College 1: Ondersteuning en opvoeding van mensen met een
(zeer ernstige) verstandelijke (en meervoudige) beperking.
Visie (veranderingen): Hoe je kijkt naar deze mensen is bepalend voor de taal die je
gebruikt, idee over de plek in de maatschappij en idee over ‘wat goede ondersteuning’ is.
Defectvisie (1e helft 19e eeuw):
- Medisch model
- Status: patiënt/zwakzinnige
- Wonen: speciale instituten
- Maatschappelijk: segregatie (mensen met
VB wonen dicht of bij elkaar)
- Doel: goed verzorgen
- Middel: verzorgen en verplegen
Ontwikkelingsvisie (2e helft 19e eeuw)
- Ontwikkelingsmodel
- Status: leerling/ mens met mogelijkheden
- Wonen: speciale voorzieningen in de samenleving
- Maatschappelijk: normalisatie
- Doel: zelfstandig/ normaal leven
- Middel: ontwikkelingsplan
,Huidige ondersteuningsvisie
- Burgerschapsparadigma, nadruk op beperkingen in de omgeving (iedereen heeft
dezelfde rechten én plichten, regie over eigen leven en kan volwaardig meedoen)
- Status: medemens/ burger
- Wonen: gewone voorziening in de samenleving (deïnstitutionalisatie!)
- Maatschappelijk: inclusie, integratie
- Doel: kwaliteit van bestaan, zelfbepaling
- Middel: ondersteuningsplan
Theorie/ visie
- Zelf determinatietheorie basisbehoeften: competentie, autonomie, verbondenheid.
- Capability benadering: Individueel welbevinden, eigen invulling van bestaan/ wat
vindt iemand waardevol? Wat heeft deze persoon nodig om zich goed te voelen?
Contextueel/ systemisch
- Naast vragen van persoon, ook vraag van gezin centraal zoals ‘’Hoe geven wij ons
kind een goed leven?’’ of ‘’Hoe houden wij ons als gezin staande?’’
Visieverandering
- Includeren van positief narratief gedrag in plaats van negatief.
In plaats van dat je kijkt naar welke negatieve invloeden het kind met een VB het gezin
geeft, kijk je naar de positieve invloeden die een kind met VB bijvoorbeeld aan het
welzijn van zijn ouders of broertjes/zusjes geeft.
Definitie
- Beperking in intellectueel functioneren
IQ < 70-75 punten
- Beperking in adaptief gedrag (voor je 22e jaar)
Afwijking op basis van gestandaardiseerde instrumenten voor adaptief gedrag
Adaptieve vaardigheden
- Conceptuele en communicatieve vaardigheden
- Sociaal- emotionele vaardigheden
- Praktische vaardigheden (ADL)
,Assumpties
- In de context
- Assessment houdt rekening met cultuur, context en (on) mogelijkheden
- Sterktes en zwaktes van een persoon
- Beschrijving persoon moet leiden tot profiel voor ondersteuning (beeldvorming)
- Ondersteuning moet leiden tot verbetering functioneren
Classificatie – subgroepen
- Mate van beperkingen
- Mate van ondersteuningsbehoeften
Belang van subgroepen/ afbakening
- Vanuit de vergoeding (daaronder zitten bepaalde ideeën vanuit de zorg)
- Inrichting van groepen/ woningen. Heterogene groepen of juist hetzelfde bij elkaar?
- Specialistische hulp (welke specialistische hulp voor welke groep?)
- Toepasbaarheid van instrumenten/ interventies
Terminologie/ indeling
- DSM-5: loslaten IQ grenzen
- Definitie LVG: IQ 50-85 en significante beperkingen in sociaal aanpassingsvermogen
- Ondersteuningsvisie: mate van ondersteuning nodig.
