Hoofdstuk 1 Algemeen
Materieel strafrecht: welke gedragingen zijn strafbaar en welke sancties dienen te volgen Wetboek
van Strafrecht
Formele strafrecht: hoe de procedures plaatsvinden Wetboek van Strafvordering
Samen het commuun strafrecht
Bijzonder strafrecht: specifieke onderwerpen in aparte wetten, bijvoorbeeld bezitten van wapens,
dronken autorijden. Dit is voornamelijk materieel strafrecht.
Doel van strafrecht: het door middel van sancties handhaven van normen die uit strafrechtelijke
bepalingen voortvloeien.
Een gedragsnorm kan worden opgenomen als rechtsnorm: art. 5:1 lid 2 BW het staat de eigenaar
met uitsluiting van eenieder vrij van de zaak gebruik te maken. Oftewel je mag niet stelen. Dit is nog
geen strafbaar feit want de consequenties worden niet genoemd. Wanneer iemand zich in strijd met
deze rechtsnorm gedraagt schuldig aan diefstal art. 310 Sr.
Schending rechtsnorm + geschreven reactie in WvSr of andere = strafbaar feit.
Opzettelijk leed toebrengen aan een ander door middel van een straf. Om dit te
rechtvaardigen/legitimeren zijn er theorieën:
- Vergeldingstheorie: overheid neemt wraak op dader die onrecht pleegt. Het is een inbreuk op
de wereldwijde juridische orde. Deze wordt hersteld door dezelfde straf op te leggen als de
strafbare handeling van de dader. Oog om oog, tand om tand. Deze theorie is een absolute
strafrechtstheorie.
- Preventietheorie: met het straffen wordt voorkomen dat andere strafbare feiten zullen
plegen. Twee soorten preventie:
o Generale preventie: anderen dan de dader laten zien wat er gebeurt na het plegen
van strafbaar feit om ze af te schrikken.
o Speciale preventie: de dader zelf weerhouden om in de toekomst misdaden te
plegen. Bijvoorbeeld met een taakstraf. Dit werkt afschrikkend en verbetert het
gedrag. Deze theorie is een relatie strafrechtstheorie met een bepaald doel.
Geweldsmonopolie bij overheid om ongecontroleerde wraak re voorkomen, art. 113 GW: bestraffing
door vrijheidsberoving van burger, exclusief door onpartijdige, benoemde rechters.
Een belangrijk uitgangspunt in de Nederlandse rechtsorde is ultimum remedium laatste oplossing.
Eerst proberen om het feit op te lossen door middel van ander rechtsgebied, voorkeur civiel recht.
Legaliteitsbeginsel; burgers kunnen slechts in overeenstemming met neergeschreven wetten gestraft
worden, art.1 Sr:
- Geen strafbaar feit zonder wet. Alleen gedragingen die wettelijk strafbaar zijn, kunnen
bestraft worden.
- Geen staf zonder wet. Slechts veroordeeld worden wanneer gedrag onder bepaalde
wettelijke stafbepaling valt. Ook mag de rechter alleen die sanctie opleggen die de wet aan
het feit verbindt.
- Geen terugwerkende kracht. Slechts veroordeeld worden voor de handeling die in strijd is
met de wet die op dat moment in werking is.
, - Geen analogische redeneringen. Gedragingen niet creatief inlezen in de wettelijke bepalingen
omdat ze er veel op lijken. Het moet letterlijk in de wet staan.
- Wetten moeten duidelijk genoeg zijn. Niet te algemeen/vaag.
Hoofstuk 2 Structuur Strafbaar Feit
Vier voorwaarden strafbaarheid:
1. Menselijke gedraging
2. Delictsomschrijving
3. Wederrechtelijkheid
4. Schuld
Menselijke gedraging: de gebeurtenis moet door menselijk individu zijn gewild (bijv. geen
stuiptrekkingen). Dieren en voorwerpen kunnen niet vervolgd worden. Het gaat niet alleen om een
actieve gedraging. Maar ook niet-handelen of nalaten, bijvoorbeeld schade door een omgevallen
boom die de buurman allang moest omhakken art. 350 Sr.
