Joshua Kooijman |
De psychologische ontwikkeling tussen 0-23 jaar en
individuele verschillen!
Inhoud
College 1...........................................................................................................................1
College 2...........................................................................................................................6
College 3.........................................................................................................................17
College 4.........................................................................................................................22
College 1
Ontwikkelingspsychologie & persoonlijkheidsleer
Inleiding in de ontwikkeling van het kind (PP. 1-9)
Ontwikkelingspsychologen
- Hoe beïnvloed de biologische erfenis en de omgeving ons gedrag
Ontwikkelingspsychologie
- Kijken naar patronen van groei, verandering en stabiliteit bij mensen
Thema’s in de ontwikkelingspsychologie
- Fysiek > invloed lichaam op gedrag
- Cognitief > verandering intellectuele vermogens
- Sociaal-emotioneel > verandering in interacties met mensen en emoties
- Persoonlijkheid > stabiliteit en verandering in de karaktereigenschappen
Leeftijdsgroepen (vanuit westers perspectief)
- Prenataal > conceptie tot geboorte
- Babytijd > 0-2
- Peuter en kleutertijd > 2-6
- Schooltijd > 6-12
- Adolescentie > 12-20
Theoretische perspectieven in onderzoek (PP. 23-61)
Theoretische perspectieven
1. Psychodynamisch > gedrag gemotiveerd door ervaringen die iemand nauwelijks herinnert
2. Behavioristisch > kijken naar waarneembaar gedrag en de omgeving, dit bepaald hoe
iemand ontwikkelt (nurture belangrijker)
3. Cognitief > processen waardoor mensen de wereld beter kennen
4. Systemisch > ontwikkeling beoordelen door fysieke, cognitieve, persoonlijkheid en sociale
wereld
5. Evolutionair > ontwikkeling vanuit biologische invalshoek (genetisch)
Psychodynamisch
Psychoanalytische theorie (Freud)
- Onbewuste krachten zijn bepalend voor iemands persoonlijkheid en gedrag
3 aspecten persoonlijkheid (Freud)
- Id > primitief gedrag vanuit het genotsprincipe (veel bevrediging, weinig inspanning)
- Ego > rationeel gedrag vanuit het realiteitsprincipe (veiligheid bewaren)
1
, - Superego > geweten (ontwikkeld rond 5-6 jaar)
Psychoseksuele ontwikkeling (Freud)
- Oraal > vertrouwen vs wantrouwen (geboorte tot 12-18 maanden)
- Anaal > autonomie vs. schaamte en twijfel (tot 3 jaar)
- Fallisch > interesse in de genitalen, initiatief vs. schaamte (tot 5-6 jaar)
- Latentie > ijver vs. minderwaardigheid (tot adolescentie)
- Genitaal > identiteit vs. identiteitsverwarring (tot volwassenheid)
Psychosociale theorie (Erikson)
- 8 fasen met een crisis
- Mensen gevormd door samenleving en cultuur
Behavioristisch
Stimulus-respons-leren
- Klassieke conditionering > bepaalde manier reageren op neutrale stimulus (kwijl bij bel)
- Operante conditionering > vrijwillige respons versterkt of verzwakt doordat het
geassocieerd wordt met iets
- Bekrachtiging > prettig stimulus geven of onprettige stimulus weghalen
- Positieve straf > iets geven (kamer opruimen)
- Negatieve straf > iets weghalen (telefoon afpakken)
Cognitief
Sociaal-cognitieve leertheorie (Bandura)
- Leren door imitatie (waarnemen, herinneren, reproduceren en motivatie om uit te voeren)
Cognitieve ontwikkelingstheorie (Piaget)
- Sensomotorisch > ontwikkeling zintuigen (0-2)
- Preoperationeel > ontwikkeling taal, motoriek (2-7)
- Concreet operationeel > 7-12
- Formeel operationeel > logisch redeneren en abstract denken (12+)
Cognitieve ontwikkeling
- Assimilatie > ervaring interpreteren
- Accommodatie > verandering in manier van denken en doen
Informatieverwerkingstheorie
- Hoe mensen informatie coderen, opslaan en terughalen. Gedrag kan je opbreken in
stappen (kwantitatieve ontwikkeling)
Cognitieve neurowetenschap
- Via hersenprocessen kijken naar cognitieve ontwikkeling
Systemisch
Ecologisch model (Bronfenbrenner)
- Micro, meso (connecties), exo (algemene invloeden), macro en chronosysteem
Sociaal-culturele theorie (Vygotsky)
- Cognitieve ontwikkeling door interacties in een cultuur
- Scaffolding > taak die net boven het niveau is
Evolutionair
Gedragsgenetica
2
, - Effecten van erfelijkheid op gedrag
