Hoofstuk 8 (Gesprekken op school)
• Gesprekstechnieken bevorderen een soepele en betekenisvolle communicatie
8.1 De vier niveaus van gesprek
• Inhoud = wat wordt er besproken
• Procedure = wat gaat er gebeuren
• Interactie = gedrag onderling wordt besproken
• Emotie = gevoelens worden geuit en erkend
8.1.1 Functies
• Inhoud
o Waar het uiteindelijk om gaat
• Procedure
o Structuur
• Interactie
o Vlot trekken van vastgehouden communicatie
• Emotie
o Hiermee kun je een opening voor communicatie creëren
8.1.2 Schakelen tussen gespreksniveaus
• Je gebruikt van meer dan één niveau en daartussen moet je schakelen
8.2 Gespreksinterventies
• Een reactie in het gesprek
8.2.1 Het mentorgesprek
• Drie ruimteverdelingen
o Leerling krijg ruimte om verhaal te doen
o Leerkracht en leerling sturen samen het gesprek
o Leerkracht stuurt gesprek
8.2.2 Toepassing
• Tien gespreksinterventies die je in een logische opbouw hanteert
o Leerling krijg ruimte om verhaal te doen
▪ Aandacht geven
▪ Terugkoppelen
▪ Vragend aansluiten
▪ Samenvatten
o Leerkracht en leerling sturen samen het gesprek
▪ Ordenend sturen
▪ Vragen toevoegen
o De leerkracht stuurt het gesprek
▪ Confronteren
▪ Informeren
▪ Oordelen
o Opleggen
46
,8.3 Verschillende gesprekspartners
8.3.1 Gesprekken met leerlingen
• Vorm: vriendelijk maar beslist
• Inhoud: Ik-boodschap
• Gangpraatje
8.3.2 Gesprekken met collega’s
• Uitwisselen van informatie en materiaal
• Balans zoeken tussen jezelf blijven en je aanpassen
8.3.3 Gesprekken met ouders
• Voorbereiding
• Opening
• Eigenlijke gesprek
o Vermijd welles-nietesgesprek
o Beloof nooit iets dat je niet kunt waarmaken
o Blijf vriendelijk
o Bewaak je tijd
• Afsluiting
8.4 Moeilijke gespreksvormen
8.4.1 Slechtnieuwsgesprek
• Breng het slechte nieuws direct
• Vertel het altijd zelf, laat niet de leerling ‘raden’
• Breng zonder omwegen
• Leef mee
• Houd rekening met
o Ontkenning
o Agressie
o Regressie
o Stereotypering
8.4.2 Conflictoplossingsgesprek
• Drie mogelijkheden
o Je krijgt gelijk en leerling verliest
o Je doet water bij de wijn
o Je lost het conflict op
• Je kunt wisselen tussen methoden om tot een oplossing te komen
8.4.3 Coachingsgesprek
• 1. Leerling doet verhaal
• 2. Hulpvraag wordt gespecificeerd
• 3. Doelen vaststellen
• 4. Actieplan
47
, 8.5 Leerlingen met verlieservaring
• Overlijden of scheiden
• Dubbel verlies
o Ouder verliezen en andere kan niet opvangen
• Verlies van vertrouwde situatie
8.5.1 De persoon van de mentor of leraar
• Persoonlijke ervaring van leraar kan belangrijke factor zijn
• Let op je eigen grenzen
8.5.2 Rouwen
• Beseffen dat iemand overleden is
• Ervaren en voelen van pijn
• Leren leven zonder lijfelijke aanwezigheid van overledenen
• Verlies een plaats geven
8.5.3 ‘Verkeerde’ signalen
• Uitgestelde rouw
o Stil en teruggetrokken
o Beschermend gedrag
o Wisselen gedrag
o Aanpassingsgedrag
o Explosieve emotie
o Concentratieprobleem
o Contact met overleden
o Niks-aan-de-handgedrag
o Rol van anderen vervullen
8.5.4 Wat de school kan doen
• Protocol
o Contact opnemen met thuis
o Opvang als de leerling komt
o Leerkrachten op de hoogte brengen
o Leerlingen op de hoogte brengen
o Rol van de klas bespreken
o Begeleiding inrichten
o Aangepast leertraject
o Rouwgroepen en doorverwijzingen
8.5.5 Als de leerling weer op school komt
• Klas vertellen wat er is gebeurd
o Het beste de leerling zelf
o Vermijd halve informatie als je het zelf moet vertellen
o Geef ruimte voor reacties aan medeleerling
• Steun in teamverband
o Schakel medeleerlingen in
o Taak van mentor en vakleerkracht verschilt
