Samenvatting hoofdstuk 3 gaswisseling en uitscheiding van biologie voor jou

Biologie – H3 samenvatting
Paragraaf 1
Het ademhalingsstelsel bestaat uit de longen en de luchtwegen. Het lichaam neemt hiermee
gassen op en staat ze af. Dit is de gaswisseling.

De neusholte is bekleed met neusslijmvlies. De buitenste laag cellen van dit slijmvlies bestaat uit
trilhaarepitheel. In het trilhaarepitheel komen slijmproducerende cellen en trilhaarcellen voor.
De neusharen houden grote stofdeeltjes tegen en kleine stofdeeltjes en ziekteverwekkers blijven
aan het neusslijmvlies kleven. Bewegingen van de trilharen brengt het slijm naar de keelholte
waar het wordt doorgeslikt. De neusholte is door nauwe openingen verbonden met holten in de
schedelbeenderen (bijholten). De bijholten zijn ook bekleed met slijmvlies dat bij wordt afgevoerd
via de neusholte. Bij verkoudheid zwelt het neus en bijholteslijmvlies op waardoor de uitgangen
van de bijholten worden afgesloten. Het slijm hoopt zich dan op.

Tussen de keelholte en de luchtpijp zit het strottenhoofd. Hierin liggen de stembanden.
Dat zijn vliezen die gaan trillen als er lucht langs komt waardoor geluiden ontstaan.
De luchtpijp splits zich in 2 bronchiën, die zich weer vertakken in bronchiolen. Bij de
eerste 2 zitten er kraakbeenringen in de wand en bij de bronchiolen spierweefsel.
Hierdoor kunnen ze zich vernauwen of verwijden, wat de hoeveelheid lucht bij ademen
bepaald. Het spierweefsel wordt beïnvloed door het autonome zenuwstelsel en
hormonen. Door adrenaline worden de bronchiolen verwijd. De binnenwand van de luchtpijp,
bronchiën en bronchiolen is bekleed met slijmvlies, met als buitenste laag trilhaarepitheel. Aan de
uiteinden van de bronchiolen zitten de longblaasjes (alveoli). Die hebben een wand van 1 cellaag
dik en is aan de binnenkant bedekt met alveolair vocht. Om de blaasjes zitten de longhaarvaten.

Vanuit de lucht in de longblaasjes (alveolaire lucht) lost zuurstof op in het alveolaire vocht. Dan
vindt er diffusie plaats naar het bloed. Dit wordt veroorzaakt door het verschil in zuurstofspanning
(pO2) tussen het vocht en bloedplasma. Door het verschil in koolstofdioxidespanning (pCO 2) vindt
diffusie plaats van het bloedplasma naar het alveolaire vocht en dan de alveolaire lucht.

Wet van Fick over de diffusiesnelheid: (ook in BINAS)
∆c
n=D∙ A ∙
∆x
n  diffusiesnelheid
D  diffusiecoëfficiënt
A  diffusieoppervlak
c  concentratie verschil of drukverschil
x  diffusieafstand


Zuurstof wordt in het bloed gebonden aan hemoglobine (Hb), in rode bloedcellen. Hemoglobine
bestaat uit globine en 4 heemgroepen, die elk een ijzeratoom hebben. Elk ijzeratoom kan een
zuurstof binden waardoor oxyhemoglobine ontstaat. Dit is een evenwichtsreactie door de 2
histidine-aminozuurzijketens bij iedere heemgroep. Als alle hemoglobine is omgezet in
oxyhemoglobine noemen we de hemoglobine verzadigd. Het bloed is dan
lichtrood.

De zuurstof die vanuit de longblaasjes het bloedplasma in diffundeert, wordt meteen gebonden
aan hemoglobine waardoor het verschil in zuurstofspanning blijft bestaan en de diffusie door kan
gaan. Als de hemoglobine verzadigd is, kan de zuurstofspanning van het bloed en alveolaire vocht
gelijk worden. Als de zuurstofspanning laag is, zoals in haarvaten, wordt oxyhemoglobine omgezet
in hemoglobine en zuurstof. De vrijgekomen zuurstof diffundeert de cellen in.
De hoeveelheid vrijgekomen zuurstof is afhankelijk van de pO 2 in het weefsel, dat afhankelijk is
van de activiteit van de cellen. In een actief weefsel is een lager pO 2.