Aristoteles Leerling van Plato, zet zich af tegen absolutisme: meer democratisch
Stelt dat de gemeenschap een natuurlijke vorm is van samenleven:
de individu is niet denkbaar zonder de polis, de mens is een zoön
politikon (sociaal wezen)
Dus: ook zonder ingreep van buitenaf zou zich spontaan een
politiek systeem ontwikkelen
Centraal: politiek maakt deel uit van eudaimonia (het goede leven)
Ideaal van een directe democratie: alle burgers moeten
kunnen deelnemen aan publieke deliberaties (alle burgers =
vrije mannelijke burgers)
Polis is niet enkel een stadstaat, maar ook een morele
leefgemeenschap en een politieke gemeenschap
Geen zaak van traditie en hiërarchie, maar essentieel
onderdeel van ons volwaardig mens-zijn: zonder politiek leiden we
en onvolledig bestaan, dat alleen gericht is op
privéaangelegenheden of materiële goederen
Typologie van staatsvormen op basis van 2 criteria
- Tirannie
- Oligarchie
- Democratie
- Monarchie
- Aristocratie
- Polis
Plato Schreef in ‘Politeia’ (de staat) zijn visie op de ideale samenleving
neer, hij heeft namelijk liever een beperkte groep van mensen in het
bestuur
De staat is een organisch geheel: alle burgers moeten zichzelf zien
als onderdeel van een groter geheel: strakke staatsinrichting met
drie functies en klassen
- Filosofenheersers: nadenken
o Gekenmerkt door wijsheid
o Absolute heerschappij, anderen moeten dit
aanvaarden
o Onbaatzuchtige elite: mogen zich niet bezondigen
aan persoonlijke verrijking, moet zich onbaatzuchtig
toeleggen op het beste bestuur van de samenleving
- Soldaten: handelen
o Gekenmerkt door moed
- Gewone volk: handenarbeid
o Arbeidsspecialisatie: de talenten van iedereen op de
meest optimale manier inzetten voor de hele
samenleving
Robert Dahl Concept polyarchie
Een soort politiek systeem, een regime dat aan verschillende
voorwaarden voldoet:
- De controle over de regering en over het beleid is in handen
, van gekozen mandatarissen
- De verkiezingen verlopen vrij en eerlijk
- De meeste volwassenen hebben het recht om zich kandidaat
te stellen
- De burgers genieten van een gegarandeerde vrijheid van
meningsuiting, met inbegrip van de vrijheid om het bestuur
de bekritiseren
- De burgers hebben vrij toegang tot informatie die niet door
het bestuur gecontroleerd wordt
De burgers zij vrij om zich te verenigen in belangenorganisaties en in
politieke partijen
Realiseert hiermee 2 dingen:
1. Benadrukt het onderscheid tussen het ideaal van democratie
en de praktijk in bestaande politieke stelsels
2. Benadrukt dat zijn visie op democratie vooral neerkomt op
het realiseren van een bestuur door velen (in plaats van door
de massa)
Discussie: power debate in Who Governs (1961): gaat na wie er
weegt op besluitvormingsprocessen en de uitkomsten ervan bepaalt
Gelijkenissen tussen Dahl en Weber
o Definitie van macht: als mogelijkheid of vermogen
o Focus op conflict en observeerbaar gedrag
Kritiek door Bachrach en Morton: onzichtbaarheid van
bepaalde vormen van macht
Pluralisme: groot aantal onafhankelijke
belangenorganisaties, geen machtsconcentratie. De macht is
domeinspecifiek
David Easton Ontwikkelde het model van de politieke kringloop (1965)
(Talcott Parsons) (1963): Twee aspecten die onze belangstelling voor het concept
macht verklaren:
- We hebben macht nodig om in een politieke gemeenschap
zaken te kunnen realiseren en ons samenleven te kunnen
organiseren: breed spectrum van vormen van
machtsuitoefening
- Ingegeven door een normatieve vraag: wanneer en onder
welke omstandigheden is de uitoefening van macht
gerechtvaardigd? Cfr staat
Max Weber Onderscheid tussen macht en gezag
3 vormen van gezag:
- Traditioneel
- Charismatisch
- Rationeel-legalistisch
Bureaucratie:
- Typische organisatievorm van de moderniteit
- Toenemende rationaliteit
