CRITICAL APPRAISAL OF A TOPIC:
CONDOOMGEBRUIK NA CHEMORADIATIE
BIJ CERVIXCARCINOOMPATIËNTEN
Aantal woorden: 4735
, SAMENVATTING
Titel: Condoomgebruik na chemoradiatie bij cervixcarcinoompatiënten
297 woorden
Probleembeschrijving
Cervixcarcinoompatiënten worden geadviseerd om na het einde van de chemoradiatie,
voor zes maanden langs condoom te gebruiken bij geslachtsgemeenschap. Dit advies is
niet wetenschappelijk onderbouwd.
Onderzoeksvraag (evt. m.b.v. een PICO)
De originele onderzoeksvraag is wegens gebrek aan resultaten aangepast naar:
Wat is het effect van de interventie condoomgebruik op de seksuele gezondheid, de
genezingsbevordering en het infectierisico van cervixcarcinoompatiënten na
chemoradiatie?
Zoekstrategie
Met behulp van verschillende zoektermen, zijn er verschillende zoekopdrachten toegepast
in de databanken PubMed en Google Scholar. Uit de databanken Elsevier en EBSCO
Host zijn er geen artikelen gevonden. Met behulp van inclusie-en exclusiecriteria en een
zoekplan zijn de wetenschappelijk artikelen gevonden.
Kritische beoordeling (betrouwbaarheid)
De vier uitgekozen artikelen zijn beoordeeld m.b.v. de beoordelingslijst voor
wetenschappelijke publicaties van de HU. In bijlage 2 tot en met 5 zijn de beoordelingen
terug te vinden.
Resultaten
Patiënten ontwikkelde na de chemoradiatie gemiddeld binnen twee weken lymfocytopenie.
In totaal ontwikkelde 89,8% van de cervixcarcinoompatiënten lymfocytopenie (Terrones-
Campos et al., 2019). 80,9% van de cervixcarcinoompatiënten ontwikkelde na de start van
de chemoradiatie binnen twaalf maanden een infectie. In de eerste drie maanden was de
incidentie het hoogst (Terrones-Campos et al., 2022). Vaginale dilatoren,
hyaluronzuurtherapie, lasertherapie en vaginale oestrogeen toediening zijn effectieve
interventies bij vaginale- en seksuele rehabilitatie en genezingsbevordering van de
vaginale weefsels na radiotherapie (Varytė & Bartkevičienė, 2021). Hyaluronzuur, vitamine
A/E en dienestrol vertoonde positief effect bij symptomen van radiotherapie geïnduceerde
vaginitis en vaginale atrofie (Wierzbicka et al., 2021). Condoomgebruik werd in geen van
de artikelen benoemend.
Conclusie
Er is meer onderzoek nodig om de onderzoeksvraag te kunnen beantwoorden. Daarnaast
moet er meer aandacht zijn voor de infectiegevoeligheid van de patiënt.
Toepassing in de praktijk
Condoomgebruik kan gespecificeerd word aan de hand van de infectiegevoeligheid van de
patiënt. Dit kan gemeten worden a.d.h.v. aanvullend bloedonderzoek tijdens de follow-up
afspraken.
Aanbeveling
Een aanvullend bloedonderzoek elke drie maanden met lymfocytentelling in de eerste
twaalf maanden nar de chemoradiatie.
2
,Literatuurlijst
Terrones-Campos, C., Ledergerber, B., Specht, L., Vogelius, I.R., Helleberg, M.,
Lundgren, J. (2019). Lymphocyte Count Kinetics, Factors Associated with the End-of-
Radiation-Therapy Lymphocyte Count, and Risk of Infection in Patients with Solid
Malignant Tumors Treated with Curative-Intent Radiation Therapy. International Journal of
Radiation Oncology * Biology * Physics, Volume 105(4). 812-823.