Delictsomschrijving: om te voorkomen dat bestraffing onduidelijk is en burgers hun gedrag kunnen
aanpassen om niet gestraft te worden, is er een delictsomschrijving. Het wijst het gedrag aan dat
strafbaar is. Samen met een sanctienorm wordt dit de strafbepaling genoemd. Bijvoorbeeld doodslag
art. 287 Sr: de delictsomschrijving is het opzettelijk beroven van een ander leven en de sanctienorm is
een gevangenisstraf van +15 jaar of een geldboete van de vijfde categorie.
Wederrechtelijkheid: het gedrag moet in strijd zijn met het recht. In sommige delictsomschrijvingen
wordt dit expliciet genoemd, bijvoorbeeld diefstal art. 310 Sr. Hierdoor is alleen het wegnemen van
een goed van een ander strafbaar als dit met het oogmerk van wederrechtelijk toe-eigenen gebeurt.
Denk ook aan het veearts-arrest.
Aan schuld te wijten: dit heeft betrekking op persoon verdachte. De onwenselijke gedraging is niet
vermeden terwijl het wel een reëel mogelijkheid was. Het gaat om een subjectieve situatie. Er mag
geen sprake zijn van schulduitsluitingsgronden, art. 39-43 Sr.
In een delictsomschrijving staan bestanddelen voorwaarden strafbaarheid. Als aan alle
bestanddelen van een artikel wordt voldaan, is er sprake van een strafbaar feit.
Elementen zijn de voorwaarden die niet zijn opgenomen in de delictsomschrijving. Elementen zijn in
te delen in:
- Wederrechtelijkheid
- Schuld
Zodra voorwaarden benoemd worden in de delictsomschrijving geen element, maar bestanddeel.
Formele en materiele delicten: bij formele wordt de actieve handeling strafbaar gesteld. Er wordt niet
gekeken naar eventuele gevolgen. Bijvoorbeeld het stelen van een portemonnee onder inhoud en
dus weer terugleggen. Dit is alsnog strafbaar. Bij materiele is het laten intreden van het gevolg
strafbaar gesteld. In art. 287 Sr is het strafbare feit gepleegd op het moment dat gevolg intreedt
dood.
Materieel strafrecht: welke gedragingen zijn strafbaar en welke sancties dienen te volgen Wetboek
van Strafrecht
Formele strafrecht: hoe de procedures plaatsvinden Wetboek van Strafvordering
Samen het commuun strafrecht
Bijzonder strafrecht: specifieke onderwerpen in aparte wetten, bijvoorbeeld bezitten van wapens,
dronken autorijden. Dit is voornamelijk materieel strafrecht.
Doel van strafrecht: het door middel van sancties handhaven van normen die uit strafrechtelijke
bepalingen voortvloeien.
Een gedragsnorm kan worden opgenomen als rechtsnorm: art. 5:1 lid 2 BW het staat de eigenaar
met uitsluiting van eenieder vrij van de zaak gebruik te maken. Oftewel je mag niet stelen. Dit is nog
geen strafbaar feit want de consequenties worden niet genoemd. Wanneer iemand zich in strijd met
deze rechtsnorm gedraagt schuldig aan diefstal art. 310 Sr.
Schending rechtsnorm + geschreven reactie in WvSr of andere = strafbaar feit.
Opzettelijk leed toebrengen aan een ander door middel van een straf. Om dit te
rechtvaardigen/legitimeren zijn er theorieën:
- Vergeldingstheorie: overheid neemt wraak op dader die onrecht pleegt. Het is een inbreuk op
de wereldwijde juridische orde. Deze wordt hersteld door dezelfde straf op te leggen als de
strafbare handeling van de dader. Oog om oog, tand om tand. Deze theorie is een absolute
strafrechtstheorie.
- Preventietheorie: met het straffen wordt voorkomen dat andere strafbare feiten zullen
plegen. Twee soorten preventie:
o Generale preventie: anderen dan de dader laten zien wat er gebeurt na het plegen
van strafbaar feit om ze af te schrikken.
o Speciale preventie: de dader zelf weerhouden om in de toekomst misdaden te
plegen. Bijvoorbeeld met een taakstraf. Dit werkt afschrikkend en verbetert het
gedrag. Deze theorie is een relatie strafrechtstheorie met een bepaald doel.
