Korte samenvatting iPol:
Hoorcollege 7: democratie door verkiezingen
3 democratische functies van verkiezingen:
1. Ze bepalen dominante conflicten binnen de politiek.
2. Verkiezingen zorgen ervoor dat er selectief vertegenwoordigers worden gekozen
o.b.v. beloften (prospectief stemmen), en deze vertegenwoordigers worden
verantwoordelijk gehouden voor hun acties (retrospectief stemmen).
3. Verkiezingen zorgen voor gemeenschapsvorming, discussie, educatie en politieke
uitdrukking.
Meerderheidssysteem vs. Proportioneel systeem:
Meerderheidssysteem: een kiesstelsel, waarbij een partij in een gebied (district)
een meerderheid moet behalen om zetels te veroveren.
Proportioneel systeem: en kiessysteem waarbij het percentage behaalde zetels bij goede
benadering evenredig is met het percentage behaalde stemmen. Een partij die 20% van de
stemmen haalt, heeft in een systeem met evenredige vertegenwoordiging dus recht op
(ongeveer) 20% van de zetels.
Meerderheidssysteem: Proportioneel systeem:
Eén conflictlijn Meerdere conflictlijnen
Duidelijk mandaat regering Goede vertegenwoordiging van de kiezers
Kans om af te rekenen met regering Hoge opkomst + politiek vertrouwen
Één dominante scheidslijn Meerdere en ‘cross-cutting scheidslijnen’
Minder volatiliteit (beweeglijkheid)
Verklaringen van stemgedrag volgens modellen:
Sociologisch model: volgens het sociologisch model, stem je o.b.v. groepsidentiteit.
- Bijvoorbeeld door religie of etniciteit;
- Maar ook platteland-/ stad-verhouding.
Sociaal-psychologisch model: volgens het sociaal-psychologisch model stem je o.b.v. partij-
identificatie.
- Ontstaat soms door ouderlijk nest;
- In de VS kan je je identificeren met een partij;
- In Europa kan je je identificeren met een ideologie.
Economisch model: volgens het economisch model stem je o.b.v. een rationele keuze,
gebaseerd op standpunten. Een veelvoorkomend model.
- Electorale markt van vraag (voorkeuren van kiezers voor beleid) en aanbod
(beleidsposities partijen);
- Vereiste is dat kiezers gedetailleerde info over beleidsposities van partijen hebben;
- Info verwerven is dus kostbaar.
Hoorcollege 7: democratie door verkiezingen
3 democratische functies van verkiezingen:
1. Ze bepalen dominante conflicten binnen de politiek.
2. Verkiezingen zorgen ervoor dat er selectief vertegenwoordigers worden gekozen
o.b.v. beloften (prospectief stemmen), en deze vertegenwoordigers worden
verantwoordelijk gehouden voor hun acties (retrospectief stemmen).
3. Verkiezingen zorgen voor gemeenschapsvorming, discussie, educatie en politieke
uitdrukking.
Meerderheidssysteem vs. Proportioneel systeem:
Meerderheidssysteem: een kiesstelsel, waarbij een partij in een gebied (district)
een meerderheid moet behalen om zetels te veroveren.
Proportioneel systeem: en kiessysteem waarbij het percentage behaalde zetels bij goede
benadering evenredig is met het percentage behaalde stemmen. Een partij die 20% van de
stemmen haalt, heeft in een systeem met evenredige vertegenwoordiging dus recht op
(ongeveer) 20% van de zetels.
Meerderheidssysteem: Proportioneel systeem:
Eén conflictlijn Meerdere conflictlijnen
Duidelijk mandaat regering Goede vertegenwoordiging van de kiezers
Kans om af te rekenen met regering Hoge opkomst + politiek vertrouwen
Één dominante scheidslijn Meerdere en ‘cross-cutting scheidslijnen’
Minder volatiliteit (beweeglijkheid)
Verklaringen van stemgedrag volgens modellen:
Sociologisch model: volgens het sociologisch model, stem je o.b.v. groepsidentiteit.
- Bijvoorbeeld door religie of etniciteit;
- Maar ook platteland-/ stad-verhouding.
Sociaal-psychologisch model: volgens het sociaal-psychologisch model stem je o.b.v. partij-
identificatie.
- Ontstaat soms door ouderlijk nest;
- In de VS kan je je identificeren met een partij;
- In Europa kan je je identificeren met een ideologie.
Economisch model: volgens het economisch model stem je o.b.v. een rationele keuze,
gebaseerd op standpunten. Een veelvoorkomend model.
- Electorale markt van vraag (voorkeuren van kiezers voor beleid) en aanbod
(beleidsposities partijen);
- Vereiste is dat kiezers gedetailleerde info over beleidsposities van partijen hebben;
- Info verwerven is dus kostbaar.
