Cognitie en gedrag HS 11: Taal
Interpreteren van fonemen, woorden en letters
Lexicon = iemands kennis van wat woorden betekenen, hoe ze klinken en hoe ze in relatie
tot andere woorden gebruikt worden
2 componenten van woorden:
- Fonemen: geluiden/klanken
- Morfemen: kleinste units van taal dat een definitie of grammatische functie hebben
o Truck: t/r/u/ck = 4 fonemen
o Truck: 1 inhoudelijke unit -> 1 morfeem
Trucks: truck + s = 2 morfemen
‘s’ is ook morfeem want geeft aan dat iets een meervoud is
Hoe klanken en letter interpretatie ondersteund wordt door
betekenis
Het fonemische restoratie effect = wanneer een foneem overstemd wordt door ander
geluid, vullen we zelf het foneem in wanneer het woord al duidelijk is of duidelijk gemaakt
kan worden dmv de rest van de zin -> top-down proces
Als je woorden individueel afspeelt dan zijn ze moeilijker te interpreteren dan wanneer ze in
een conversatie uitgesproken worden.
Speech segmentation = ons vermogen om losse woorden te horen in een zin,
ongeacht waar iemand de spaties/pauze’s plaatst.
Factoren om aan speech segmentation te kunnen doen:
Belangrijkste: je moet de taal kennen
Context, bijv. bij woorden die in spraak aan elkaar geplakt worden
o be a big girl and eat your vegetables vs the thing big earl loved most, was..
Eigenschappen van de taal die je leert tijdens het leren van de taal: zoals welke
klanken vaak wel of juist niet na elkaar komen in een woord
Context ook belangrijk voor begrip van geschreven tekst
Word superiority effect = letters zijn makkelijker te herkennen wanneer ze in een woord
staan dan wanneer ze los of in een non-woord staan
Letters zijn dus bij lezen ook beïnvloed door context
Woorden begrijpen
Corpus of language = een grote representatieve sample van tekst in bepaalde taal
Geeft de frequentie van verschillende woorden, verschillende betekenissen en
grammaticale constructies
Vermogen om betekenis te geven aan woorden en fixatie tijd - beïnvloed door:
Word frequency effect = we reageren sneller op vaak-gebruikte woorden
Langere fixatie tijd op woorden die we slecht kennen
Interpreteren van fonemen, woorden en letters
Lexicon = iemands kennis van wat woorden betekenen, hoe ze klinken en hoe ze in relatie
tot andere woorden gebruikt worden
2 componenten van woorden:
- Fonemen: geluiden/klanken
- Morfemen: kleinste units van taal dat een definitie of grammatische functie hebben
o Truck: t/r/u/ck = 4 fonemen
o Truck: 1 inhoudelijke unit -> 1 morfeem
Trucks: truck + s = 2 morfemen
‘s’ is ook morfeem want geeft aan dat iets een meervoud is
Hoe klanken en letter interpretatie ondersteund wordt door
betekenis
Het fonemische restoratie effect = wanneer een foneem overstemd wordt door ander
geluid, vullen we zelf het foneem in wanneer het woord al duidelijk is of duidelijk gemaakt
kan worden dmv de rest van de zin -> top-down proces
Als je woorden individueel afspeelt dan zijn ze moeilijker te interpreteren dan wanneer ze in
een conversatie uitgesproken worden.
Speech segmentation = ons vermogen om losse woorden te horen in een zin,
ongeacht waar iemand de spaties/pauze’s plaatst.
Factoren om aan speech segmentation te kunnen doen:
Belangrijkste: je moet de taal kennen
Context, bijv. bij woorden die in spraak aan elkaar geplakt worden
o be a big girl and eat your vegetables vs the thing big earl loved most, was..
Eigenschappen van de taal die je leert tijdens het leren van de taal: zoals welke
klanken vaak wel of juist niet na elkaar komen in een woord
Context ook belangrijk voor begrip van geschreven tekst
Word superiority effect = letters zijn makkelijker te herkennen wanneer ze in een woord
staan dan wanneer ze los of in een non-woord staan
Letters zijn dus bij lezen ook beïnvloed door context
Woorden begrijpen
Corpus of language = een grote representatieve sample van tekst in bepaalde taal
Geeft de frequentie van verschillende woorden, verschillende betekenissen en
grammaticale constructies
Vermogen om betekenis te geven aan woorden en fixatie tijd - beïnvloed door:
Word frequency effect = we reageren sneller op vaak-gebruikte woorden
Langere fixatie tijd op woorden die we slecht kennen