- Epigenetica > ervaringen en leefomstandigheden iemand erfelijke aanleg beïnvloeden
Eclectisch/holistische benadering > meerdere perspectieven gebruiken
Zelfdeterminatietheorie
- 3 basisbehoeften die het functioneren beïnvloeden: autonomie, verbondenheid en
competentie
Stappen empirisch wetenschappelijk onderzoek
1. Hypothese ontwikkelen > operationalisering (hypothese vertalen naar toetsbare procedure)
2. Onderzoek ontwerpen > experimenteel onderzoek (causale relaties), correlationeel
onderzoek
3. Objectieve data verzamelen
4. Testresultaten analyseren en conclusies trekken
5. Conclusies publiceren, bekritiseren en repliceren
Casestudy’s > toestand van iemand diepgaand onderzocht
Veldonderzoek > in een natuurlijke omgeving (klas, speeltuin)
Soorten onderzoek
- Theoretisch > verklaringen toetsen en nieuwe wetenschappelijke kennis vergaren
(fundamenteel onderzoek)
- Toegepast > praktische oplossingen voor directe problemen (praktijkgericht onderzoek)
Onderzoeksstrategieën
- Longitudinaal > gedrag over een langere periode volgen
- Cross-sectioneel > naar verschillende groepen kijken
- Cross-sequentieel > verschillende groepen op verschillende tijdstippen
Ethische codes > betrouwbaarheid, eerlijkheid, respect en verantwoordelijkheid
Theories of child development and their impact on early childhood (PP. 15-30)
Maturation theory
- Genen belangrijkst voor de ontwikkeling van het kind, omgeving kleine invloed
- Lastige ervaringen zal de ontwikkeling tegengaan
- Nature belangrijk
Child study movement (Stanley Hall)
- Wetenschappelijk onderzoek waar het kind in het midden staat
Gesel > ging verder met onderzoek, kwam erachter dat een kind door verschillende fases moet
Readiness > als het kind klaar is om iets nieuws te leren
Tekortkoming maturation theory
- Kijkt niet naar de omgeving, kijkt niet naar individuele verschillen en hoe je het kind moet
ondersteunen bij het leren
Constructivist theory
- Ervaring bepaald de kennis
Piaget
- Fysieke kennis en sociale kennis (gewenst gedrag in een cultuur)
- Assimilatie > kennis dat je hebt toepassen, schema wordt vergroot
- Accommodatie > nieuwe kennis eigen maken
3
, - Kinderen mogen zelf ontdekken
Vygotsky
- Natural ontwikkeling > effect van volwassen worden
- Culturele ontwikkeling > taal en beredeneer vaardigheden
- Vond taal heel belangrijk
- Leren moet praktisch en gebaseerd op het dagelijks leven zijn
- Sociaal-culturele theorie > leren een sociaal proces gebaseerd op interacties in de cultuur
- Zone van naaste ontwikkeling > problemen geven die net iets te lastig zijn
- Assistentie van ouders belangrijk
Bruner
- Onderzocht de relatie tussen gedachtes en taal
- Kind is van nature interesse, maar verliezen interesse als de taak te lastig is (scaffolding)
Leraren moeten niet kennis overdragers zijn, maar een cognitieve gids voor kinderen
Behaviorist theory
- Omschrijven van de ontwikkeling van kinderen, veel invloed van de omgeving
- Voorspellen en controle hebben over het gedrag
- Drill-and-practice > reward geven en veel herhaling
- Nurture het belangrijkst
Pavlov > classical conditioning: zelfde manier reageren op bepaalde stimulus
Watson > behaviorism: gedrag observeren i.p.v. manipuleren
Thorndike
- Law of effect > reacties die een goed effect creëren zullen vaker voorkomen
- Law of exercise > hoe vaker, hoe beter
- Law of readiness > leren meer succesvol als er activiteit is
Skinner
- Meeste gedrag door operant conditioning (gedrag door rewards of straffen)
- Positive reinforcer > een reward
- Negative reinforcer > geen straf, maar negatieve stimulans weghalen
- Continuous reinforcement > constant iets krijgen voor gedrag
- Intermittent reinforcement > niet standaard een reinforcer
Psychoanalytic theory
- Hoe het onbewuste invloed heeft op iemand gedachten, gevoelens en gedrag
Freud
- Kijken naar problemen in de kindertijd
- Psychosexual stages > door deze fasen voor een gezonde personaliteit
Erikson
- 8 fasen met een crisis
- Leraren moeten helpen het ego van het kind te vergroten
Psychodynamische therapie
- Focust meer op personaliteit
Ecologische theorie
- Belang van omgeving op het leven en ontwikkeling van kinderen
4
De psychologische ontwikkeling tussen 0-23 jaar en
individuele verschillen!
