Kritisch redeneren
Gelijk hebben, gelijk krijgen
Hoofdstuk 3
3.3 De rechtvaardiging wordt of vermeld in de argumentatie, of verzwegen maar wel verondersteld.
Rechtvaardiging verzwegen > impliciet aanwezig. Echter rechtvaardiging kan alsnog expliciet worden
gemaakt door het stellen van de vraag ‘wat heeft het gegeven of hebben de gegevens met de claim
te maken?’.
Wanneer de claim volgt uit de rechtvaardiging en het gegeven, dan is de argumentatie deugdelijk.
Rechtvaardiging kan volgens Toulmin drie vormen aannemen:
- Als G dan C > strikte formulering, het is zo of het is niet zo
- Gegevens als G geven ons het recht om claims als C te stellen > strikt, maar iets meer ruimte voor
nuancering van de claim
- Gegeven G, dan mag men C aannemen > een aanname, vrij strikt maar laat ruimte voor
uitzonderingen
Deze vormen geven mate van striktheid aan waarmee de claim kan worden afgeleid uit het gegeven,
met behulp van de rechtvaardiging.
Verschillende typen rechtvaardiging:
- Volgen van een procedure > is de procedure al of niet correct toegepast?
- Definitie > is de definitie al of niet correct opgesteld?
- Empirische generalisatie > is de empirische generalisatie volgens de juiste methodologische
regels tot stand gekomen?
- Causaal verband > is het waar of onwaar?
- Aangeven dat ‘iets’ zal gelden > naar welke juridische bron verwijst de rechtsregel?
Rechtvaardiging heeft een dubbele functie:
1. De functie van een inhoudelijke kennisregel uit een bepaald veld die het verband aangeeft tussen
claim en gegeven
2. De rechtvaardiging kan dienst doen als een afleidingsregel die laat zien dat de claim een logisch
gevolg is van de rechtvaardiging en het gegeven
3.4 Noodzakelijk voor een redenering:
- Een bewering (claim) die geuit wordt, moet worden waargemaakt (bewezen)
- Dat kan door naar feiten (gegevens) te verwijzen
- Vervolgens moet de samenhang tussen gegevens en claim worden aangegeven dor gebruik te
maken van een rechtvaardiging
Materiële implicatie = afleidingsregel ‘als…dan’ (logische notatie: p > q). De materiële implicatie
komt voor in afleidingswetten, de twee meest bekenden zijn: modus ponendo ponens en modus
tollendo tollens.
Modus ponendo ponens (MP) > logisch geldig schema met twee premissen, waarvan de eerste een
voorwaardelijke uitspraak is:
Als P, dan Q.
P.
Dus Q.
Antecedent > uitspraak voor de pijl van de redenering
Consequent > uitspraak na de pijl van de redenering
1
Gelijk hebben, gelijk krijgen
Hoofdstuk 3
3.3 De rechtvaardiging wordt of vermeld in de argumentatie, of verzwegen maar wel verondersteld.
Rechtvaardiging verzwegen > impliciet aanwezig. Echter rechtvaardiging kan alsnog expliciet worden
gemaakt door het stellen van de vraag ‘wat heeft het gegeven of hebben de gegevens met de claim
te maken?’.
Wanneer de claim volgt uit de rechtvaardiging en het gegeven, dan is de argumentatie deugdelijk.
Rechtvaardiging kan volgens Toulmin drie vormen aannemen:
- Als G dan C > strikte formulering, het is zo of het is niet zo
- Gegevens als G geven ons het recht om claims als C te stellen > strikt, maar iets meer ruimte voor
nuancering van de claim
- Gegeven G, dan mag men C aannemen > een aanname, vrij strikt maar laat ruimte voor
uitzonderingen
Deze vormen geven mate van striktheid aan waarmee de claim kan worden afgeleid uit het gegeven,
met behulp van de rechtvaardiging.
Verschillende typen rechtvaardiging:
- Volgen van een procedure > is de procedure al of niet correct toegepast?
- Definitie > is de definitie al of niet correct opgesteld?
- Empirische generalisatie > is de empirische generalisatie volgens de juiste methodologische
regels tot stand gekomen?
- Causaal verband > is het waar of onwaar?
- Aangeven dat ‘iets’ zal gelden > naar welke juridische bron verwijst de rechtsregel?
Rechtvaardiging heeft een dubbele functie:
1. De functie van een inhoudelijke kennisregel uit een bepaald veld die het verband aangeeft tussen
claim en gegeven
2. De rechtvaardiging kan dienst doen als een afleidingsregel die laat zien dat de claim een logisch
gevolg is van de rechtvaardiging en het gegeven
3.4 Noodzakelijk voor een redenering:
- Een bewering (claim) die geuit wordt, moet worden waargemaakt (bewezen)
- Dat kan door naar feiten (gegevens) te verwijzen
- Vervolgens moet de samenhang tussen gegevens en claim worden aangegeven dor gebruik te
maken van een rechtvaardiging
Materiële implicatie = afleidingsregel ‘als…dan’ (logische notatie: p > q). De materiële implicatie
komt voor in afleidingswetten, de twee meest bekenden zijn: modus ponendo ponens en modus
tollendo tollens.
Modus ponendo ponens (MP) > logisch geldig schema met twee premissen, waarvan de eerste een
voorwaardelijke uitspraak is:
Als P, dan Q.
P.
Dus Q.
Antecedent > uitspraak voor de pijl van de redenering
Consequent > uitspraak na de pijl van de redenering
1