48
• Gesprekstechnieken bevorderen een soepele en betekenisvolle communicatie
8.1 De vier niveaus van gesprek
• Inhoud = wat wordt er besproken
• Procedure = wat gaat er gebeuren
• Interactie = gedrag onderling wordt besproken
• Emotie = gevoelens worden geuit en erkend
8.1.1 Functies
• Inhoud
o Waar het uiteindelijk om gaat
• Procedure
o Structuur
• Interactie
o Vlot trekken van vastgehouden communicatie
• Emotie
o Hiermee kun je een opening voor communicatie creëren
8.1.2 Schakelen tussen gespreksniveaus
• Je gebruikt van meer dan één niveau en daartussen moet je schakelen
8.2 Gespreksinterventies
• Een reactie in het gesprek
8.2.1 Het mentorgesprek
• Drie ruimteverdelingen
o Leerling krijg ruimte om verhaal te doen
o Leerkracht en leerling sturen samen het gesprek
o Leerkracht stuurt gesprek
8.2.2 Toepassing
• Tien gespreksinterventies die je in een logische opbouw hanteert
o Leerling krijg ruimte om verhaal te doen
▪ Aandacht geven
▪ Terugkoppelen
▪ Vragend aansluiten
▪ Samenvatten
o Leerkracht en leerling sturen samen het gesprek
▪ Ordenend sturen
▪ Vragen toevoegen
o De leerkracht stuurt het gesprek
▪ Confronteren
▪ Informeren
▪ Oordelen
o Opleggen
46
,8.3 Verschillende gesprekspartners
8.3.1 Gesprekken met leerlingen
• Vorm: vriendelijk maar beslist
• Inhoud: Ik-boodschap
• Gangpraatje
8.3.2 Gesprekken met collega’s
• Uitwisselen van informatie en materiaal
• Balans zoeken tussen jezelf blijven en je aanpassen
8.3.3 Gesprekken met ouders
• Voorbereiding
• Opening
• Eigenlijke gesprek
o Vermijd welles-nietesgesprek
o Beloof nooit iets dat je niet kunt waarmaken
o Blijf vriendelijk
o Bewaak je tijd
• Afsluiting
8.4 Moeilijke gespreksvormen
8.4.1 Slechtnieuwsgesprek
• Breng het slechte nieuws direct
• Vertel het altijd zelf, laat niet de leerling ‘raden’
• Breng zonder omwegen
• Leef mee
• Houd rekening met
o Ontkenning
o Agressie
o Regressie
o Stereotypering
8.4.2 Conflictoplossingsgesprek
• Drie mogelijkheden
o Je krijgt gelijk en leerling verliest
o Je doet water bij de wijn
o Je lost het conflict op
• Je kunt wisselen tussen methoden om tot een oplossing te komen
8.4.3 Coachingsgesprek
• 1. Leerling doet verhaal
• 2. Hulpvraag wordt gespecificeerd
• 3. Doelen vaststellen
• 4. Actieplan
47
, 8.5 Leerlingen met verlieservaring
• Overlijden of scheiden
• Dubbel verlies
o Ouder verliezen en andere kan niet opvangen
• Verlies van vertrouwde situatie
8.5.1 De persoon van de mentor of leraar
• Persoonlijke ervaring van leraar kan belangrijke factor zijn
• Let op je eigen grenzen
8.5.2 Rouwen
• Beseffen dat iemand overleden is
• Ervaren en voelen van pijn
• Leren leven zonder lijfelijke aanwezigheid van overledenen
• Verlies een plaats geven
8.5.3 ‘Verkeerde’ signalen
• Uitgestelde rouw
o Stil en teruggetrokken
o Beschermend gedrag
o Wisselen gedrag
o Aanpassingsgedrag
o Explosieve emotie
o Concentratieprobleem
o Contact met overleden
o Niks-aan-de-handgedrag
o Rol van anderen vervullen
8.5.4 Wat de school kan doen
• Protocol
o Contact opnemen met thuis
o Opvang als de leerling komt
o Leerkrachten op de hoogte brengen
o Leerlingen op de hoogte brengen
o Rol van de klas bespreken
o Begeleiding inrichten
o Aangepast leertraject
o Rouwgroepen en doorverwijzingen
8.5.5 Als de leerling weer op school komt
• Klas vertellen wat er is gebeurd
o Het beste de leerling zelf
o Vermijd halve informatie als je het zelf moet vertellen
o Geef ruimte voor reacties aan medeleerling
• Steun in teamverband
o Schakel medeleerlingen in
o Taak van mentor en vakleerkracht verschilt
48