https://doi.org/10.1016/j.ijrobp.2019.07.013
Terrones-Campos, C., Ledergerber, B., Specht, L., Vogelius, I.R., Helleberg, M.,
Lundgren, J. (2022). Risk of Bacterial, Viral, and Fungal Infections in Patients With Solid
Malignant Tumors Treated With Curative Intent Radiation Therapy. Advances in Radiation
Oncology, Volume 7(6). https://doi.org/10.1016/j.adro.2022.100950
Varytė, G., & Bartkevičienė, D. (2021). Pelvic Radiation Therapy Induced Vaginal
Stenosis: A Review of Current Modalities and Recent Treatment Advances. Medicina,
57(4), 336. https://doi.org/10.3390/medicina57040336
Wierzbicka, A., Mańkowska-Wierzbicka, D., Cieślewicz, S., Stelmach-Mardas, M., &
Mardas, M. (2021). Interventions Preventing Vaginitis, Vaginal Atrophy after Brachytherapy
or Radiotherapy Due to Malignant Tumors of the Female Reproductive Organs-A
Systematic Review. International journal of environmental research and public health,
18(8), 3932. https://doi.org/10.3390/ijerph18083932
3
, INLEIDING
Elk jaar krijgen 800 Nederlandse vrouwen de diagnose baarmoederhalskanker. Deze vorm
van kanker wordt ook wel cervixcarcinoom genoemd (RIVM, 2022). Als patiënten deze
diagnose krijgen, komen zij onder behandeling in een academisch ziekenhuis zoals het UMC
Utrecht. Op basis van de FIGO-classificatie voor de cervixcarcinoom (zie bijlage 1), krijgt de
patiënt een toegewezen behandelplan. Patiënten met cervixcarcinoom die niet in aanmerking
komen voor een chirurgische ingreep worden behandeld met chemoradiatie (UMC Utrecht,
2021).
Wanneer patiënten chemoradiatie ondergaan, komen patiënten in een traject van zes weken.
In de eerste vier weken worden patiënten vijf dagen per week uitwendig bestraald met
radioactieve straling. Daarnaast ontvangen de patiënten één chemokuur met cisplatine per
week. In de laatste twee weken worden de patiënten klinisch opgenomen voor inwendige
bestraling. Door middel van een applicator word de cervix inwendig bestraald (UMC Utrecht,
2021).
Als de patiënten dit traject hebben afgerond blijven zij voor vijf jaar lang onder controle bij de
gynaecoloog, radioloog en verpleegkundige. Hierbij kijkt, onderzoekt en houd zowel de
gynaecoloog als de verpleegkundige bij hoe het gaat met de patiënt. Na deze behandeling
ervaren veel patiënten verschillende gevolgen wat gemonitord word door de zorgverleners
(Olijf, z.d.). Om deze gevolgen zo klein mogelijk te houden, krijgen de patiënten
verschillende adviezen mee. Een van deze adviezen is dat de patiënten tot zes maanden na
de behandeling condooms moeten gebruiken bij geslachtsgemeenschap. Dit advies wordt
gegeven door een van de behandelende zorgverleners.
In een vooronderzoek is er gesproken met artsen en verpleegkundigen die dit advies
voorleggen. De ervaring van deze zorgverleners is dat er bij de patiënten vaak
onduidelijkheid ontstaat waarom dit advies relevant is. Ondanks dat de zorgverleners
aangeven dat dit advies mogelijke infecties na de behandeling helpt te voorkomen, is er
binnen de afdeling geen wetenschappelijke onderbouwing gekoppeld aan dit advies. Samen
met een verpleegkundig specialist is met deze informatie onderzoek gedaan naar de
onderbouwing.
Doelstelling
Het doel van dit onderzoek is gericht op verbetering en/of onderbouwing van het advies
rondom condoomgebruik bij gemeenschap na chemoradiatie.
Onderzoeksvraag
Wat is de wetenschappelijke onderbouwing conform evidence based practice voor het
gegeven advies van zes maanden condoomgebruik tijdens gemeenschap na chemoradiatie
bij patiënten met cervixcarcinoom?
De bovenstaande onderzoeksvraag is met de hulp van de PICO-methode gesteld. De PICO-
methode helpt de onderzoeker om de patiëntenpopulatie (P), interventie (I),
comperison/vergelijkende interventie (C) en de verwachte uitkomst (Outcome) vast te stellen
(Bakker & Van Buuren, 2019). Omdat er in dit onderzoek geen vergelijkende interventie
wordt onderzocht wordt de C weggelaten (PIO).
