Wetenschapsfilosofie en Geschiedenis van het onderwijs en van de Onderwijswetenschappen - Samenvatting hoorcolleges

Wetenschapsfilosofie en Geschiedenis van het onderwijs en van de Onderwijswetenschappen -
Samenvatting

Inhoud
Wetenschapsfilosofie: hoorcollege 1......................................................................................................3
Wat is wetenschap?............................................................................................................................3
Wat is positivisme?.............................................................................................................................3
Wat is postpositivisme?......................................................................................................................4
Wetenschapsfilosofie: hoorcollege 2......................................................................................................6
Waardenneutraliteit...........................................................................................................................6
Is onderwijsonderzoek wetenschappelijke?.......................................................................................7
7 verschillen/overeenkomsten tussen literatuur- en onderwijsonderzoek........................................8
Wat is wetenschap?............................................................................................................................9
Wat is pseudowetenschap?................................................................................................................9
Nut v/d demarcatie (scheiding tussen wetenschap en pseudowetenschap)....................................10
Demarcatie criteria...........................................................................................................................10
Wetenschapsfilosofie: hoorcollege 3....................................................................................................12
Wetenschapsgeschiedenis: hoorcollege 4............................................................................................17
Vroege VS. Moderne maatschappij..................................................................................................17
Periodes in onderwijsgeschiedenis...................................................................................................17
Ontstaan van onderwijs....................................................................................................................17
Onderwijsgeschiedenis in Nederland...............................................................................................19
Wetenschapsgeschiedenis: hoorcollege 5............................................................................................21
Tijdlijn onderwijsgeschiedenis..........................................................................................................21
Kenmerken en personen 18e eeuw (‘Verlichting’)............................................................................21
Voorstellen voor verbetering, verandering in visie, NUT..................................................................22
Eerste schoolwet (1801, 1803, 1806 tot 1858).................................................................................22
Schoolstrijd.......................................................................................................................................24
De Mammoetwet.............................................................................................................................24
Wetenschapsgeschiedenis: hoorcollege 6............................................................................................26
Groei onderwijs door........................................................................................................................26
Scholen in Nederland (17e en 18e eeuw  voor alle wetten/beleid)...................................................27
Wetenschapsgeschiedenis: Hoorcollege 7...........................................................................................29
Oorsprong onderwijsonderzoek.......................................................................................................29
Rispens: 5 fasen................................................................................................................................30
De Jong: onderwijskunde; 4 fasen....................................................................................................31


1

, Brede disciplines...............................................................................................................................31
Wetenschapsgeschiedenis: Hoorcollege 8...........................................................................................33
Geschiedenis van het onderwijs (tijdlijn)..............................................................................................41




2

, Wetenschapsfilosofie: hoorcollege 1
Wat is wetenschap?
- Definitie:
Wetenschap pretendeert kennis te leveren die dichterbij de waarheid ligt en die
betrouwbaarder is, dan wat men met meer alledaagse middelen vergaard of ons uit
overlevering bekend is.
Wetenschap probeert op een vertrouwelijke manier naar de werkelijkheid te kijken.
o Feynman: ‘’Science is the belief in the ignorance of experts’’
- Wetenschappers zijn mensen
o Er speelt meer dan ‘’zoeken naar de waarheid’'  publicatie, fraude, consequenties,
etc.

Wat is positivisme?
- Opzoek naar de waarheid
o ‘’Context of justification’’: alles wat wij wetenschappelijk noemen vindt plaats in de
‘’context of justification’’  idee; toetsen; idee rechtvaardigen
o ‘’Context of discovery’’: ideeën komen tot stand
- Wetenschapstheorie:
o Voorafgaand aan wetenschap  kennis komt uit bronnen (traditie)
o Voorafgaand aan positivisme  gebrek aan vernieuwing door irrationele
argumenten
 Het ‘wezen’ v/d zaak (waar komt leven vandaan?)
 Religieuze discussies
o Wiener Kreis: tegenbeweging in de vorm v/e discussiegroep (kort, maar veel invloed)
- Positivisme
o Betekenis (oorspronkelijk): met wetenschap kun je (alle) problemen oplossen 
belangrijk dat er logica inzit
o In het begin was er; een toetsbaarheidseis
 Al het andere  onzin
 Geen rol voor ‘metafysica’ (alles buiten de natuurwetenschap) 
alles wat niet meteen waarneembaar is
o Probleem: het vinden v/e maatstaaf voor empirisch zinvolle uitspraken
o Verificatieprincipe:
Uitspraak is pas wetenschappelijk als deze te verifiëren is  leidt tot problemen
- Logisch positivisme: uiterste vorm van positivisme
o Verificatiebeginsel: uitspraak is pas wetenschappelijk als deze te verifiëren is
o Falsificatiebeginsel: als je v/e uitspraak moet zeggen dat deze niet waar is
(van tevoren is duidelijk wanneer een uitspraak wel/niet geldig is)
 Toepassing op psychologie: Skinner (Behaviorisme)
 Toepassing op onderwijskunde: CLT, constructivisme
- Falsificationisme
o Wetenschapstheorie bedacht door Karl Popper
o Betekenis: wetenschap ontwikkelt zich door het falsifiëren van fouten hypothesen
(dit is echter niet altijd het geval)
o Een uitspraak is zinvol, als het falsificeerbaar is
(als het mogelijk is om te zeggen dat die uitspraak niet waar is)

3