Wat zijn de voorwaarden voor een gelukkig leven?
Er is slechts één weg naar geluk en dat is op
te houden met je zorgen maken over dingen
waar je geen invloed op hebt - Epictetus
Figuur 1 Epictetus
Het geluk waarover we het hebben, bestaat
voor het lichaam uit het ontbreken van pijn
en voor de ziel uit het ontbreken van zorgen.
- Epicurus
Annelyn Deuling
Systematische filosofie
230117
Figuur 2 Epicurus
, Inleiding
In dit werkstuk behandel ik de vraag: ‘wat zijn de voorwaarden voor een gelukkig
leven?’
Dit doe ik door de filosofie van Epictetus en Epicurus te onderzoeken.
Aan het eind zal ik een conclusie en mijn eigen visie over deze twee filosofen geven.
1
, Inhoudsopgave
Epictetus blz 3-6
Epicurus blz 7-9
Conclusie blz 10
Eigen visie blz 10
Bronnenlijst blz 11
2
, EPICTETUS
Levensloop
Over de levensloop van Epictetus is weinig bekend. Hij werd rond het jaar 50 na
Christus geboren in Hierapolis, het huidige zuidoost Turkije, en kwam als slaaf naar
Rome. Een anoniem Romeins epigram vertelt ons het volgende van Epictetus: ‘ik werd
geboren als Epictetus, een slaaf, was lam van lichaam, zo arm als Irus en een vriend
van de onsterfelijken’. Epictetus was dus zelf een slaaf, hij definieert slaaf zijn echter
niet enkel als iemand met een daadwerkelijke meester of iemand die verkocht is aan
een ander. Van alles wat je eventueel raakt en emoties opwekt, kun je slaaf zijn.
Epictetus zegt wel dat een emotie als liefde of genegenheid voor je familie positief
kan worden beschouwd. Maar daarbij moet je wel steeds in gedachten houden dat
die emotie uiteindelijk gericht is op iets wat niet je in je macht ligt: je moet er dan ook
vrede mee hebben als dierbaren komen te overlijden. Later zal dit thema uitgebreider
beschreven worden.
Hij werd vrijgelaten en bestudeerde de leer van de Stoïcijnen, zijn leermeester was
Gaius Maximus Rufus. Hij was een van de weinige mensen die indruk wist te maken op
Epictetus. In het jaar 89 na Christus werd hij met alle andere filosofen door keizer
Domitianus uit Rome verbannen. Epictetus vestigde zich toen in Nicopolis, Griekenland
waar hij een school stichtte en hier doceerde. Epictetus gebruikt zijn docentschap op
een Socratische manier, door provocerende vragen te stellen, iemand net zo lang
ondervragen over wat ze denken te weten tot ze moeten toegeven dat ze het toch
niet weten. In de colleges worden monologen afgewisseld met discussie. Soms vormt
een vraag of opmerking van een leerling de aanleiding tot uiteenzettingen door
Epictetus.
Epictetus heeft zelf geen enkel geschrift nagelaten. Via zijn leerling Arrianus, die zijn
colleges stenografisch opgenomen en op schrift gesteld heeft, is ons zijn leer bekend;
de Diatribae. Van de acht boeken zijn er vier bewaard gebleven. Ook is er een
verzameling van citaten opgesteld. Een daarvan is de Enchiridion, vertaald: datgene
wat men bij de hand heeft, waarin sterk de nadruk ligt op de inhoud van Epictetus’
leer. Epictetus hield zich vooral bezig met de dagelijkse praktijk van het leven. Zijn
aanwijzingen zijn praktisch en direct toe te passen, ook nu nog. Epictetus is
waarschijnlijk overleden rond het jaar 130 na Christus.
Macht
Een van de eerste dingen waar Epictetus het over heeft in de Enchiridion is het
uitzoeken wat er binnen onze macht ligt en wat er niet binnen onze macht ligt. Als het
niet in onze macht ligt, ligt het in iemand anders macht. Geluk en vrijheid beginnen
met het begrijpen van dit principe: sommige dingen liggen binnen onze macht,
sommige dingen niet. De werkelijkheid is volgens Epictetus in te delen in deze twee
categorieën.
Binnen onze macht hebben wij onze meningen, oordeel, ons streven, onze keuzes,
onze begeertes en afkeer, deze dingen kunnen wij zelf bewerkstelligen. Het is
misschien wat vreemd om te zeggen dat onze begeertes en afkeer binnen onze
macht liggen, ik probeer het duidelijker te maken met een voorbeeld. Stel: Iemand
brengt een puppy mee naar college, veel studenten zullen de begeerte hebben om
de puppy te gaan aaien omdat de puppy schattig is, andere studenten hebben een
afkeer van de puppy omdat ze in het verleden zijn gebeten door een hond. Epictetus
zegt dat je geen directe macht hebt over je begeertes of afkeer, je kunt ze niet gelijk
3
Er is slechts één weg naar geluk en dat is op
te houden met je zorgen maken over dingen
waar je geen invloed op hebt - Epictetus
Figuur 1 Epictetus
Het geluk waarover we het hebben, bestaat
voor het lichaam uit het ontbreken van pijn
en voor de ziel uit het ontbreken van zorgen.
