Biologie H11.1 het hart
Het hart is een holle spier met een linker- en rechterhelft die volledig van elkaar
gescheiden zijn. Het slagvolume: de hoeveelheid bloed die per hartslag een
hartkamer verlaat. De linkerharthelft pompt zuurstofrijk bloed naar de weefsels en
organen, de rechterharthelft pompt zuurstofarm bloed naar de longen. Het
hartminuutvolume (hartslagfrequentie x slagvolume) geeft aan hoeveel bloed er
per minuut het lichaam rondgaat.
Een AED bestaat uit een microprocessor met een accu die via elektroden op het
lichaam van iemand de samentrekkingen van het hart registreert. Bij defibrilleren,
onregelmatigheden in de hartslag, geeft de AED een stroomstoot af, waardoor het
hart heel kort stopt met pompen. Bij een hartinfarct is er een vernauwing in de
kransslagader die de hartspier van bloed voorziet en daardoor krijgt een deel van
de hartspier onvoldoende zuurstof.
Een hartslag begint bij de boezems. Via de boezems loopt het bloed de kamers in.
Een groep speciale spiercellen in de wand van de rechterboezem, de sinusknoop,
geeft een elektrische prikkel af. De sinusknoop is het begin van het
prikkelgeleidingssysteem van het hart. Dit systeem leidt de elektrische prikkel naar
een tweede groep speciale cellen in de wand tussen beide boezems, de AV-knoop.
Vandaar leiden andere spiervezels de prikkel naar de onderkant van de kamers. Van
de elektrische activiteit die ontstaat door het samentrekken en ontspannen van de
hartspier wordt een ecg (elektrocardiogram, Binas 84D2) gemaakt.
De kransslagaders zijn de eerste zijtakken van de aorta, de grote
lichaamsslagader. Kransaders voeren het zuurstofarme bloed rechtstreeks af naar
de rechterboezem. Een kransslagader kan vernauwd raken door vetachtige stoffen,
bijvoorbeeld cholesterol, die een plaque vormen aan de binnenkant van het
bloedvat. Een dotterbehandeling kan een vernauwde kransslagader weer wijder
maken. De arts kan evt een metalen steunkousje of stent in de slagader plaatsen om
het bloedvat voortaan open te houden. Als dit niet lukt -> bypassoperatie.
Het bloed in de holle aders is zuurstofarm en bevat veel CO2. Het bloed stroomt
via de rechterboezem de rechterkamer in: de vulfase. Tussen de boezem en de
kamer bevinden zich de hartkleppen. Het samentrekken van de kamers is de
pompfase. De rechterkamer perst het bloed de longslagader in -> splitst in 2
takken, een voor de linker en een voor de rechterlong. In de longen geeft het bloed
CO2 af en neemt het O2 op. Longaders voeren het O2-rijke bloed terug naar de
linkerboezem van het hart. Via de hartkleppen van de linkerharthelft gaat het bloed
naar de linkerkamer, van waaruit de linkerkamer het de aorta inpompt.
In de vulfase staan de hartkleppen open en zijn de slagaderkleppen dicht. Door het
samentrekken van de kamers bij de pompfase neemt de druk in de kamers toe. De
hartkleppen sluiten en de slagaderkleppen gaan open. In de ontspanningsfase
neemt de druk in de kamers af. De slagaderkleppen sluiten en de hartkleppen gaan
weer open. De vulfase start weer opnieuw.
, 11.2 transportvaten
Het bloed neemt O2 op en geeft CO2 af: gaswisseling. De weg van het bloed, van
de rechterharthelft via de longen naar de linkerharthelft, heet de kleine
bloedsomloop.
De weg die het bloed aflegt van de linkerharthelft, via de organen naar de
rechterharthelft, heet de grote bloedsomloop.
Bloed vervoert ook hormonen en afvalstoffen. Het type bloedsomloop, waarbij het
bloed tijdens 1 rondgang 2x het hart passeert, heet een dubbele bloedsomloop.
de bloedvaten die bloed van het hart afvoeren naar de organen heten slagaders. De
wanden van slagaders bestaan uit 3 lagen: een dunne binnenlaag van dekweefsel,
een dikke middenlaag van glad spierweefsel en een buitenlaag van bindweefsel.
Slagaders vertakken in steeds dunnere slagaders en uiteindelijk in haarvaten. De
bloedvaten die bloed terugvoeren naar het hart heten aders. De meeste aders
hebben kleppen die voorkomen dat het bloed terug kan stromen naar het orgaan.
Het grondplasma in plantencellen beweegt voortdurend: plasmastroming. Planten
beschikken over 2 typen transportvaten: houtvaten en bastvaten.
- Houtvaten: vervoeren water en mineralen uit de bodem via de wortels en de
stengel omhoog naar de bladeren.
- Bastvaten: vormen lange transportkanalen, ze vervoeren andere organische
stoffen naar andere delen van de plant, zoals bladknoppen.
Bladeren en stengels verliezen water door verdamping via huidmondjes.
Mycorrhiza: een symbiose van schimmel en plant.
De route van het water in de wortel loopt via de celwanden en het grondplasma
van de cellen van de schors richting de centrale cilinder van een wortel. Daarna
passeert het water de endodermis, een soort binnenmuurtje van speciale cellen. De
cellen hiervan zijn onderling waterdicht verbonden door kurkbandjes (Binas 91B).
Worteldruk ontstaat doordat de endodermiscellen via actief transport mineralen
opnemen en afgeven aan de houtvaten in de centrale cilinder.
De suikers gaan naar de bastvaten in de nerf (Binas 91A) van het blad door actief
transport. Water volgt door osmose. Boven/onderdruk -> drukverschil tussen
begin en eind van de bastvaten.