Mensen met (Z)EVMB
- Meerdere termen
- Moeilijk af te bakenen groep
IQ < 25
Motorische beperkingen
Veelal bijkomende problemen
- Heterogeniteit (verschillen van elkaar)
- Totaal afhankelijk van omgeving (maximaal gespecialiseerde ondersteuning).
, Prevalentie
- Schatting rond 0.85% in NL (2013: 142.000)
- Plusminus 74.000 (licht), 68.000 (ernstig); 10.000+3.000 (ZEVMB)
- 2,2 miljoen mensen zwakbegaafd (IQ 70-85), waarvan ongeveer 1,4 miljoen ernstige
problemen in sociale zelfredzaamheid (licht verstandelijke beperking) en dus
langdurige zorg
Oorzaken?
1. Onbekend!
2. Single gene en chromosomale syndromen
3. Metabole ziekten, erfelijke stofwisselingsziekte (PKU)
4. Oorzaken tijdens zwangerschap (Cytomegalovirus, Toxoplasmose, Syfilis, Rubella
virus)
5. Foetaal alcohol syndroom (FAS) etc.
6. Oorzaken rondom bevalling
7. Congenitale aandoening van centraal zenuwstelsel
Welke gezondheidsproblemen?
- Epilepsie
- Problemen met luchtwegen
- Veel zondevoeding
- Voedingsproblemen
- Auditieve beperkingen
- Visuele beperkingen
- Gebit
- Spiervergroeiingen, spasme
- Overgevoeligheid/ onder gevoeligheid
Waarom?
- Risico niet ontdekt en dus onbehandeld
- Gevolgen voor andere domeinen van bestaan/ functioneren
- Gedragsveranderingen
- Vroege detectie van belang
Wat weten we?
- Gezondheidsproblemen komen meer/ veel voor bij VB
- Prevalente cijfers heel divers
Vb.: prevalentie epilepsie 5.5% - 35%
- Levensverwachting gemiddeld 6-20 jaar lager
- Hoe ernstiger de mate van verstandelijke beperking, hoe lager de levensverwachting
- (syndroom) specifieke aandoeningen
(zeer ernstige) verstandelijke (en meervoudige) beperking.
Visie (veranderingen): Hoe je kijkt naar deze mensen is bepalend voor de taal die je
gebruikt, idee over de plek in de maatschappij en idee over ‘wat goede ondersteuning’ is.
Defectvisie (1e helft 19e eeuw):
- Medisch model
- Status: patiënt/zwakzinnige
- Wonen: speciale instituten
- Maatschappelijk: segregatie (mensen met
VB wonen dicht of bij elkaar)
- Doel: goed verzorgen
- Middel: verzorgen en verplegen
Ontwikkelingsvisie (2e helft 19e eeuw)
- Ontwikkelingsmodel
- Status: leerling/ mens met mogelijkheden
- Wonen: speciale voorzieningen in de samenleving
- Maatschappelijk: normalisatie
- Doel: zelfstandig/ normaal leven
- Middel: ontwikkelingsplan
,Huidige ondersteuningsvisie
- Burgerschapsparadigma, nadruk op beperkingen in de omgeving (iedereen heeft
dezelfde rechten én plichten, regie over eigen leven en kan volwaardig meedoen)
- Status: medemens/ burger
- Wonen: gewone voorziening in de samenleving (deïnstitutionalisatie!)
- Maatschappelijk: inclusie, integratie
- Doel: kwaliteit van bestaan, zelfbepaling
- Middel: ondersteuningsplan
Theorie/ visie
- Zelf determinatietheorie basisbehoeften: competentie, autonomie, verbondenheid.
- Capability benadering: Individueel welbevinden, eigen invulling van bestaan/ wat
vindt iemand waardevol? Wat heeft deze persoon nodig om zich goed te voelen?
Contextueel/ systemisch
- Naast vragen van persoon, ook vraag van gezin centraal zoals ‘’Hoe geven wij ons
kind een goed leven?’’ of ‘’Hoe houden wij ons als gezin staande?’’
