MAATSCHAPPIJLEER RECHTSTAAT:
H2.1 WAT IS EEN RECHTSSTAAT?
NUT VAN REGELS EN WETTEN:
- Ongeschreven mensen eerst laten uitstappen in de trein (respect)
- Geschreven geen diefstal plegen
Rechtsnormen: vastgelegd in wetten door de overheid
Er zijn ook rechtsnormen die aansluiten bij waarden en normen.
Privaatrecht (burgerlijk recht): burgers onderling kan ook vereniging of bedrijf
Publiekrecht: overheid tegen burger kan ook vereniging of bedrijf
Rechtsstaat: een rechtssysteem waarin burgers door grondrechten worden beschermd tegen machtsmisbruik
en willekeur.
KERNTAKEN VAN DE OVERHEID:
- Rechtshaving: de staat moet er voor zorgen dat we ons aan de wet houden
- Geweldsmonopolie: overheid mag alleen geweld gebruiken bij het handhaven
H2.2 VOORWAARDEN VOOR EEN RECHTSSTAAT
RECHTSSTAAT VOLDOET AAN DRIE VOORWAARDEN:
1. Grondrechten zijn vastgesteld in de grondwet (belangrijkste vrijheidsrechten en rechten waar de
overheid voor moet zorgen werkgelegenheid, onderwijs, zorg, woonvestiging)
2. Er is een verdeling van de macht
3. Er geldt een legaliteitsbeginsel
DOEL VAN EEN RECHTSSTAAT:
- Zorgen voor veiligheid
- Gelijke behandeling
- Vrijheid
Klassieke grondrechten: afdwingbaar en de overheid mag dit niet tegenwerken (gelijke handeling)
Sociale grondrechten: niet afdwingbaar, overheid gaat zich inspannen (woonruimte, gezondheidszorg)
Trias politica: (het verdelen van de macht)
- Wetgevende macht: maakt de wetten (parlement en regering)
- Uitvoerende macht: zorgt voor de uitvoering van de goedgekeurde wetten (ambtenaren)
- Rechterlijke macht: doet uitspraak in conflicten en beoordeelt of iemand de wet heeft overtreden.
Legaliteitsstelsel: de overheid mag alleen de vrijheid van burgers beperken als die beperkingen in de wetten
zijn vastgesteld.
H2.1 WAT IS EEN RECHTSSTAAT?
NUT VAN REGELS EN WETTEN:
- Ongeschreven mensen eerst laten uitstappen in de trein (respect)
- Geschreven geen diefstal plegen
Rechtsnormen: vastgelegd in wetten door de overheid
Er zijn ook rechtsnormen die aansluiten bij waarden en normen.
Privaatrecht (burgerlijk recht): burgers onderling kan ook vereniging of bedrijf
Publiekrecht: overheid tegen burger kan ook vereniging of bedrijf
Rechtsstaat: een rechtssysteem waarin burgers door grondrechten worden beschermd tegen machtsmisbruik
en willekeur.
KERNTAKEN VAN DE OVERHEID:
- Rechtshaving: de staat moet er voor zorgen dat we ons aan de wet houden
- Geweldsmonopolie: overheid mag alleen geweld gebruiken bij het handhaven
H2.2 VOORWAARDEN VOOR EEN RECHTSSTAAT
RECHTSSTAAT VOLDOET AAN DRIE VOORWAARDEN:
1. Grondrechten zijn vastgesteld in de grondwet (belangrijkste vrijheidsrechten en rechten waar de
overheid voor moet zorgen werkgelegenheid, onderwijs, zorg, woonvestiging)
2. Er is een verdeling van de macht
3. Er geldt een legaliteitsbeginsel
DOEL VAN EEN RECHTSSTAAT:
- Zorgen voor veiligheid
- Gelijke behandeling
- Vrijheid
Klassieke grondrechten: afdwingbaar en de overheid mag dit niet tegenwerken (gelijke handeling)
Sociale grondrechten: niet afdwingbaar, overheid gaat zich inspannen (woonruimte, gezondheidszorg)
Trias politica: (het verdelen van de macht)
- Wetgevende macht: maakt de wetten (parlement en regering)
- Uitvoerende macht: zorgt voor de uitvoering van de goedgekeurde wetten (ambtenaren)
- Rechterlijke macht: doet uitspraak in conflicten en beoordeelt of iemand de wet heeft overtreden.
Legaliteitsstelsel: de overheid mag alleen de vrijheid van burgers beperken als die beperkingen in de wetten
zijn vastgesteld.
