Samenvatting Cariologie en restauratieve mogelijkheden (CLL2.2A)

CLL2.2A CARIOLOGIE EN RESATAURATIEVE MOGELIJKHEDEN

PATIËNT

Eerste bezoek
 Welke vragen stel je?
 Waarom heeft u zich bij ons aangemeld?
 Klachten/wensen
 Algemene gezondheid
 Hoe lang geleden t.a.v. laatste bezoek
 Basisadvies cariëspreventie


Basisadvies Mondhygiëne en voeding
 MHG: 2x per dag poetsen met de juiste tandpasta; tot 10 jaar napoetsen
 Voeding: max. 7 eetmomenten per dag


Basisadvies fluoride
 0 en 1 jaar: 1x per dag met fluoride peutertandpasta (500-750 ppm)
 2 t/m 4 jaar: 2x per dag met fluoride peutertandpasta
 > 5 jaar: 2x per dag met fluoride tandpasta voor volwassenen (1000-1500 ppm)


Intra-oraal onderzoek
 Bite-wing


DETECTIE EN DIAGNOSTIEK VAN CARIËS

Definitie cariës
 De ziekte cariës is een dynamisch proces dat zich afspeelt in de plaque/biofilm op het tandoppervlak
en resulteert in een verstoring van het evenwicht tussen tandmineraal en plaque met als netto
resultaat een verlies van tandmineraal


Globaal chemisch proces
 Voedingsstoffen diffunderen plaque in
 Fermentatie koolhydraten
 Productie (melk)zuur
 Zuur diffundeert glazuur in
 Mineraal lost op
 Ca en PO4 diffunderen glazuur uit


Diagnostiek
 Vaststellen van aanwezigheid (en ernst) van een ziekte d.m.v. de tekenen en symptomen van de ziekte

,Begrippen
 Cariës = lokaal ziekteproces als gevolg van een bacteriële omzetting van fermenteerbaar substraat in
tandweefsel aantastende zuren
 Cariëslaesie = gevolg van de ziekte cariës. Indien niet actief (stabiel of arrested), is er geen sprake van
cariës
 Caviteit = cariëslaesie waarbij het glazuuroppervlak doorbroken is (microcavitatie of cavitatie). Indien
niet actief (stabiel/arrested), is er geen sprake van cariës


De ziekte cariës
 Complex en multifactorieel
 Gediagnosticeerd door detectie van risicofactoren (= ziekte veroorzakende
componenten) en -indicatoren (= omstandigheden die aangeven dat er een
risico bestaat, zonder zelf een oorzaak te zijn)

Risicofactoren Risicoindicatoren
 Plaque  Nieuwe laesies
 Frequente suikerinname  Laag SES
 Lage speekselvloed  Stress
 Geen fluoride gebruik  Gingivitis
 Belangrijkste risico-indicator = nieuwe laesies, dus detectie is erg belangrijk!


Laesiedetectiemethoden
Gouden standaard: visuele-tactiele inspectie met spiegel, sonde en opvallend licht (aangevuld met BW
röntgenopnames) en leg vast wat je hebt waargenomen (patiëntendossier, status praesens, lichtfoto’s)
 Visueel-tactiel: schoon oppervlak, gebruik van luchtspuit, goed licht, (stompe) sonde, goede ogen
 BW foto’s: approximale laesies


Andere detectiemethoden
 FOTI = Fibre-optic transilliumination voor approximale fluorescentie
 DIAGNOdent = laser die d.m.v. audiosignalen de fluorescentie van
tandweefsel meet
 QLF = Quantitative Light-induced Fluorescence (fluorescentie d.m.v. het
absorberen van bepaald licht)


Rol van cariëslaesiedetectie in diagnostiek van cariës
 Vroeger: aandacht ging naar restaureren van cariës
 Tegenwoordig: aandacht naar herstellen/arrested laten worden/remineraliseren van cariëslaesie
o Laesie betekent niet automatisch restauratie, want preventie is mogelijk en cariëslaesies
kunnen arrested worden of zelfs remineraliseren


Monitoren van laesie is noodzaak
 Monitoren is niet niks doen, maar preventieplan op maat  geef de juiste zorg
 Trage progressie: gemiddeld duurt het 4-8 jaar voordat proces van oppervlak de glazuurdentinegrens
heeft bereikt
Diagnostische beslissingen

,  Waarom is laesiedetectie zo belangrijk?
o Ernst en activiteit van cariës wordt afgemeten aan nieuwe laesies/laesieprogressie
o Nieuwe laesies/laesieprogressie nog steeds de beste risicoindicator
o Geeft gelokaliseerde informatie


Eisen aan laesiedetectiemethoden
 Detectie van vroege, kleine laesies/vaststellen van laesieprogressie
 Kwantitatieve bepaling van laesieprogressie
 Detectie van een kenmerk/parameter die de grens bepaalt tussen preventief en curatief ingrijpen

Inschatten van activiteit van laesies
Actieve laesie Arrested laesie Carieus dentine
 Mat/kalkachtig  Glanzend  Zacht
oppervlak oppervlak  Leerachtig
 Met plaque bedekt  Glad  Stevig: biedt weerstand tegen
 Zacht  Hard handexcavator
 Ruw  (donkerbruin)  Hard: vergelijkbaar met gezond
 (lichtbruin) dentine, krassend geluid met
sonde


Waarneming/detectie  diagnostiek  diagnose/behandelbeslissing (preventief/curatief)
 Detectie = wat je op een gevalideerde wijze objectief waarneemt (en in het behandeljournaal vastlegt)
 Diagnostiek = het proces waarbij de gedetecteerde en vastgelegde klinische informatie wordt
geïnterpreteerd en met aanvullende overige relevante patiëntgebonden gegevens (o.a. uit anamnese
verkregen) wordt vertaald naar een diagnose
 Diagnose = op basis waarvan een individueel zorgplan en behandelvoorstel wordt opgesteld