Samenvatting maatschappijleer H1&2
Hoofdstuk 1 Paragraaf 1
De afspraken die we in Nederland met elkaar maken, zorgen ervoor dat 17 miljoen
mensen redelijk harmonieus samenleven. Maar we hebben niet altijd dezelfde
wensen en belangen. Daardoor ontstaan er botsingen die vragen om een
gemeenschappelijke oplossing. Deze situaties noemen we maatschappelijke
vraagstukken. Ze verschillen van persoonlijke problemen. Als je last van je rug
aw hebt omdat je teveel sport is dat een persoonlijk probleem. Rugklachten worden
pas een maatschappelijk probleem als veel mensen er last van hebben en de
klachten een gevolg blijken van hoge werkdruk.
Om een maatschappelijk vraagstuk te herkennen gebruiken we 3 criteria:
1. Het heeft gevolgen voor verschillende groepen in de samenleving.
2. Mensen hebben verschillende meningen over de oorzaken en de
aanpak.
3. Het is alleen gemeenschappelijk op te lossen, waarbij de overheid
meestal een rol heeft.
Paragraaf 2
Als je met je scooter per ongeluk een flinke deuk in een geparkeerde auto rijdt, laat
je dan een briefje met je telefoonnummer achter? Het zal ervan afhangen hoe
belangrijk eerlijkheid voor jou is en of je een gevoel van verantwoordelijkheid hebt.
Dit zijn allebei voorbeelden van waarden. Een waarde is een uitgangspunt of
principe dat mensen belangrijk vinden in hun leven. Waarden leiden tot
gedragsregels en zo’n gedragsregel noemen we een norm. Een norm is dus een
gevolg van een waarde. Normen zijn regels over hoe je je in een bepaalde situatie
hoort te gedragen. Een norm wordt vaak opgelegd door je omgeving. Sociale
controle is de manier waarop mensen anderen stimuleren of dwingen zich aan
normen te houden. Een belang is het voordeel dat iemand ergens bij heeft. Vaak
gaat het over een financieel voordeel. We hebben 2 soorten macht; formele macht,
dit is de macht die vastligt in regels en wetten. bijvoorbeeld een agent die een
verdachte arresteert of een school die een leerling schorst. macht die niet is
vastgelegd in regels noemen we informele macht. Denk hierbij aan influencers die
hun invloed gebruiken op social media om ergens aandacht voor te vragen.
Wanneer macht wordt geaccepteerd en erkend spreek je van gezag, dat we daarom
gelegitimeerde macht noemen. Een directeur met gezag is iemand die door de
werknemers in het bedrijf wordt gewaardeerd en naar wie ze luisteren.
In onze maatschappij is niet alles eerlijk verdeeld: sommige mensen hebben meer
geld, kennis of macht dan andere. Er is, met een andere woord, sociale
ongelijkheid. daarmee bedoelen we ongelijke verdeling in de maatschappij van
kennis, inkomen, status en (politieke) macht. Het kernbegrip sociale cohesie geeft
aan hoe sterk mensen zich verbonden voelen met elkaar.
, Paragraaf 3
Nepnieuws is nieuws dat niet op waarheid berust, en is gemaakt om aandachte te
trekken of voor de grap.
Door internet en sociale media is er de laatste jaren veel aandacht voor nepnieuws.
Maar het bewust verspreiden van verkeerde informatie is van alle tijden. Nepnieuws
is een vorm van manipulatie: het opzettelijk verdraaien of weglaten van feiten, vaak
zonder dat de lezer of kijker zich ervan bewust is. Een specifieke vorm van
manipulatie is propaganda. Hierbij wordt bewust eenzijdige informatie gegeven met
als doel de mening van mensen te beïnvloeden. De meest extreme vorm van
manipulatie is indoctrinatie. Daarbij krijgen mensen langdurig, systematisch en
dwingend eenzijdige opvattingen opgedrongen met de bedoeling dat zij deze
opvattingen kritiekloos overnemen. Polarisatie is het proces waarbij tegenstellingen
tussen groepen groter worden en ze steeds meer tegenover elkaar komen te staan.
Denk aan voorstanders van 5G-masten. Als mensen tegenover elkaar staan, is
samenleven lastiger en staat de sociale cohesie onder druk.
Nepnieuws draagt ook bij aan het ontstaan van complottheorieën. Een
complottheorie gaat ervan uit dat bepaalde gebeurtenissen het resultaat zijn van een
samenzwering tussen mensen of groepen met kwaadaardige bedoelingen.
Als mensen nemen we informatie nooit objectief waar. Zo kijkt een bokser anders
naar een actiefilm dan een vredesactivist: de een ziet een spannend verhaal, de
ander ziet een film vol geweld. Hoe je kijkt en oordeelt, heeft te maken met je
referentiekader: alles wat je bezit aan kennis, ervaringen, normen waarden en
gewoonten. Je referentiekader is als het ware de bril die informatie filtert. Door je
referentiekader neem je maar een deel van de werkelijkheid waar. We spreken ook
wel van selectieve waarneming: iemand ziet alleen wat hij of zij wil zien.
