Samenvatting RT periode 3
Wanneer oppervlakkig gelegen doelgebieden bestraald moeten worden, wordt veelal gebruik
gemaakt van elektronenbundels of fotonenbundels opgewekt bij lage buisspanningen
(orthovolt). Beide bestralingsmodaliteiten kennen hun voordelen en nadelen.
Elektronenbundels vertonen in veel opzichten geheel andere eigenschappen dan de
fotonenbundels
Het bestralen van oppervlakkige tumoren:
Oppervlakkige tumoren
Soorten oppervlakkige primaire maligne tumoren.
- Basocellulaire carcinomen: vormt 75% van alle maligniteit van de huid. Ze zijn afkomstig
van de basale laag van de epidermis. Predilectieplaatsen zijn aan zon bloot gestelde
lichaamsdelen, zoals het gelaat en de handen. Ze komen het meest voor bij oude
mensen, waarbij het incidentie bij mannen groter is dan bij vrouwen. Er zijn verschillende
verschijningsvormen. De meest voorkomende is een glazige opgeworpen rand met een
atrofisch centrum. Het zijn langzaam groeiende tumoren, in een vergevorderd stadium
wordt infiltratie en destructie van omliggende weefsels gezien. Lymfekliermetastasering is
zeer zeldzaam.
- Planocellulaire carcinomen: vormt 15% van alle huidtumoren. De tumor gaat uit van de
keratinevormende cellen van de epidermis. Ook deze tumoren kunnen ontstaan in
frequent aan de zon blootgestelde lichaamsdelen, in het bijzonder de lip en de dorsale
zijde van de hand. De tumor kan ontstaat in brandwonden, in eerder bestraalde gebieden
en in gebieden met chronische ontstekingen. Lymfekliermetastasering naar de regionale
klierstations treedt op bij ongv. 10% van de patiënten en is afhankelijk van de lokale
uitbreiding.
- Melanomen: deze gaan uit van de melanocyten die overal in de huid aanwezig zijn, maar
ook in het oog, in het bovenste deel van de tractus respiratorius en in de tractus
digestivus. De prognose is sterk afhankelijk van de dikte van de tumor. Om die reden is
de indeling daarop gebaseerd: ‘Breslow level’ in mm en ‘Clark level’ infiltratie in
huidlagen. De kans op regionale metastasering en op-afstandmetastasering is groot, met
name bij de dikkere tumoren.
Andere huidtumoren, andere, slechts zelden voorkomende huidtumoren zijn:
- Merkelceltumoren: zeldzaam carcinoom, dat vooral op oudere leeftijd voorkomt.
Karakteriseren zichonder andere door een hoge kans op lokaal recidief na chirurgie en
het vaak voorkomen van lymfemetastasen. Kan ook op afstand metastasen geven. Vaak
een indicatie voor postoperatieve bestraling van het locoregionale gebied.
- Lymfoom van de huid: zoals het syndroom van Sezary en mycosis fungoïdes.
- Primair Kaposisarcoom: voorkomend bij aidspatiënten, wordt in radiotherapiecentra
steeds vaker gezien.
Elektronenbundels
- Op welke wijze worden elektronenbundels verkregen met een lineaire versneller? De
röntgenbuis bestaat uit een glazen of keramisch buislichaam dat in de fabriek is leeg
gepompt tot een hoog vacuüm en dat daarna hermetisch is afgedicht. In de buis
bevinden zich de anode (positieve pool) en de kathode met gloeidraad (negatieve pool).
De kathode is voorzien van een wolfraam gloeidraad waaruit elektronen vrijkomen. Dit
noemt met thermische emissie. De anode bestaat uit een dikke, koperen staaf met een
schuine kant waarop een wolfraam trefplaatje is aangebracht. Wanneer de hoogspanning
is ingeschakeld, worden de elektronen aangetrokken door de anode en schieten zij met
hoge snelheid in het trefplaatje. De röntgenstraling komt vrij in de vorm van remstraling
en karakteristieke straling. Remstraling ontstaat bij het veranderen van de snelheid en de
richting van de versnelde elektronen wanneer zij in de invloedssfeer van de positief
geladen atoomkernen van het wolfraam komen, en karakteristieke straling ontstaat indien
de elektronen van deze atomen na een botsing terugvallen naar een baan met een lager
Wanneer oppervlakkig gelegen doelgebieden bestraald moeten worden, wordt veelal gebruik
gemaakt van elektronenbundels of fotonenbundels opgewekt bij lage buisspanningen
(orthovolt). Beide bestralingsmodaliteiten kennen hun voordelen en nadelen.
