Journalistieke Cultuur Hoorcollege

College 1 – Journalistiek onder vuur

Dubbele crisis in de journalistiek
1. Functioneel  maatschappelijke positie.
2. Financieel  verdienmodel, digitale technologie  het fundament wordt onder de journalistiek
weggeslagen  digitalisering waardoor bestaande technieken niet meer werken.
 Journalistiek maakt op dit moment de grootste verandering mee.

Crisis 1: Kritiek functioneren journalistiek
 Explosie aan discussie en journalistiek  kritiek op media enorm aangezwollen na komst van Pim
Fortuyn.
 Berichtgeving  Fortuyn-partij: media vertekent het beeld en is de vijand  Koningin Beatrix: “de
leugen regeert”.
 Rol publieke opinie  hypes, medialogica  nieuws gaat steeds maar sneller.
 Professie  kaasstolp, ivoren toren  media staat veels te veel met de rug naar de burgers 
mediagebruik niet in aansluiting met huidige samenleving  moet verandering in komen!

RMO, 2003: Medialogica
 Transformatie:
- Samenleving: ontzuiling  hierdoor individualisering.
- Media: TV  commercie en concurrentie zijn belangrijker geworden  omloopsnelheid.
 Opmars medialogica  wiens schuld?
- Prisoners dilemma

Dag persvrijheid 2004: kritiek Donner
 “De pers mag een waakhond van de democratie zijn maar een waakhond die te vaak loos alarm geeft,
heeft geen functie. Een informatiekanaal dat informatie vertekent en vervormt, heeft geen nut. Bij
iedere andere tak van bedrijvigheid waar de producten zo belangrijk zijn voor de samenleving en het
gevaar van verlies van kwaliteit zo groot zou de wetgever allang hebben ingegrepen. Persvrijheid
verzet zich daartegen maar daarmee valt die taak toe aan de pers zelf..”

Zelfkritiek: NIOD en de Volkskrant
 Wat deed media zelf met kritiek op de media?  persvrijheid en men heeft zich er niet mee te
bemoeien.
 Na Screbenica incident  media krijgen ervan langs in het Screbenica rapport  media heeft het
conflict in Joegoslavië verkeerd geframed  er werd een klimaat geschapen door de media waardoor
de regering gedwongen werd te reageren in het conflict  kritische zelfreflectie van de Volkskrant
met zijn aandeel hierin.

Media: maken en breken
 Media hielpen Wilders in zadel!
 Volkskrant: “De media hebben Geert Wilders geholpen bij de recente verkiezingswinst door, al
jarenlang, veel aandacht te bestede aan de PVV-leider en zijn uitspraken. Dat stelt de Nederlandse
Nieuwsmonitor, een wetenschappelijk bureau dat geregeld berichtgeving analyseert en de aandacht
voor Wilders in de Volkskrant, NRC handelsblad, Trouw en De Telegraaf bekeek.”

Nieuwjaarsnacht Keulen
 Publieke opinie  spiegel van de samenleving, zelfbeeld  maar media moet selecteren  waardoor
mainstreaming gebeurt: de stem die het hardst schreeuwt die krijgt de meeste aandacht.
 Media-elite  Gutmanschen versus Wutbuerger  als de politiek niet alles vertelt dan kan er
wantrouwen ontstaan in de huidige instanties.
 Politieke correctheid schaadt openheid  vertrouwen in media en instituties
 Duitsland beleeft Fortuynmoment  ook wantrouwen in de media  Nederland gidsland? 
Nederland is geen progressieve functie meer maar eerder conservatief.

Beelden zeggen meer..



1