Hoofdstuk 1
Moraal heeft te maken met de waarden die wij in ons leven nastreven, het heeft te maken met de
kwaliteit van ons leven. De ethiek houdt zich bezig met de bestudering van het morele, die
uitspraken doet over waarden en normen.
Moraal heeft te maken met keuzes in ons leven. Zonder moraal heeft ons leven geen zin, geen
betekenis.
Moraal heeft betrekking op opvattingen, oordelen en beslissingen van waaruit wij handelen en
uitdrukken wat wij goed vinden. Je moet praten, denken en oordelen op grond van argumenten. Je
maakt afwegingen en keuzes.
Perspectief (Wereld) Onderwerp Soort beweging Geldigheidsclaim
Cognitief Feiten Feitelijke bewering Wat is waar?
Normatief (sociaal) Normen en waarden Normatieve bewering Wat is goed?
Subjectief Gevoelens Expressieve bewering Wat is waarachtig?
De drie perspectieven zijn van elkaar te onderscheiden maar tegelijk bestaat er tussen hen een
duidelijke samenhang.
- Morele oordelen zijn altijd oordelen over de werkelijkheid
- Het gevoelsleven veronderstelt zowel een blik op de werkelijkheid als een moreel oordeel
hierover. Emoties hangen samen met oordelen over de werkelijkheid
Waarden functioneren als criteria bij de beoordeling van situaties. Ze zijn een soort ideaal waaraan
wij de werkelijkheid spiegelen. Ze weerspiegelen iets wat wij willen nastreven. Waarden motiveren
en inspireren ook. Waarden, en vooral morele waarden, hangen samen met je levensvisie. Hierdoor
hebben ze een persoonlijk aspect.
Waarden zijn collectieve voorstellingen omtrent het goede leven en de goede maatschappij. Normen
zijn handelingsvoorschriften over wat wij in een bepaalde situatie behoren te doen of na te laten.
Waarden omschrijven de doelen in ons leven, de normen zijn de wegwijzers naar die doelen.
Het onderscheid tussen waarden en normen kan erg belangrijk zijn voor de bespreking van morele
vraagstukken. Om elkaar te begrijpen, is het zinvol te weten vanuit welke waarde iemand een
bepaalde norm nastreeft.
Moraal is het geheel van opvattingen, beslissingen en handelingen waarmee mensen uitdrukken wat
zij behoorlijk vinden.
Ethiek is de reflectie op het morele handelen.
Moraal is altijd gebonden aan de praktijk, ethiek is niet het actief handelen in de praktijk maar de
reflectie daarop.
Ethiek gaat in op argumenten en op de mogelijkheid alternatieven aan te dragen. Zij is niet
waardevrij en heeft te maken met overtuigingen en voorkeuren.
Descriptieve ethiek = beschrijven welke waarden en normen worden gehanteerd in een
praktijksituatie. Je beschrijft hoe de groepsleider vanuit zijn opvatting oordeelt over het gedrag van
de ouders en het management.