningen. Respect voor
ieder mens is belangrijk. Dat houdt in dat we de ander die het niet met ons eens
is niet zullen bedreigen of fysiek te lijf gaan. Respect voor ieders mening is niet
houdbaar.
Er zijn twee manieren om te beletten dat iemand een mening naar voren brengt
of zijn twijfel wereldkundig maakt. Eén manier is om een standpunt taboe te
verklaren. Een andere is om te dreigen met geweld of aanverwante
onaangename gevolgen.
Wanneer iemand in een discussie het standpunt taboe verklaart, kun je deze
tegenstander erop wijzen dat er geen sprake is van een open en kritische
discussie als je bepaalde vragen niet mag stellen of als je geen gevoelige
onderwerpen kunt bespreken.
Een taboeverklaring van een onderwerp kan gezien worden als een aantasting
van de vrijheid van meningsuiting en maakt dat er niet kan worden gezocht naar
een oplossing voor het probleem in de discussie.
Het ad baculum, ofwel het dreigen met geweld of een sanctie, is een effectieve
methode om te verhinderen dat een standpunt naar voren wordt gebracht. Deze
methode kan niet worden toegepast in een kritische discussie die tot doel heeft
om een verschil van mening op te lossen.
De persoonlijke aanval heeft als belangrijk kenmerk dat er geen onderscheid
wordt gemaakt tussen de persoon en de stelling die de persoon naar voren
brengt. De persoonlijke aanval, ofwel de ad hominem, is een argumentatie
gericht tegen de persoon in plaats van tegen diens stelling of argumentatie. Je
kunt de ad hominem gebruiken als redelijk argument, maar ook als discussietruc
of afleidingsmanoeuvre van het eigenlijke onderwerp. Het is tekenend voor een
ad hominem discussietruc dat deze zich openbaart als een poging om het uiten
van kritiek te belemmeren of een poging om de verdediging van een stelling te
belemmeren door alleen de persoon in kwestie aan te vallen.