Geweldsmonopolie bij overheid om ongecontroleerde wraak re voorkomen, art. 113 GW: bestraffing
door vrijheidsberoving van burger, exclusief door onpartijdige, benoemde rechters.
Een belangrijk uitgangspunt in de Nederlandse rechtsorde is ultimum remedium laatste oplossing.
Eerst proberen om het feit op te lossen door middel van ander rechtsgebied, voorkeur civiel recht.
Legaliteitsbeginsel; burgers kunnen slechts in overeenstemming met neergeschreven wetten gestraft
worden, art.1 Sr:
- Geen strafbaar feit zonder wet. Alleen gedragingen die wettelijk strafbaar zijn, kunnen
bestraft worden.
- Geen staf zonder wet. Slechts veroordeeld worden wanneer gedrag onder bepaalde
wettelijke stafbepaling valt. Ook mag de rechter alleen die sanctie opleggen die de wet aan
het feit verbindt.
- Geen terugwerkende kracht. Slechts veroordeeld worden voor de handeling die in strijd is
met de wet die op dat moment in werking is.
, - Geen analogische redeneringen. Gedragingen niet creatief inlezen in de wettelijke bepalingen
omdat ze er veel op lijken. Het moet letterlijk in de wet staan.
- Wetten moeten duidelijk genoeg zijn. Niet te algemeen/vaag.
Hoofstuk 2 Structuur Strafbaar Feit
Vier voorwaarden strafbaarheid:
1. Menselijke gedraging
2. Delictsomschrijving
3. Wederrechtelijkheid
4. Schuld
Menselijke gedraging: de gebeurtenis moet door menselijk individu zijn gewild (bijv. geen
stuiptrekkingen). Dieren en voorwerpen kunnen niet vervolgd worden. Het gaat niet alleen om een
actieve gedraging. Maar ook niet-handelen of nalaten, bijvoorbeeld schade door een omgevallen
boom die de buurman allang moest omhakken art. 350 Sr.
Delictsomschrijving: om te voorkomen dat bestraffing onduidelijk is en burgers hun gedrag kunnen
aanpassen om niet gestraft te worden, is er een delictsomschrijving. Het wijst het gedrag aan dat
strafbaar is. Samen met een sanctienorm wordt dit de strafbepaling genoemd. Bijvoorbeeld doodslag
art. 287 Sr: de delictsomschrijving is het opzettelijk beroven van een ander leven en de sanctienorm is
een gevangenisstraf van +15 jaar of een geldboete van de vijfde categorie.
Wederrechtelijkheid: het gedrag moet in strijd zijn met het recht. In sommige delictsomschrijvingen
wordt dit expliciet genoemd, bijvoorbeeld diefstal art. 310 Sr. Hierdoor is alleen het wegnemen van
een goed van een ander strafbaar als dit met het oogmerk van wederrechtelijk toe-eigenen gebeurt.
Denk ook aan het veearts-arrest.
Aan schuld te wijten: dit heeft betrekking op persoon verdachte. De onwenselijke gedraging is niet
vermeden terwijl het wel een reëel mogelijkheid was. Het gaat om een subjectieve situatie. Er mag
geen sprake zijn van schulduitsluitingsgronden, art. 39-43 Sr.
In een delictsomschrijving staan bestanddelen voorwaarden strafbaarheid. Als aan alle
bestanddelen van een artikel wordt voldaan, is er sprake van een strafbaar feit.
Elementen zijn de voorwaarden die niet zijn opgenomen in de delictsomschrijving. Elementen zijn in
te delen in:
- Wederrechtelijkheid
- Schuld
Zodra voorwaarden benoemd worden in de delictsomschrijving geen element, maar bestanddeel.
Formele en materiele delicten: bij formele wordt de actieve handeling strafbaar gesteld. Er wordt niet
gekeken naar eventuele gevolgen. Bijvoorbeeld het stelen van een portemonnee onder inhoud en
dus weer terugleggen. Dit is alsnog strafbaar. Bij materiele is het laten intreden van het gevolg
strafbaar gesteld. In art. 287 Sr is het strafbare feit gepleegd op het moment dat gevolg intreedt
dood.