Inhoud
College 1...........................................................................................................................1
College 2...........................................................................................................................6
College 3.........................................................................................................................17
College 4.........................................................................................................................22
College 1
Ontwikkelingspsychologie & persoonlijkheidsleer
Inleiding in de ontwikkeling van het kind (PP. 1-9)
Ontwikkelingspsychologen
- Hoe beïnvloed de biologische erfenis en de omgeving ons gedrag
Ontwikkelingspsychologie
- Kijken naar patronen van groei, verandering en stabiliteit bij mensen
Thema’s in de ontwikkelingspsychologie
- Fysiek > invloed lichaam op gedrag
- Cognitief > verandering intellectuele vermogens
- Sociaal-emotioneel > verandering in interacties met mensen en emoties
- Persoonlijkheid > stabiliteit en verandering in de karaktereigenschappen
Leeftijdsgroepen (vanuit westers perspectief)
- Prenataal > conceptie tot geboorte
- Babytijd > 0-2
- Peuter en kleutertijd > 2-6
- Schooltijd > 6-12
- Adolescentie > 12-20
Theoretische perspectieven in onderzoek (PP. 23-61)
Theoretische perspectieven
1. Psychodynamisch > gedrag gemotiveerd door ervaringen die iemand nauwelijks herinnert
2. Behavioristisch > kijken naar waarneembaar gedrag en de omgeving, dit bepaald hoe
iemand ontwikkelt (nurture belangrijker)
3. Cognitief > processen waardoor mensen de wereld beter kennen
4. Systemisch > ontwikkeling beoordelen door fysieke, cognitieve, persoonlijkheid en sociale
wereld
5. Evolutionair > ontwikkeling vanuit biologische invalshoek (genetisch)
Psychodynamisch
Psychoanalytische theorie (Freud)
- Onbewuste krachten zijn bepalend voor iemands persoonlijkheid en gedrag
3 aspecten persoonlijkheid (Freud)
- Id > primitief gedrag vanuit het genotsprincipe (veel bevrediging, weinig inspanning)
- Ego > rationeel gedrag vanuit het realiteitsprincipe (veiligheid bewaren)
1
, - Superego > geweten (ontwikkeld rond 5-6 jaar)
Psychoseksuele ontwikkeling (Freud)
- Oraal > vertrouwen vs wantrouwen (geboorte tot 12-18 maanden)
- Anaal > autonomie vs. schaamte en twijfel (tot 3 jaar)
- Fallisch > interesse in de genitalen, initiatief vs. schaamte (tot 5-6 jaar)
- Latentie > ijver vs. minderwaardigheid (tot adolescentie)
- Genitaal > identiteit vs. identiteitsverwarring (tot volwassenheid)
Psychosociale theorie (Erikson)
- 8 fasen met een crisis
- Mensen gevormd door samenleving en cultuur
Behavioristisch
Stimulus-respons-leren
- Klassieke conditionering > bepaalde manier reageren op neutrale stimulus (kwijl bij bel)
- Operante conditionering > vrijwillige respons versterkt of verzwakt doordat het
geassocieerd wordt met iets
- Bekrachtiging > prettig stimulus geven of onprettige stimulus weghalen
- Positieve straf > iets geven (kamer opruimen)
- Negatieve straf > iets weghalen (telefoon afpakken)
Cognitief
Sociaal-cognitieve leertheorie (Bandura)
- Leren door imitatie (waarnemen, herinneren, reproduceren en motivatie om uit te voeren)
Cognitieve ontwikkelingstheorie (Piaget)
- Sensomotorisch > ontwikkeling zintuigen (0-2)
- Preoperationeel > ontwikkeling taal, motoriek (2-7)
- Concreet operationeel > 7-12
- Formeel operationeel > logisch redeneren en abstract denken (12+)
Cognitieve ontwikkeling
- Assimilatie > ervaring interpreteren
- Accommodatie > verandering in manier van denken en doen
Informatieverwerkingstheorie
- Hoe mensen informatie coderen, opslaan en terughalen. Gedrag kan je opbreken in
stappen (kwantitatieve ontwikkeling)
Cognitieve neurowetenschap
- Via hersenprocessen kijken naar cognitieve ontwikkeling
Systemisch
Ecologisch model (Bronfenbrenner)
- Micro, meso (connecties), exo (algemene invloeden), macro en chronosysteem
Sociaal-culturele theorie (Vygotsky)
- Cognitieve ontwikkeling door interacties in een cultuur
- Scaffolding > taak die net boven het niveau is
Evolutionair
Gedragsgenetica
2
, - Effecten van erfelijkheid op gedrag