- Epicurus
Annelyn Deuling
Systematische filosofie
230117
Figuur 2 Epicurus
, Inleiding
In dit werkstuk behandel ik de vraag: ‘wat zijn de voorwaarden voor een gelukkig
leven?’
Dit doe ik door de filosofie van Epictetus en Epicurus te onderzoeken.
Aan het eind zal ik een conclusie en mijn eigen visie over deze twee filosofen geven.
1
, Inhoudsopgave
Epictetus blz 3-6
Epicurus blz 7-9
Conclusie blz 10
Eigen visie blz 10
Bronnenlijst blz 11
2
, EPICTETUS
Levensloop
Over de levensloop van Epictetus is weinig bekend. Hij werd rond het jaar 50 na
Christus geboren in Hierapolis, het huidige zuidoost Turkije, en kwam als slaaf naar
Rome. Een anoniem Romeins epigram vertelt ons het volgende van Epictetus: ‘ik werd
geboren als Epictetus, een slaaf, was lam van lichaam, zo arm als Irus en een vriend
van de onsterfelijken’. Epictetus was dus zelf een slaaf, hij definieert slaaf zijn echter
niet enkel als iemand met een daadwerkelijke meester of iemand die verkocht is aan
een ander. Van alles wat je eventueel raakt en emoties opwekt, kun je slaaf zijn.
Epictetus zegt wel dat een emotie als liefde of genegenheid voor je familie positief
kan worden beschouwd. Maar daarbij moet je wel steeds in gedachten houden dat
die emotie uiteindelijk gericht is op iets wat niet je in je macht ligt: je moet er dan ook
vrede mee hebben als dierbaren komen te overlijden. Later zal dit thema uitgebreider
beschreven worden.
Hij werd vrijgelaten en bestudeerde de leer van de Stoïcijnen, zijn leermeester was
Gaius Maximus Rufus. Hij was een van de weinige mensen die indruk wist te maken op
Epictetus. In het jaar 89 na Christus werd hij met alle andere filosofen door keizer
Domitianus uit Rome verbannen. Epictetus vestigde zich toen in Nicopolis, Griekenland
waar hij een school stichtte en hier doceerde. Epictetus gebruikt zijn docentschap op
een Socratische manier, door provocerende vragen te stellen, iemand net zo lang
ondervragen over wat ze denken te weten tot ze moeten toegeven dat ze het toch
niet weten. In de colleges worden monologen afgewisseld met discussie. Soms vormt
een vraag of opmerking van een leerling de aanleiding tot uiteenzettingen door
Epictetus.
Epictetus heeft zelf geen enkel geschrift nagelaten. Via zijn leerling Arrianus, die zijn
colleges stenografisch opgenomen en op schrift gesteld heeft, is ons zijn leer bekend;
de Diatribae. Van de acht boeken zijn er vier bewaard gebleven. Ook is er een
verzameling van citaten opgesteld. Een daarvan is de Enchiridion, vertaald: datgene
wat men bij de hand heeft, waarin sterk de nadruk ligt op de inhoud van Epictetus’
leer. Epictetus hield zich vooral bezig met de dagelijkse praktijk van het leven. Zijn
aanwijzingen zijn praktisch en direct toe te passen, ook nu nog. Epictetus is
waarschijnlijk overleden rond het jaar 130 na Christus.
Macht
Een van de eerste dingen waar Epictetus het over heeft in de Enchiridion is het
uitzoeken wat er binnen onze macht ligt en wat er niet binnen onze macht ligt. Als het
niet in onze macht ligt, ligt het in iemand anders macht. Geluk en vrijheid beginnen
met het begrijpen van dit principe: sommige dingen liggen binnen onze macht,
sommige dingen niet. De werkelijkheid is volgens Epictetus in te delen in deze twee
categorieën.
Binnen onze macht hebben wij onze meningen, oordeel, ons streven, onze keuzes,
onze begeertes en afkeer, deze dingen kunnen wij zelf bewerkstelligen. Het is
misschien wat vreemd om te zeggen dat onze begeertes en afkeer binnen onze
macht liggen, ik probeer het duidelijker te maken met een voorbeeld. Stel: Iemand
brengt een puppy mee naar college, veel studenten zullen de begeerte hebben om
de puppy te gaan aaien omdat de puppy schattig is, andere studenten hebben een
afkeer van de puppy omdat ze in het verleden zijn gebeten door een hond. Epictetus
zegt dat je geen directe macht hebt over je begeertes of afkeer, je kunt ze niet gelijk
3
