Samenvatting jaar 2: filosofie
Hoofdstuk 1
Filosofie is in. Er zijn veel tijdschriften en bijvoorbeeld cafés over filosofie. Daarnaast zijn er ook
leesgroepen die hun hoofd buigen over het werk van de filosofen. De maand april, word ook wel de
maand van de filosofie genoemd. Deze interesse komt waarschijnlijk door de tijd waar we in leven.
Door technologische ontwikkelingen leven we in een unieke tijd waarin iedereen op een bepaalde
manier wordt gedwongen om een soort filosoof te zijn. We worden geconfronteerd met vragen die
een filosofisch karakter hebben. Ook sociaal werkers worden gedwongen om filosoof te zijn. Ze
worden ook in hun werk geconfronteerd met filosofische vragen. Voor een antwoord op al deze
vragen kunnen we ons niet op de resultaten van bepaalde methodieken beroepen. Iedereen kan hier
anders over denken.
Vooronderstelingen over verantwoordelijkheid, rechtvaardigheid en respect en over de relatie
tussen de individu en samenleving concreet kan doorwerken in hoe we cliënten benaderen. De een
kan bijvoorbeeld zeggen dat de verantwoordelijkheid bij de cliënt ligt, en de ander kan zeggen dat de
verantwoordelijkheid buiten de cliënt ligt, dit verschilt per persoon. Dus sociaal werkers,
zorgverleners, begeleiders en maatschappelijke dienstverleners hebben verschillende opvattingen
over filosofische kwesties als verantwoordelijkheid, rechtvaardigheid en vrijheid.
Het overheidsbeleid baseert zich op een mensbeeld. In de huidige discussie over burgerschap bijv.
wordt de mens gezien als een rationeel en autonoom wezen dat heel goed kan bepalen wat goed
voor hem is. Dit wordt als standaard gezien. Niet iedereen kan dit in de huidige samenleving
(verstandelijk beperkten etc.). Iedereen moet de mogelijkheid hebben eigen keuzes te maken, alleen
hebben sommigen daarbij meer ondersteuning nodig.
Een mensbeeld werkt dus door op het niveau van de individuele sociaal werker, het instellings- en
overheidsbeleid. Iemands mensbeeld bepaalt zijn waarden en normen en daarmee zijn handelen niet
eenduidig.
Interventies van sociaal werkers hebben in veel gevallen een normatief karakter. Daarom wordt
sociaal werk als een normatieve professionaliteit betiteld. Er gaan opvattingen schuil die niet louter
wetenschappelijk gefundeerd zijn, maar in veel gevallen ethisch, een moreel of zelfs een politiek
oordeel bevatten. Mens- en maatschappijbeelden, waarden en normen zijn geen onweerlegbare
feiten waarop we ons vanzelfsprekend kunnen beroepen. Sociaal werkers moeten hun handelen en
interventies kunnen verantwoorden en legitimeren.
Ieder mens moet over zijn eigen leven kunnen beschikken en anderen mogen daarin niet zomaar
ingrijpen. Er kunnen veel vragen gesteld worden waar bijvoorbeeld de verantwoordelijkheid van
iemand ligt, en tot in hoeverre iemand deze verantwoordelijkheid mag nemen. Je kunt hierbij denken
aan verstandelijk beperkten of demente mensen.
Sociaal werkers kunnen niet zomaar hun eigen opvattingen volgen. zij moeten zich in de eerste plaats
houden aan de wet, die cliënten beschermt tegen willekeurig ingrijpen. In de tweede plaats werken
sociaal werkers in een instelling die doelen stelt en methodieken hanteert om die doelen te bereiken.
Instellingen verwachten van hun medewerkers dat zij op een bepaalde manier met hun cliënten
omgaan. En tot slot hebben cliënten een eigen visie op wat het betekent mens te zijn en hoe zij hun
leven willen inrichten en hun kinderen willen opvoeden. Kortom, sociaal werkers staan met het ene
been in het systeem van wetten en met het andere been in de leefwereld van de cliënt. In dit
spanningsveld worden zij geconfronteerd met vragen en noden van hun cliënten en hun
beperkingen.