Hoofdstuk 1 Paragraaf 1
De afspraken die we in Nederland met elkaar maken, zorgen ervoor dat 17 miljoen
mensen redelijk harmonieus samenleven. Maar we hebben niet altijd dezelfde
wensen en belangen. Daardoor ontstaan er botsingen die vragen om een
gemeenschappelijke oplossing. Deze situaties noemen we maatschappelijke
vraagstukken. Ze verschillen van persoonlijke problemen. Als je last van je rug
aw hebt omdat je teveel sport is dat een persoonlijk probleem. Rugklachten worden
pas een maatschappelijk probleem als veel mensen er last van hebben en de
klachten een gevolg blijken van hoge werkdruk.
Om een maatschappelijk vraagstuk te herkennen gebruiken we 3 criteria:
1. Het heeft gevolgen voor verschillende groepen in de samenleving.
2. Mensen hebben verschillende meningen over de oorzaken en de
aanpak.
3. Het is alleen gemeenschappelijk op te lossen, waarbij de overheid
meestal een rol heeft.
Paragraaf 2
Als je met je scooter per ongeluk een flinke deuk in een geparkeerde auto rijdt, laat
je dan een briefje met je telefoonnummer achter? Het zal ervan afhangen hoe
belangrijk eerlijkheid voor jou is en of je een gevoel van verantwoordelijkheid hebt.
Dit zijn allebei voorbeelden van waarden. Een waarde is een uitgangspunt of
principe dat mensen belangrijk vinden in hun leven. Waarden leiden tot
gedragsregels en zo’n gedragsregel noemen we een norm. Een norm is dus een
gevolg van een waarde. Normen zijn regels over hoe je je in een bepaalde situatie
hoort te gedragen. Een norm wordt vaak opgelegd door je omgeving. Sociale
controle is de manier waarop mensen anderen stimuleren of dwingen zich aan
normen te houden. Een belang is het voordeel dat iemand ergens bij heeft. Vaak
gaat het over een financieel voordeel. We hebben 2 soorten macht; formele macht,
dit is de macht die vastligt in regels en wetten. bijvoorbeeld een agent die een
verdachte arresteert of een school die een leerling schorst. macht die niet is
vastgelegd in regels noemen we informele macht. Denk hierbij aan influencers die
hun invloed gebruiken op social media om ergens aandacht voor te vragen.
Wanneer macht wordt geaccepteerd en erkend spreek je van gezag, dat we daarom
gelegitimeerde macht noemen. Een directeur met gezag is iemand die door de
werknemers in het bedrijf wordt gewaardeerd en naar wie ze luisteren.
In onze maatschappij is niet alles eerlijk verdeeld: sommige mensen hebben meer
geld, kennis of macht dan andere. Er is, met een andere woord, sociale
ongelijkheid. daarmee bedoelen we ongelijke verdeling in de maatschappij van
kennis, inkomen, status en (politieke) macht. Het kernbegrip sociale cohesie geeft
aan hoe sterk mensen zich verbonden voelen met elkaar.
, Paragraaf 3
Nepnieuws is nieuws dat niet op waarheid berust, en is gemaakt om aandachte te
trekken of voor de grap.
Door internet en sociale media is er de laatste jaren veel aandacht voor nepnieuws.
Maar het bewust verspreiden van verkeerde informatie is van alle tijden. Nepnieuws
is een vorm van manipulatie: het opzettelijk verdraaien of weglaten van feiten, vaak
zonder dat de lezer of kijker zich ervan bewust is. Een specifieke vorm van
manipulatie is propaganda. Hierbij wordt bewust eenzijdige informatie gegeven met
als doel de mening van mensen te beïnvloeden. De meest extreme vorm van
manipulatie is indoctrinatie. Daarbij krijgen mensen langdurig, systematisch en
dwingend eenzijdige opvattingen opgedrongen met de bedoeling dat zij deze
opvattingen kritiekloos overnemen. Polarisatie is het proces waarbij tegenstellingen
tussen groepen groter worden en ze steeds meer tegenover elkaar komen te staan.
Denk aan voorstanders van 5G-masten. Als mensen tegenover elkaar staan, is
samenleven lastiger en staat de sociale cohesie onder druk.
Nepnieuws draagt ook bij aan het ontstaan van complottheorieën. Een
complottheorie gaat ervan uit dat bepaalde gebeurtenissen het resultaat zijn van een
samenzwering tussen mensen of groepen met kwaadaardige bedoelingen.
Als mensen nemen we informatie nooit objectief waar. Zo kijkt een bokser anders
naar een actiefilm dan een vredesactivist: de een ziet een spannend verhaal, de
ander ziet een film vol geweld. Hoe je kijkt en oordeelt, heeft te maken met je
referentiekader: alles wat je bezit aan kennis, ervaringen, normen waarden en
gewoonten. Je referentiekader is als het ware de bril die informatie filtert. Door je
referentiekader neem je maar een deel van de werkelijkheid waar. We spreken ook
wel van selectieve waarneming: iemand ziet alleen wat hij of zij wil zien.
