Rechtssociologie en rechtspleging
13 mei 2016
Hoorcollege 5 – Uitvoering
De jurist in de overheidsorganisatie
1. Recht en uitvoering
2. Jurist in overheidsdienst
a. Taken, positie
b. Discussie
3. Politiek en rechtsstaat
4. Jurist in overheidsdienst
Juristen identificeren zich meer met rechtspraak dan met wetgeving. Ze vinden de totstandkoming en
relatie met politiek maar lastig. Moeilijk om een rol te spelen daarin. In de geschilbeslechtingsdelta
kijken we niet vanuit de rechter naar alle zaken die naar hem toekomen maar word het perspectief
omgedraaid. Wat voor juridische problemen hebben mensen en wat gebeurt daarmee? Van alle
juridische problemen word 95% op een andere manier dan met behulp van rechtspraak opgelost.
Rechtspraak doet z'n best maar de meeste mensen worden er niet gelukkig van. Het is dus maar goed
dat slechts 5% van de problemen bij de rechter komen.
Vandaag gaat het over de uitvoering. Wetgeving krijgt eigenlijk weinig aandacht vanuit de opleiding.
Studenten hebben ook een summier beeld ervan. Ze weten hoe het formeel tot stand komt maar dat is
het dan. Wetgevers zelf zijn daar ook een beetje schuldig aan want ze opereren in de fasen van
totstandkoming zelden in de openbaarheid. Er is wel sprake van consultatie en mensen die
gecontracteerd worden, er is ook parlementaire discussie maar dat gaat zelden over wetgeving,
discussie is vooral strategisch. Wetgevers zijn ook wel een beetje debet aan de belangstelling. Ze
hebben ook niet vaak belangstelling voor de buitenwereld. Ze hebben het te druk met allerlei andere
dingen, is ze niet altijd kwalijk te nemen. Juristen en wetgevingsjuristen moeten ook bezig houden met
uitvoering michiel scheltema heeft hier onlangs in het NJB een artikel over geschreven. Wetgeving is
mooi, staatsblad allemaal prachtig maar er gebeurt niets, het komt eigenlijk pas tot stand in de
uitvoering.
We staan stil bij uitvoering van recht en wetgeving, de positie van de jurist bij de overheid (is niet
geheel onproblematisch) politiek en rechtsstaat en jurist in overheidsdienst
We hebben toch een beetje impliciet het default idee dat recht word uitgevoerd zoals dat in de wet
staat, in de procedure staat voorgeschreven. Als de rechter een uitspraak doet word de uitspraak
uitgevoerd conform vonnis denken wij, is heel vaak niet het geval. Als er wetgeving is denken we dat
het 100% uitgevoerd word in de praktijk. Bij Aubert hebben we al gezien dat het in de praktijk nog
weleens tegenvalt. Nu focussen we op de uitvoeringsorganisatie. Met name over ambtenaren die
rechtstreeks in contact komen met burgers. Zijn mensen die bijstandsuitkeringen toekennen of
politieagenten, onderwijzers komen ook met recht in aanraking. Er is een breed scala aan functies
waarbij ambtenaren rechtstreeks in contact komen met burgers. Soms is de juridische dimensie heel
sterk, bijv. vergunningen, en soms heel zwak bijv. leerkracht. Het komt dus heel veel voor. Die
mensen noem je wel streetlevel bureaucrats, ambtenaren op een laag niveau die toch wel bureaucraten
zijn. Mensen die dagelijks contact hebben met burgers.
1. Uitvoering
Streetlevel bureaucrats
- Dagelijks contact met cliënten
- Beperkte tijd en middelen
- Vage en onderling tegenstrijdige doelen
- Werk nauwelijks controleerbaar
- Vaak on(vrij)willige cliënten
13 mei 2016
Hoorcollege 5 – Uitvoering
De jurist in de overheidsorganisatie
1. Recht en uitvoering
2. Jurist in overheidsdienst
a. Taken, positie
b. Discussie
3. Politiek en rechtsstaat
4. Jurist in overheidsdienst
Juristen identificeren zich meer met rechtspraak dan met wetgeving. Ze vinden de totstandkoming en
relatie met politiek maar lastig. Moeilijk om een rol te spelen daarin. In de geschilbeslechtingsdelta
kijken we niet vanuit de rechter naar alle zaken die naar hem toekomen maar word het perspectief
omgedraaid. Wat voor juridische problemen hebben mensen en wat gebeurt daarmee? Van alle
juridische problemen word 95% op een andere manier dan met behulp van rechtspraak opgelost.
Rechtspraak doet z'n best maar de meeste mensen worden er niet gelukkig van. Het is dus maar goed
dat slechts 5% van de problemen bij de rechter komen.
Vandaag gaat het over de uitvoering. Wetgeving krijgt eigenlijk weinig aandacht vanuit de opleiding.
Studenten hebben ook een summier beeld ervan. Ze weten hoe het formeel tot stand komt maar dat is
het dan. Wetgevers zelf zijn daar ook een beetje schuldig aan want ze opereren in de fasen van
totstandkoming zelden in de openbaarheid. Er is wel sprake van consultatie en mensen die
gecontracteerd worden, er is ook parlementaire discussie maar dat gaat zelden over wetgeving,
discussie is vooral strategisch. Wetgevers zijn ook wel een beetje debet aan de belangstelling. Ze
hebben ook niet vaak belangstelling voor de buitenwereld. Ze hebben het te druk met allerlei andere
dingen, is ze niet altijd kwalijk te nemen. Juristen en wetgevingsjuristen moeten ook bezig houden met
uitvoering michiel scheltema heeft hier onlangs in het NJB een artikel over geschreven. Wetgeving is
mooi, staatsblad allemaal prachtig maar er gebeurt niets, het komt eigenlijk pas tot stand in de
uitvoering.
We staan stil bij uitvoering van recht en wetgeving, de positie van de jurist bij de overheid (is niet
geheel onproblematisch) politiek en rechtsstaat en jurist in overheidsdienst
We hebben toch een beetje impliciet het default idee dat recht word uitgevoerd zoals dat in de wet
staat, in de procedure staat voorgeschreven. Als de rechter een uitspraak doet word de uitspraak
uitgevoerd conform vonnis denken wij, is heel vaak niet het geval. Als er wetgeving is denken we dat
het 100% uitgevoerd word in de praktijk. Bij Aubert hebben we al gezien dat het in de praktijk nog
weleens tegenvalt. Nu focussen we op de uitvoeringsorganisatie. Met name over ambtenaren die
rechtstreeks in contact komen met burgers. Zijn mensen die bijstandsuitkeringen toekennen of
politieagenten, onderwijzers komen ook met recht in aanraking. Er is een breed scala aan functies
waarbij ambtenaren rechtstreeks in contact komen met burgers. Soms is de juridische dimensie heel
sterk, bijv. vergunningen, en soms heel zwak bijv. leerkracht. Het komt dus heel veel voor. Die
mensen noem je wel streetlevel bureaucrats, ambtenaren op een laag niveau die toch wel bureaucraten
zijn. Mensen die dagelijks contact hebben met burgers.
1. Uitvoering
Streetlevel bureaucrats
- Dagelijks contact met cliënten
- Beperkte tijd en middelen
- Vage en onderling tegenstrijdige doelen
- Werk nauwelijks controleerbaar
- Vaak on(vrij)willige cliënten