Visieverandering
- Includeren van positief narratief gedrag in plaats van negatief.
In plaats van dat je kijkt naar welke negatieve invloeden het kind met een VB het gezin
geeft, kijk je naar de positieve invloeden die een kind met VB bijvoorbeeld aan het
welzijn van zijn ouders of broertjes/zusjes geeft.
Definitie
- Beperking in intellectueel functioneren
IQ < 70-75 punten
- Beperking in adaptief gedrag (voor je 22e jaar)
Afwijking op basis van gestandaardiseerde instrumenten voor adaptief gedrag
Adaptieve vaardigheden
- Conceptuele en communicatieve vaardigheden
- Sociaal- emotionele vaardigheden
- Praktische vaardigheden (ADL)
,Assumpties
- In de context
- Assessment houdt rekening met cultuur, context en (on) mogelijkheden
- Sterktes en zwaktes van een persoon
- Beschrijving persoon moet leiden tot profiel voor ondersteuning (beeldvorming)
- Ondersteuning moet leiden tot verbetering functioneren
Classificatie – subgroepen
- Mate van beperkingen
- Mate van ondersteuningsbehoeften
Belang van subgroepen/ afbakening
- Vanuit de vergoeding (daaronder zitten bepaalde ideeën vanuit de zorg)
- Inrichting van groepen/ woningen. Heterogene groepen of juist hetzelfde bij elkaar?
- Specialistische hulp (welke specialistische hulp voor welke groep?)
- Toepasbaarheid van instrumenten/ interventies
Terminologie/ indeling
- DSM-5: loslaten IQ grenzen
- Definitie LVG: IQ 50-85 en significante beperkingen in sociaal aanpassingsvermogen
- Ondersteuningsvisie: mate van ondersteuning nodig.
Mensen met (Z)EVMB
- Meerdere termen
- Moeilijk af te bakenen groep
IQ < 25
Motorische beperkingen
Veelal bijkomende problemen
- Heterogeniteit (verschillen van elkaar)
- Totaal afhankelijk van omgeving (maximaal gespecialiseerde ondersteuning).
, Prevalentie
- Schatting rond 0.85% in NL (2013: 142.000)
- Plusminus 74.000 (licht), 68.000 (ernstig); 10.000+3.000 (ZEVMB)
- 2,2 miljoen mensen zwakbegaafd (IQ 70-85), waarvan ongeveer 1,4 miljoen ernstige
problemen in sociale zelfredzaamheid (licht verstandelijke beperking) en dus
langdurige zorg
Oorzaken?
1. Onbekend!
2. Single gene en chromosomale syndromen
3. Metabole ziekten, erfelijke stofwisselingsziekte (PKU)
4. Oorzaken tijdens zwangerschap (Cytomegalovirus, Toxoplasmose, Syfilis, Rubella
virus)
5. Foetaal alcohol syndroom (FAS) etc.
6. Oorzaken rondom bevalling
7. Congenitale aandoening van centraal zenuwstelsel
Welke gezondheidsproblemen?
- Epilepsie
- Problemen met luchtwegen
- Veel zondevoeding
- Voedingsproblemen
- Auditieve beperkingen
- Visuele beperkingen
- Gebit
- Spiervergroeiingen, spasme
- Overgevoeligheid/ onder gevoeligheid
Waarom?
- Risico niet ontdekt en dus onbehandeld
- Gevolgen voor andere domeinen van bestaan/ functioneren
- Gedragsveranderingen
- Vroege detectie van belang
Wat weten we?
- Gezondheidsproblemen komen meer/ veel voor bij VB
- Prevalente cijfers heel divers
Vb.: prevalentie epilepsie 5.5% - 35%
- Levensverwachting gemiddeld 6-20 jaar lager
- Hoe ernstiger de mate van verstandelijke beperking, hoe lager de levensverwachting
- (syndroom) specifieke aandoeningen