4
CONDOOMGEBRUIK NA CHEMORADIATIE
BIJ CERVIXCARCINOOMPATIËNTEN
Aantal woorden: 4735
, SAMENVATTING
Titel: Condoomgebruik na chemoradiatie bij cervixcarcinoompatiënten
297 woorden
Probleembeschrijving
Cervixcarcinoompatiënten worden geadviseerd om na het einde van de chemoradiatie,
voor zes maanden langs condoom te gebruiken bij geslachtsgemeenschap. Dit advies is
niet wetenschappelijk onderbouwd.
Onderzoeksvraag (evt. m.b.v. een PICO)
De originele onderzoeksvraag is wegens gebrek aan resultaten aangepast naar:
Wat is het effect van de interventie condoomgebruik op de seksuele gezondheid, de
genezingsbevordering en het infectierisico van cervixcarcinoompatiënten na
chemoradiatie?
Zoekstrategie
Met behulp van verschillende zoektermen, zijn er verschillende zoekopdrachten toegepast
in de databanken PubMed en Google Scholar. Uit de databanken Elsevier en EBSCO
Host zijn er geen artikelen gevonden. Met behulp van inclusie-en exclusiecriteria en een
zoekplan zijn de wetenschappelijk artikelen gevonden.
Kritische beoordeling (betrouwbaarheid)
De vier uitgekozen artikelen zijn beoordeeld m.b.v. de beoordelingslijst voor
wetenschappelijke publicaties van de HU. In bijlage 2 tot en met 5 zijn de beoordelingen
terug te vinden.
Resultaten
Patiënten ontwikkelde na de chemoradiatie gemiddeld binnen twee weken lymfocytopenie.
In totaal ontwikkelde 89,8% van de cervixcarcinoompatiënten lymfocytopenie (Terrones-
Campos et al., 2019). 80,9% van de cervixcarcinoompatiënten ontwikkelde na de start van
de chemoradiatie binnen twaalf maanden een infectie. In de eerste drie maanden was de
incidentie het hoogst (Terrones-Campos et al., 2022). Vaginale dilatoren,
hyaluronzuurtherapie, lasertherapie en vaginale oestrogeen toediening zijn effectieve
interventies bij vaginale- en seksuele rehabilitatie en genezingsbevordering van de
vaginale weefsels na radiotherapie (Varytė & Bartkevičienė, 2021). Hyaluronzuur, vitamine
A/E en dienestrol vertoonde positief effect bij symptomen van radiotherapie geïnduceerde
vaginitis en vaginale atrofie (Wierzbicka et al., 2021). Condoomgebruik werd in geen van
de artikelen benoemend.
Conclusie
Er is meer onderzoek nodig om de onderzoeksvraag te kunnen beantwoorden. Daarnaast
moet er meer aandacht zijn voor de infectiegevoeligheid van de patiënt.
Toepassing in de praktijk
Condoomgebruik kan gespecificeerd word aan de hand van de infectiegevoeligheid van de
patiënt. Dit kan gemeten worden a.d.h.v. aanvullend bloedonderzoek tijdens de follow-up
afspraken.
Aanbeveling
Een aanvullend bloedonderzoek elke drie maanden met lymfocytentelling in de eerste
twaalf maanden nar de chemoradiatie.
2
,Literatuurlijst
Terrones-Campos, C., Ledergerber, B., Specht, L., Vogelius, I.R., Helleberg, M.,
Lundgren, J. (2019). Lymphocyte Count Kinetics, Factors Associated with the End-of-
Radiation-Therapy Lymphocyte Count, and Risk of Infection in Patients with Solid
Malignant Tumors Treated with Curative-Intent Radiation Therapy. International Journal of
Radiation Oncology * Biology * Physics, Volume 105(4). 812-823.