Elektronenbundels vertonen in veel opzichten geheel andere eigenschappen dan de
fotonenbundels
Het bestralen van oppervlakkige tumoren:
Oppervlakkige tumoren
Soorten oppervlakkige primaire maligne tumoren.
- Basocellulaire carcinomen: vormt 75% van alle maligniteit van de huid. Ze zijn afkomstig
van de basale laag van de epidermis. Predilectieplaatsen zijn aan zon bloot gestelde
lichaamsdelen, zoals het gelaat en de handen. Ze komen het meest voor bij oude
mensen, waarbij het incidentie bij mannen groter is dan bij vrouwen. Er zijn verschillende
verschijningsvormen. De meest voorkomende is een glazige opgeworpen rand met een
atrofisch centrum. Het zijn langzaam groeiende tumoren, in een vergevorderd stadium
wordt infiltratie en destructie van omliggende weefsels gezien. Lymfekliermetastasering is
zeer zeldzaam.
- Planocellulaire carcinomen: vormt 15% van alle huidtumoren. De tumor gaat uit van de
keratinevormende cellen van de epidermis. Ook deze tumoren kunnen ontstaan in
frequent aan de zon blootgestelde lichaamsdelen, in het bijzonder de lip en de dorsale
zijde van de hand. De tumor kan ontstaat in brandwonden, in eerder bestraalde gebieden
en in gebieden met chronische ontstekingen. Lymfekliermetastasering naar de regionale
klierstations treedt op bij ongv. 10% van de patiënten en is afhankelijk van de lokale
uitbreiding.
- Melanomen: deze gaan uit van de melanocyten die overal in de huid aanwezig zijn, maar
ook in het oog, in het bovenste deel van de tractus respiratorius en in de tractus
digestivus. De prognose is sterk afhankelijk van de dikte van de tumor. Om die reden is
de indeling daarop gebaseerd: ‘Breslow level’ in mm en ‘Clark level’ infiltratie in
huidlagen. De kans op regionale metastasering en op-afstandmetastasering is groot, met
name bij de dikkere tumoren.
Andere huidtumoren, andere, slechts zelden voorkomende huidtumoren zijn:
- Merkelceltumoren: zeldzaam carcinoom, dat vooral op oudere leeftijd voorkomt.
Karakteriseren zichonder andere door een hoge kans op lokaal recidief na chirurgie en
het vaak voorkomen van lymfemetastasen. Kan ook op afstand metastasen geven. Vaak
een indicatie voor postoperatieve bestraling van het locoregionale gebied.
- Lymfoom van de huid: zoals het syndroom van Sezary en mycosis fungoïdes.
- Primair Kaposisarcoom: voorkomend bij aidspatiënten, wordt in radiotherapiecentra
steeds vaker gezien.
Elektronenbundels
- Op welke wijze worden elektronenbundels verkregen met een lineaire versneller? De
röntgenbuis bestaat uit een glazen of keramisch buislichaam dat in de fabriek is leeg
gepompt tot een hoog vacuüm en dat daarna hermetisch is afgedicht. In de buis
bevinden zich de anode (positieve pool) en de kathode met gloeidraad (negatieve pool).
De kathode is voorzien van een wolfraam gloeidraad waaruit elektronen vrijkomen. Dit
noemt met thermische emissie. De anode bestaat uit een dikke, koperen staaf met een
schuine kant waarop een wolfraam trefplaatje is aangebracht. Wanneer de hoogspanning
is ingeschakeld, worden de elektronen aangetrokken door de anode en schieten zij met
hoge snelheid in het trefplaatje. De röntgenstraling komt vrij in de vorm van remstraling
en karakteristieke straling. Remstraling ontstaat bij het veranderen van de snelheid en de
richting van de versnelde elektronen wanneer zij in de invloedssfeer van de positief
geladen atoomkernen van het wolfraam komen, en karakteristieke straling ontstaat indien
de elektronen van deze atomen na een botsing terugvallen naar een baan met een lager