- Epigenetica > ervaringen en leefomstandigheden iemand erfelijke aanleg beïnvloeden
Eclectisch/holistische benadering > meerdere perspectieven gebruiken
Zelfdeterminatietheorie
- 3 basisbehoeften die het functioneren beïnvloeden: autonomie, verbondenheid en
competentie
Stappen empirisch wetenschappelijk onderzoek
1. Hypothese ontwikkelen > operationalisering (hypothese vertalen naar toetsbare procedure)
2. Onderzoek ontwerpen > experimenteel onderzoek (causale relaties), correlationeel
onderzoek
3. Objectieve data verzamelen
4. Testresultaten analyseren en conclusies trekken
5. Conclusies publiceren, bekritiseren en repliceren
Casestudy’s > toestand van iemand diepgaand onderzocht
Veldonderzoek > in een natuurlijke omgeving (klas, speeltuin)
Soorten onderzoek
- Theoretisch > verklaringen toetsen en nieuwe wetenschappelijke kennis vergaren
(fundamenteel onderzoek)
- Toegepast > praktische oplossingen voor directe problemen (praktijkgericht onderzoek)
Onderzoeksstrategieën
- Longitudinaal > gedrag over een langere periode volgen
- Cross-sectioneel > naar verschillende groepen kijken
- Cross-sequentieel > verschillende groepen op verschillende tijdstippen
Ethische codes > betrouwbaarheid, eerlijkheid, respect en verantwoordelijkheid
Theories of child development and their impact on early childhood (PP. 15-30)
Maturation theory
- Genen belangrijkst voor de ontwikkeling van het kind, omgeving kleine invloed
- Lastige ervaringen zal de ontwikkeling tegengaan
- Nature belangrijk
Child study movement (Stanley Hall)
- Wetenschappelijk onderzoek waar het kind in het midden staat
Gesel > ging verder met onderzoek, kwam erachter dat een kind door verschillende fases moet
Readiness > als het kind klaar is om iets nieuws te leren
Tekortkoming maturation theory
- Kijkt niet naar de omgeving, kijkt niet naar individuele verschillen en hoe je het kind moet
ondersteunen bij het leren
Constructivist theory
- Ervaring bepaald de kennis
Piaget
- Fysieke kennis en sociale kennis (gewenst gedrag in een cultuur)
- Assimilatie > kennis dat je hebt toepassen, schema wordt vergroot
- Accommodatie > nieuwe kennis eigen maken
3
, - Kinderen mogen zelf ontdekken
Vygotsky
- Natural ontwikkeling > effect van volwassen worden
- Culturele ontwikkeling > taal en beredeneer vaardigheden
- Vond taal heel belangrijk
- Leren moet praktisch en gebaseerd op het dagelijks leven zijn
- Sociaal-culturele theorie > leren een sociaal proces gebaseerd op interacties in de cultuur
- Zone van naaste ontwikkeling > problemen geven die net iets te lastig zijn
- Assistentie van ouders belangrijk
Bruner
- Onderzocht de relatie tussen gedachtes en taal
- Kind is van nature interesse, maar verliezen interesse als de taak te lastig is (scaffolding)
Leraren moeten niet kennis overdragers zijn, maar een cognitieve gids voor kinderen
Behaviorist theory
- Omschrijven van de ontwikkeling van kinderen, veel invloed van de omgeving
- Voorspellen en controle hebben over het gedrag
- Drill-and-practice > reward geven en veel herhaling
- Nurture het belangrijkst
Pavlov > classical conditioning: zelfde manier reageren op bepaalde stimulus
Watson > behaviorism: gedrag observeren i.p.v. manipuleren
Thorndike
- Law of effect > reacties die een goed effect creëren zullen vaker voorkomen
- Law of exercise > hoe vaker, hoe beter
- Law of readiness > leren meer succesvol als er activiteit is
Skinner
- Meeste gedrag door operant conditioning (gedrag door rewards of straffen)
- Positive reinforcer > een reward
- Negative reinforcer > geen straf, maar negatieve stimulans weghalen
- Continuous reinforcement > constant iets krijgen voor gedrag
- Intermittent reinforcement > niet standaard een reinforcer
Psychoanalytic theory
- Hoe het onbewuste invloed heeft op iemand gedachten, gevoelens en gedrag
Freud
- Kijken naar problemen in de kindertijd
- Psychosexual stages > door deze fasen voor een gezonde personaliteit
Erikson
- 8 fasen met een crisis
- Leraren moeten helpen het ego van het kind te vergroten
Psychodynamische therapie
- Focust meer op personaliteit
Ecologische theorie
- Belang van omgeving op het leven en ontwikkeling van kinderen
4