Hoofdstuk 1
Filosofie is in. Er zijn veel tijdschriften en bijvoorbeeld cafés over filosofie. Daarnaast zijn er ook
leesgroepen die hun hoofd buigen over het werk van de filosofen. De maand april, word ook wel de
maand van de filosofie genoemd. Deze interesse komt waarschijnlijk door de tijd waar we in leven.
Door technologische ontwikkelingen leven we in een unieke tijd waarin iedereen op een bepaalde
manier wordt gedwongen om een soort filosoof te zijn. We worden geconfronteerd met vragen die
een filosofisch karakter hebben. Ook sociaal werkers worden gedwongen om filosoof te zijn. Ze
worden ook in hun werk geconfronteerd met filosofische vragen. Voor een antwoord op al deze
vragen kunnen we ons niet op de resultaten van bepaalde methodieken beroepen. Iedereen kan hier
anders over denken.
Vooronderstelingen over verantwoordelijkheid, rechtvaardigheid en respect en over de relatie
tussen de individu en samenleving concreet kan doorwerken in hoe we cliënten benaderen. De een
kan bijvoorbeeld zeggen dat de verantwoordelijkheid bij de cliënt ligt, en de ander kan zeggen dat de
verantwoordelijkheid buiten de cliënt ligt, dit verschilt per persoon. Dus sociaal werkers,
zorgverleners, begeleiders en maatschappelijke dienstverleners hebben verschillende opvattingen
over filosofische kwesties als verantwoordelijkheid, rechtvaardigheid en vrijheid.
Het overheidsbeleid baseert zich op een mensbeeld. In de huidige discussie over burgerschap bijv.
wordt de mens gezien als een rationeel en autonoom wezen dat heel goed kan bepalen wat goed
voor hem is. Dit wordt als standaard gezien. Niet iedereen kan dit in de huidige samenleving
(verstandelijk beperkten etc.). Iedereen moet de mogelijkheid hebben eigen keuzes te maken, alleen
hebben sommigen daarbij meer ondersteuning nodig.
Een mensbeeld werkt dus door op het niveau van de individuele sociaal werker, het instellings- en
overheidsbeleid. Iemands mensbeeld bepaalt zijn waarden en normen en daarmee zijn handelen niet
eenduidig.
Interventies van sociaal werkers hebben in veel gevallen een normatief karakter. Daarom wordt
sociaal werk als een normatieve professionaliteit betiteld. Er gaan opvattingen schuil die niet louter
wetenschappelijk gefundeerd zijn, maar in veel gevallen ethisch, een moreel of zelfs een politiek
oordeel bevatten. Mens- en maatschappijbeelden, waarden en normen zijn geen onweerlegbare
feiten waarop we ons vanzelfsprekend kunnen beroepen. Sociaal werkers moeten hun handelen en
interventies kunnen verantwoorden en legitimeren.
Ieder mens moet over zijn eigen leven kunnen beschikken en anderen mogen daarin niet zomaar
ingrijpen. Er kunnen veel vragen gesteld worden waar bijvoorbeeld de verantwoordelijkheid van
iemand ligt, en tot in hoeverre iemand deze verantwoordelijkheid mag nemen. Je kunt hierbij denken
aan verstandelijk beperkten of demente mensen.
Sociaal werkers kunnen niet zomaar hun eigen opvattingen volgen. zij moeten zich in de eerste plaats
houden aan de wet, die cliënten beschermt tegen willekeurig ingrijpen. In de tweede plaats werken
sociaal werkers in een instelling die doelen stelt en methodieken hanteert om die doelen te bereiken.
Instellingen verwachten van hun medewerkers dat zij op een bepaalde manier met hun cliënten
omgaan. En tot slot hebben cliënten een eigen visie op wat het betekent mens te zijn en hoe zij hun
leven willen inrichten en hun kinderen willen opvoeden. Kortom, sociaal werkers staan met het ene
been in het systeem van wetten en met het andere been in de leefwereld van de cliënt. In dit
spanningsveld worden zij geconfronteerd met vragen en noden van hun cliënten en hun
beperkingen.