https://doi.org/10.1016/j.ijrobp.2019.07.013
Terrones-Campos, C., Ledergerber, B., Specht, L., Vogelius, I.R., Helleberg, M.,
Lundgren, J. (2022). Risk of Bacterial, Viral, and Fungal Infections in Patients With Solid
Malignant Tumors Treated With Curative Intent Radiation Therapy. Advances in Radiation
Oncology, Volume 7(6). https://doi.org/10.1016/j.adro.2022.100950
Varytė, G., & Bartkevičienė, D. (2021). Pelvic Radiation Therapy Induced Vaginal
Stenosis: A Review of Current Modalities and Recent Treatment Advances. Medicina,
57(4), 336. https://doi.org/10.3390/medicina57040336
Wierzbicka, A., Mańkowska-Wierzbicka, D., Cieślewicz, S., Stelmach-Mardas, M., &
Mardas, M. (2021). Interventions Preventing Vaginitis, Vaginal Atrophy after Brachytherapy
or Radiotherapy Due to Malignant Tumors of the Female Reproductive Organs-A
Systematic Review. International journal of environmental research and public health,
18(8), 3932. https://doi.org/10.3390/ijerph18083932
3
, INLEIDING
Elk jaar krijgen 800 Nederlandse vrouwen de diagnose baarmoederhalskanker. Deze vorm
van kanker wordt ook wel cervixcarcinoom genoemd (RIVM, 2022). Als patiënten deze
diagnose krijgen, komen zij onder behandeling in een academisch ziekenhuis zoals het UMC
Utrecht. Op basis van de FIGO-classificatie voor de cervixcarcinoom (zie bijlage 1), krijgt de
patiënt een toegewezen behandelplan. Patiënten met cervixcarcinoom die niet in aanmerking
komen voor een chirurgische ingreep worden behandeld met chemoradiatie (UMC Utrecht,
2021).
Wanneer patiënten chemoradiatie ondergaan, komen patiënten in een traject van zes weken.
In de eerste vier weken worden patiënten vijf dagen per week uitwendig bestraald met
radioactieve straling. Daarnaast ontvangen de patiënten één chemokuur met cisplatine per
week. In de laatste twee weken worden de patiënten klinisch opgenomen voor inwendige
bestraling. Door middel van een applicator word de cervix inwendig bestraald (UMC Utrecht,
2021).
Als de patiënten dit traject hebben afgerond blijven zij voor vijf jaar lang onder controle bij de
gynaecoloog, radioloog en verpleegkundige. Hierbij kijkt, onderzoekt en houd zowel de
gynaecoloog als de verpleegkundige bij hoe het gaat met de patiënt. Na deze behandeling
ervaren veel patiënten verschillende gevolgen wat gemonitord word door de zorgverleners
(Olijf, z.d.). Om deze gevolgen zo klein mogelijk te houden, krijgen de patiënten
verschillende adviezen mee. Een van deze adviezen is dat de patiënten tot zes maanden na
de behandeling condooms moeten gebruiken bij geslachtsgemeenschap. Dit advies wordt
gegeven door een van de behandelende zorgverleners.
In een vooronderzoek is er gesproken met artsen en verpleegkundigen die dit advies
voorleggen. De ervaring van deze zorgverleners is dat er bij de patiënten vaak
onduidelijkheid ontstaat waarom dit advies relevant is. Ondanks dat de zorgverleners
aangeven dat dit advies mogelijke infecties na de behandeling helpt te voorkomen, is er
binnen de afdeling geen wetenschappelijke onderbouwing gekoppeld aan dit advies. Samen
met een verpleegkundig specialist is met deze informatie onderzoek gedaan naar de
onderbouwing.
Doelstelling
Het doel van dit onderzoek is gericht op verbetering en/of onderbouwing van het advies
rondom condoomgebruik bij gemeenschap na chemoradiatie.
Onderzoeksvraag
Wat is de wetenschappelijke onderbouwing conform evidence based practice voor het
gegeven advies van zes maanden condoomgebruik tijdens gemeenschap na chemoradiatie
bij patiënten met cervixcarcinoom?
De bovenstaande onderzoeksvraag is met de hulp van de PICO-methode gesteld. De PICO-
methode helpt de onderzoeker om de patiëntenpopulatie (P), interventie (I),
comperison/vergelijkende interventie (C) en de verwachte uitkomst (Outcome) vast te stellen
(Bakker & Van Buuren, 2019). Omdat er in dit onderzoek geen vergelijkende interventie
wordt onderzocht wordt de C weggelaten (PIO).
4