Het hart is een holle spier met een linker- en rechterhelft die volledig van elkaar
gescheiden zijn. Het slagvolume: de hoeveelheid bloed die per hartslag een
hartkamer verlaat. De linkerharthelft pompt zuurstofrijk bloed naar de weefsels en
organen, de rechterharthelft pompt zuurstofarm bloed naar de longen. Het
hartminuutvolume (hartslagfrequentie x slagvolume) geeft aan hoeveel bloed er
per minuut het lichaam rondgaat.
Een AED bestaat uit een microprocessor met een accu die via elektroden op het
lichaam van iemand de samentrekkingen van het hart registreert. Bij defibrilleren,
onregelmatigheden in de hartslag, geeft de AED een stroomstoot af, waardoor het
hart heel kort stopt met pompen. Bij een hartinfarct is er een vernauwing in de
kransslagader die de hartspier van bloed voorziet en daardoor krijgt een deel van
de hartspier onvoldoende zuurstof.
Een hartslag begint bij de boezems. Via de boezems loopt het bloed de kamers in.
Een groep speciale spiercellen in de wand van de rechterboezem, de sinusknoop,
geeft een elektrische prikkel af. De sinusknoop is het begin van het
prikkelgeleidingssysteem van het hart. Dit systeem leidt de elektrische prikkel naar
een tweede groep speciale cellen in de wand tussen beide boezems, de AV-knoop.
Vandaar leiden andere spiervezels de prikkel naar de onderkant van de kamers. Van
de elektrische activiteit die ontstaat door het samentrekken en ontspannen van de
hartspier wordt een ecg (elektrocardiogram, Binas 84D2) gemaakt.
De kransslagaders zijn de eerste zijtakken van de aorta, de grote
lichaamsslagader. Kransaders voeren het zuurstofarme bloed rechtstreeks af naar
de rechterboezem. Een kransslagader kan vernauwd raken door vetachtige stoffen,
bijvoorbeeld cholesterol, die een plaque vormen aan de binnenkant van het
bloedvat. Een dotterbehandeling kan een vernauwde kransslagader weer wijder
maken. De arts kan evt een metalen steunkousje of stent in de slagader plaatsen om
het bloedvat voortaan open te houden. Als dit niet lukt -> bypassoperatie.
Het bloed in de holle aders is zuurstofarm en bevat veel CO2. Het bloed stroomt
via de rechterboezem de rechterkamer in: de vulfase. Tussen de boezem en de
kamer bevinden zich de hartkleppen. Het samentrekken van de kamers is de
pompfase. De rechterkamer perst het bloed de longslagader in -> splitst in 2
takken, een voor de linker en een voor de rechterlong. In de longen geeft het bloed
CO2 af en neemt het O2 op. Longaders voeren het O2-rijke bloed terug naar de
linkerboezem van het hart. Via de hartkleppen van de linkerharthelft gaat het bloed
naar de linkerkamer, van waaruit de linkerkamer het de aorta inpompt.
In de vulfase staan de hartkleppen open en zijn de slagaderkleppen dicht. Door het
samentrekken van de kamers bij de pompfase neemt de druk in de kamers toe. De
hartkleppen sluiten en de slagaderkleppen gaan open. In de ontspanningsfase
neemt de druk in de kamers af. De slagaderkleppen sluiten en de hartkleppen gaan
weer open. De vulfase start weer opnieuw.
, 11.2 transportvaten
Het bloed neemt O2 op en geeft CO2 af: gaswisseling. De weg van het bloed, van
de rechterharthelft via de longen naar de linkerharthelft, heet de kleine
bloedsomloop.
De weg die het bloed aflegt van de linkerharthelft, via de organen naar de
rechterharthelft, heet de grote bloedsomloop.
Bloed vervoert ook hormonen en afvalstoffen. Het type bloedsomloop, waarbij het
bloed tijdens 1 rondgang 2x het hart passeert, heet een dubbele bloedsomloop.
de bloedvaten die bloed van het hart afvoeren naar de organen heten slagaders. De
wanden van slagaders bestaan uit 3 lagen: een dunne binnenlaag van dekweefsel,
een dikke middenlaag van glad spierweefsel en een buitenlaag van bindweefsel.
Slagaders vertakken in steeds dunnere slagaders en uiteindelijk in haarvaten. De
bloedvaten die bloed terugvoeren naar het hart heten aders. De meeste aders
hebben kleppen die voorkomen dat het bloed terug kan stromen naar het orgaan.
Het grondplasma in plantencellen beweegt voortdurend: plasmastroming. Planten
beschikken over 2 typen transportvaten: houtvaten en bastvaten.
- Houtvaten: vervoeren water en mineralen uit de bodem via de wortels en de
stengel omhoog naar de bladeren.
- Bastvaten: vormen lange transportkanalen, ze vervoeren andere organische
stoffen naar andere delen van de plant, zoals bladknoppen.
Bladeren en stengels verliezen water door verdamping via huidmondjes.
Mycorrhiza: een symbiose van schimmel en plant.
De route van het water in de wortel loopt via de celwanden en het grondplasma
van de cellen van de schors richting de centrale cilinder van een wortel. Daarna
passeert het water de endodermis, een soort binnenmuurtje van speciale cellen. De
cellen hiervan zijn onderling waterdicht verbonden door kurkbandjes (Binas 91B).
Worteldruk ontstaat doordat de endodermiscellen via actief transport mineralen
opnemen en afgeven aan de houtvaten in de centrale cilinder.
De suikers gaan naar de bastvaten in de nerf (Binas 91A) van het blad door actief
transport. Water volgt door osmose. Boven/onderdruk -> drukverschil tussen
begin en eind van de bastvaten.