- Toenemende depersonalisering van onderlinge
Stelt dat de gemeenschap een natuurlijke vorm is van samenleven:
de individu is niet denkbaar zonder de polis, de mens is een zoön
politikon (sociaal wezen)
Dus: ook zonder ingreep van buitenaf zou zich spontaan een
politiek systeem ontwikkelen
Centraal: politiek maakt deel uit van eudaimonia (het goede leven)
Ideaal van een directe democratie: alle burgers moeten
kunnen deelnemen aan publieke deliberaties (alle burgers =
vrije mannelijke burgers)
Polis is niet enkel een stadstaat, maar ook een morele
leefgemeenschap en een politieke gemeenschap
Geen zaak van traditie en hiërarchie, maar essentieel
onderdeel van ons volwaardig mens-zijn: zonder politiek leiden we
en onvolledig bestaan, dat alleen gericht is op
privéaangelegenheden of materiële goederen
Typologie van staatsvormen op basis van 2 criteria
- Tirannie
- Oligarchie
- Democratie
- Monarchie
- Aristocratie
- Polis
Plato Schreef in ‘Politeia’ (de staat) zijn visie op de ideale samenleving
neer, hij heeft namelijk liever een beperkte groep van mensen in het
bestuur
De staat is een organisch geheel: alle burgers moeten zichzelf zien
als onderdeel van een groter geheel: strakke staatsinrichting met
drie functies en klassen
- Filosofenheersers: nadenken
o Gekenmerkt door wijsheid
o Absolute heerschappij, anderen moeten dit
aanvaarden
o Onbaatzuchtige elite: mogen zich niet bezondigen
aan persoonlijke verrijking, moet zich onbaatzuchtig
toeleggen op het beste bestuur van de samenleving
- Soldaten: handelen
o Gekenmerkt door moed
- Gewone volk: handenarbeid
o Arbeidsspecialisatie: de talenten van iedereen op de
meest optimale manier inzetten voor de hele
samenleving
Robert Dahl Concept polyarchie
Een soort politiek systeem, een regime dat aan verschillende
voorwaarden voldoet:
- De controle over de regering en over het beleid is in handen
, van gekozen mandatarissen
- De verkiezingen verlopen vrij en eerlijk
- De meeste volwassenen hebben het recht om zich kandidaat
te stellen
- De burgers genieten van een gegarandeerde vrijheid van
meningsuiting, met inbegrip van de vrijheid om het bestuur
de bekritiseren
- De burgers hebben vrij toegang tot informatie die niet door
het bestuur gecontroleerd wordt
De burgers zij vrij om zich te verenigen in belangenorganisaties en in
politieke partijen
Realiseert hiermee 2 dingen:
1. Benadrukt het onderscheid tussen het ideaal van democratie
en de praktijk in bestaande politieke stelsels
2. Benadrukt dat zijn visie op democratie vooral neerkomt op
het realiseren van een bestuur door velen (in plaats van door
de massa)
Discussie: power debate in Who Governs (1961): gaat na wie er
weegt op besluitvormingsprocessen en de uitkomsten ervan bepaalt
Gelijkenissen tussen Dahl en Weber
o Definitie van macht: als mogelijkheid of vermogen
o Focus op conflict en observeerbaar gedrag
Kritiek door Bachrach en Morton: onzichtbaarheid van
bepaalde vormen van macht
Pluralisme: groot aantal onafhankelijke
belangenorganisaties, geen machtsconcentratie. De macht is
domeinspecifiek
David Easton Ontwikkelde het model van de politieke kringloop (1965)
(Talcott Parsons) (1963): Twee aspecten die onze belangstelling voor het concept
macht verklaren:
- We hebben macht nodig om in een politieke gemeenschap
zaken te kunnen realiseren en ons samenleven te kunnen
organiseren: breed spectrum van vormen van
machtsuitoefening
- Ingegeven door een normatieve vraag: wanneer en onder
welke omstandigheden is de uitoefening van macht
gerechtvaardigd? Cfr staat
Max Weber Onderscheid tussen macht en gezag
3 vormen van gezag:
- Traditioneel
- Charismatisch
- Rationeel-legalistisch
Bureaucratie:
- Typische organisatievorm van de moderniteit
- Toenemende rationaliteit
- Toenemende depersonalisering van onderlinge
